Volledig scherm
Het lukt bouwers maar niet het jaarlijkse aantal nieuwbouwwoningen op te voeren © ANP XTRA

Bouwers: gemeenten frustreren nieuwbouwplannen

Bouwbedrijven luiden de noodklok over de achterblijvende nieuwbouw. Veel projecten raken jaren vertraagd of halen het helemaal niet.

Dat blijkt uit een uitgebreid ledenonderzoek door brancheclub NVB. De 120 aangesloten bouwbedrijven zijn verantwoordelijk voor ruim driekwart van alle nieuwbouw in Nederland.

Door de crisis zijn veel nieuwbouwplannen afgeblazen en halveerde de productie van bijna 88.000 woningen in 2009 naar ruim 45.000 in 2014. Die klap is de woningmarkt nog steeds niet te boven. Het lukt het bouwers voorlopig niet om de jaarlijks met het kabinet in de nationale woonagenda afgesproken 75.000 woningen op te leveren. Het eerste kwartaal van dit jaar daalde het aantal verkochte nieuwbouwwoningen met 5 procent.

In een onderzoek van branchevereniging NVB wijzen zeven op de tien ontwikkelaars en bouwers naar gemeenten als grootste knelpunt. Er is volgens hen een groot gebrek aan bouwambtenaren met voldoende expertise en gemeenten stellen onredelijk hoge duurzaamheidseisen, die plannen onbetaalbaar maken. ,,Gemeenten hebben te weinig bouwlocaties. De nieuwbouwpijplijn raakt daardoor steeds leger”, zegt NVB-voorzitter Piet Adema.

Onderaannemers

De waarschuwing van de NVB komt tegelijk met een onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) in opdracht van Bouwend Nederland. Daaruit blijkt dat er komende vijf jaar slechts 300.000 nieuwe woningen in bestemmingsplannen staan ingetekend. Dat zijn er 150.000 te weinig om de jaarlijkse ambitie van 75.000 woningen te halen, stelt EIB. Gemiddeld 3 op de 10 nieuwbouwplannen haalt het namelijk niet. 

Quote

In Nederland zijn we doorgescho­ten met de hoeveel­heid inspraak

Hans van Norel, Van Norel Bouwgroep

De Van Norel Bouwgroep, al sinds 1947 actief in Oost en Midden-Nederland, herkent de klachten. ,,In Nederland zijn we doorgeschoten met de hoeveelheid inspraak”, stelt directeur/eigenaar Hans van Norel desgevraagd. ,,Procedures vergen zó lang. Het is daardoor moeilijk de nieuwbouw op gang te krijgen.”

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Bouwlieden aan het werk in een nieuwbouwproject te Rotterdam Zuid. Vaklieden zijn in de huidige markt schaars © ROBIN UTRECHT

Diepere oorzaak

De echte oorzaak ligt dieper, stelt Van Norel, tevens bestuurder Oost van Bouwend Nederland. ,,De woningmarkt is te snel van crisis naar een te grote vraag gegaan. Na de crisis hebben gemeenten en provincies zich tien jaar lang nauwelijks meer om de woningmarkt bekommerd. Er zitten veel te weinig woningen in de pijplijn. Dit probleem gaat nog jaren duren.” 

Wat niet meehelpt zijn de in 2012 aangescherpte regels voor bouwen buiten bestaand stedelijk gebied. ,,Die regels zijn bedoeld om het aantal nieuwe bedrijfsterreinen te beperken. In praktijk belemmeren ze ook het bouwen van nieuwe huizen in groenere gebieden.”

Bij Vereniging Eigen Huis (VEH) komen regelmatig telefoontjes binnen van gefrustreerde leden over haperende nieuwbouw. ,,Mensen klagen dat ze zich meermaals inschreven, maar dat beide projecten worden afgeblazen door lange bezwaarprocedures,”  zegt woordvoerder Hans André de la Porte. 

Overspoeld met werk

Quote

De bouw heeft dringend vakmensen nodig

Vereniging Eigen Huis

Eigen Huis wijt de achterblijvende nieuwbouw eveneens deels aan afgelopen crisis. ,,Bij gemeenten bestaat er een groot tekort aan bouwambtenaren met kennis van zaken”, zegt André de la Porte. ,,Door de crisis hebben veel gemeenten hun ambtenarenapparaat afgeslankt. Nu worden ze overspoeld met werk.” 

Dan zijn er de arbeidstekorten in de bouw zelf. Talloze bouwvakkers eindigden na 2009 op straat. Velen komen niet meer terug nu het weer goed gaat. ,,De bouw heeft dringend vakmensen nodig. Hetzelfde geldt voor installateurs.” De energietransitie vergroot het probleem, stelt Eigen Huis. ,,Miljoenen woningen moeten van het gas af.”

Met name de provincies zijn aan zet. ,,De woningmarkt is bij uitstek een vraagstuk voor provincies. Zij moeten ingrijpen waar gemeenten verzaken.”

Positieve signalen

Positief is dat de politiek het probleem inmiddels serieus neemt. Tijdens afgelopen Provinciale Staten verkiezingen was woningbouw een groot thema. Piet Adema van NVB wijst op de positieve signalen. Zo heeft minister Ollongren een Expertteam Woningmarkt opgericht om de nieuwbouw vlot te trekken, samen met gemeenten en provincies. ,,De provincie Noord-Holland is aan het versnellen, Zuid-Holland heeft een vliegende brigade opgericht.” Toch zijn dat voorlopig slechts speldenprikken. ,,We hebben echt een groot probleem.”