Zo beïnvloed je zelf hoe lang je leeft

VIDEOIn een vergrijzende maatschappij is zo gezond mogelijk oud worden een belangrijk thema. Hoogleraar Ouderengeneeskunde Andrea Maier zet in dit college aan de Universiteit van Nederland uiteen hoe wij zélf invloed kunnen uitoefenen op de lengte van ons leven.

Volledig scherm
© Shutterstock

Vanaf de wieg tot het graf vindt veroudering plaats. Of het nou om planten, dieren of mensen gaat: veroudering hoort er nu eenmaal bij. Je kunt veroudering zien als een proces van slijtage: gedurende ons leven wordt het lichaam onderworpen aan allerlei spanningsfactoren. De zon met z’n UV-straling, de blootstelling aan virussen en bacteriën of het breken van je botten: de ongemakken die wij op latere leeftijd ervaren, zijn de gevolgen van het levenslange proces van slijtage. Uiteindelijk moeten onze organen eraan geloven wat de dood tot gevolg heeft.

Daar gaat wel wat tijd overheen. Tijdens je jeugd wordt veel van de gedane schade nog gerepareerd. Zolang het lichaam beschikt over gezonde celdeling, kan het de schade die we opdoen door bijvoorbeeld de zon, repareren. Naarmate het lichaam ouder wordt, raken de cellen zo beschadigd dat ze niet meer kunnen delen. ,,Als dat gebeurt, spreken we van senescente cellen’’, aldus Maier, die verbonden is aan de Vrije Universiteit. 

Meer senescente cellen betekent dat het lichaam zich minder goed kan herstellen. Op den duur vormen senescente cellen zich bij iedereen, daar komen we echt niet onderuit. Maar de vraag is nu of we het moment waarop we ze krijgen kunnen uitstellen. En daar zit meer ruimte dan je misschien denkt.

Ongezond leven

De veroudering van het lichaam wordt namelijk voor 25 procent genetisch bepaald. Daar hebben we dus geen invloed op. De resterende 75 procent wordt bepaald door leefstijl en hebben we wél zelf in de hand. Ongezond leven levert het lichaam extra stress op waardoor het meer en sneller schade oploopt. Het klinkt misschien cliché, maar beweging en goede voeding hebben dan ook een enorm positieve invloed op ons lichaam. Het lichaam maakt minder zogenoemde senescente cellen aan en ouderdomskwalen ontstaan later.

Maar er is meer: naast leefstijl is de energieverdeling van het lichaam ook een belangrijke factor. Bioloog Tom Kirkwood vatte de rol van energie samen in wat hij de theorie van het ‘wegwerplichaam’ noemde. Het lichaam heeft energie nodig om zijn taken goed uit te kunnen voeren. Volgens Kirkwood is de eindigheid van de energietoevoer de belangrijkste reden voor veroudering. Het lichaam heeft niet genoeg energie om alles even goed te onderhouden, en dus moet het keuzes maken. Alle energie die bijvoorbeeld in gestress over je werk gaat zitten, kan niet naar het onderhoud van je lichaam.

Quote

Ongezond leven levert het lichaam extra stress op waardoor het meer en sneller schade oploopt

Overuren

Een onderzoek naar wormen laat dit effect goed zien. Toen werd gekeken naar de energieverdeling van wormen, bleek dat de wormen die meer eieren produceren, korter leven dan wormen die minder eieren leggen. Toch is stoppen met kinderen krijgen niet de oplossing. Overvolle agenda’s en het maken overuren zijn tegenwoordig ook grote boosdoeners die tot meer senescente cellen leiden.

Kortom, ouder worden we allemaal. Het is alleen de vraag hoe snel. Gelukkig hebben we daar invloed op. Door gezond te leven en genoeg energie in ons eigen onderhoud te steken, kunnen we een stuk langer mee.

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland.

De Universiteit van Nederland heeft ook een podcast. Vind afleveringen terug op Spotify (http://bit.do/UvNL-Spotify) en iTunes (http://bit.do/UvNL-iTunes).

  1. Schatrijke Arabier laat voor drinkwater ijsberg van Zuidpool naar emiraat slepen

    Schatrijke Arabier laat voor drinkwater ijsberg van Zuidpool naar emiraat slepen

    Abdulla Alshehi, een zakenman uit de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), heeft een plan ontwikkeld om een ijsberg vanaf de zuidpool naar het emiraat Fujairah te laten slepen. Het bevroren megablok – 2 kilometer lang, 500 meter breed, 400 meter hoog en nog eens 600 meter onder de zeespiegel – moet het golfstaatje van vers drinkwater voorzien. Eind dit jaar begint een test met een kleine ijsberg die met een schip naar Kaapstad in Zuid-Afrika of anders Perth in Australië zal worden getrokken. Kosten van die proef: een slordige 62 miljoen euro.