De Nederlandse 'nee' wordt in Azië gezien als hufterig gedrag

VideoEen goedbedoelde ‘duim omhoog’ komt in Iran overeen met de minder vriendelijke middelvinger. Gebaren zijn lastig en kunnen tot enorme misverstanden leiden. Hoogleraar internationale communicatie Cees Hamelink (Universiteit van Amsterdam)* kent hier genoeg voorbeelden van. 

Wanneer jij een rondje met duim en wijsvinger maakt (ook wel het ‘oké-teken’) om te laten weten dat iemand lekker heeft gekookt, duidt dat in Frankrijk op prutswerk en verzoek je met dit gebaar in Brazilië iemand tot seksueel verkeer.

Wat in het ene land als beleefd wordt gezien, wordt tientallen kilometers verderop als onbeschoft of brutaal gedrag ervaren. Zo hebben wij geleerd om de ander aan te kijken als je tegen elkaar praat. In Japan is het uiterst ongebruikelijk om iemand direct in de ogen te kijken. Japanners hebben zelf hun hoofd dan ook altijd licht naar voren gebogen als teken van respect.

Volledig scherm
Van links naar rechts: F1-coureur Max Verstappen, president Donald Trump, paus Franciscus, voetballer Donny van de Beek en premier Boris Johnson. © Getty, Reuters, AP/ AD Fotobewerking

Tijdstippen

Maar het gaat ook mis door verschillende opvattingen over concepten, zoals ruimte en tijd. Staat er iemand dicht tegen jou aan in de lift, dan zien sommigen dat direct als seksuele intimidatie. In Azië vinden ze dat gewoon gezellig. Hetzelfde geldt voor opvattingen over tijd. Geef jij een feestje dat om acht uur begint, dan zijn de Duitsers stipt op tijd, kloppen de Japanners een half uur van tevoren al aan en zijn de Italianen er met een beetje geluk net voor middernacht. Zij maken zich daar zelf overigens totaal niet druk om, want zij hebben simpelweg een ander begrip van tijd. Toch wel handig als je dat weet, want het voorkomt een hoop ruzie.

Volgens Hamelink wordt het zelfs nog ingewikkelder als je ook nog taal gaat gebruiken. In Nederland zeggen wij gemakkelijk ‘nee’, maar in Aziatische landen zien ze dit als hufterig gedrag. Je zult hun eerder horen zeggen dat ze ,,hun uiterste best zullen doen”. Jij denkt op dat moment misschien nog een belangrijke zakelijke deal binnen te slepen, maar in wezen is dit gewoon de Japanse versie van ‘nee’.

Communiceren

Wil je graag over de grenzen van culturen communiceren, dan moet je volgens Hamelink accepteren dat elke cultuur fundamenteel verschillend is. Iedere cultuur heeft namelijk zijn eigen veld waarin hij communiceert. Hamelink verwijst hiermee naar de veldtheorie van de Franse socioloog Pierre Bourdieu. Om goed te kunnen communiceren, moet je op zoek naar gelijkenissen en zien of er veld is waarin je elkaar kunt verstaan. ,,Zie het als een ouderwetse radio, waarbij je zelf nog moet zoeken naar de juiste golflengte voor de gewenste zender”, aldus Hamelink.

Het vinden van overeenkomsten kan ook door te zoeken naar andere middelen, zoals muziek, dans of sport. Hamelink zijn advies is dan ook: ,,als je op reis gaat, neem een muziekinstrument mee”. Overal ter wereld delen mensen het veld van de muziek. Ook al versta je elkaar niet en ben je fundamenteel verschillend, in iedere cultuur begrijpen ze het direct als je een verdrietig muziekstuk speelt. Mensen delen emoties en daarmee heb je dus een veld gevonden waarin je kunt communiceren.

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland

De Universiteit van Nederland heeft ook een podcast. Vind afleveringen terug op Spotify en iTunes.

Bekijk hieronder meer video’s van de Universiteit van Nederland:

  1. Waarom zeggen alle psychiaters ‘ja’ tegen mdma?
    Video

    Waarom zeggen alle psychia­ters ‘ja’ tegen mdma?

    Mdma is al jaren de populairste partydrug in Nederland. Ondanks dat het op de opiumlijst staat, zien wetenschappers ook de medische potentie. De positieve effecten van mdma - het maakt je socialer en minder geremd - zouden namelijk ook kunnen helpen bij de behandeling van psychiatrische stoornissen. Psychofarmacoloog Kim Kuypers (Universiteit Maastricht) onderzoekt dit. ,,De sociale effecten van mdma zou de gesprekken tussen patiënt en psychiater ten goede kunnen komen.”