Volledig scherm
Herdenking stadhuisramp Heusden © Hans van den Eeden

Grote belangstelling bij herdenking van stadhuisramp in Heusden

HEUSDEN - Herdenken en vieren liggen in elkaars verlengde. Dit bleek maandagavond tijdens de herdenking van de Stadhuisramp in Heusden. Een afgeladen Catharijnekerk en een overvol Stadhuisplein brachten de gedachten naar de dramatische nadagen van de Tweede Wereldoorlog terug. 

Ingetogen werd stilgestaan bij het drama dat zich in de nacht van 4 op 5 november 1944 in de vesting voltrok. Door de opmars van de geallieerden trok de Duitse bezetter zich over de Bergsche Maas terug. Voor het zover was werd het Heusdense stadhuis, waar ongeveer 200 mensen schuilden, opgeblazen. Bij deze ramp kwamen 134 inwoners om het leven. Dat was ongeveer tien procent van de bevolking. 

Andere hoge gebouwen die als uitkijkpost konden worden gebruikt troffen hetzelfde lot. Zo werden de St. Catharinakerk, de Lutherse kerk, de Catharijnekerk en de molen opgeblazen. Ook de leegstaande synagoge veranderd in puin. Dat gold ook voor de St. Trudokerk in Herpt en de St. Lambertuskerk en de Hervormde kerk in Hedikhuizen. Tijdens een toespraak hield burgemeester Van Hees een pleidooi voor tolerantie, respect en verzoening. ‘Het doet me goed goed te constateren dat Heusden de wrok en schuldvraag al jaren geleden achter zich heeft gelaten”, aldus Van Hees. Maar ook hield zij de aanwezigen een spiegel van de maatschappelijke werkelijkheid voor. “De mensheid blijkt erg hardleers. Waar macht, onderscheid en haat aan de orde zijn, liggen oorlog, etnisch geweld en discriminatie op de loer”.

Adoptie

Tijdens de herdenking in de Catharijnekerk droegen leerlingen van groep acht van de Johannes Pauluschool de adoptie van de steen bij het monument bij het stadhuis aan groep zeven over. Acteur John Leddy met als titel ‘Het jongetje naast het graf’ een voordracht over de stadhuisramp. Na een korte stille tocht werden bij het monument voor het voormalige stadhuis onder andere door burgemeester Willemijn Van Hees kransen gelegd. De aanwezigheid van verschillende generaties tijdens de herdenking werkten bemoedigend. Daarna werd uit respect twee minuten stilte in acht genomen. Het Wilhelmus werd door het Heusdens mannenkoor samen met de aanwezigen vertolkt. Jaarlijks trekt deze herdenking veel mensen waaronder een groep scholieren.

Boek

Na deze herdenking werd in de Catharijnekerk het boek ‘De stadhuisramp, een onbestrafte oorlogsmisdaad’ van de hand van Geke van de Merwe-Wouters gepresenteerd. In het boek laat Van de Merwe betrokkenen van de Stadhuisramp aan het woord. Het eerste exemplaar werd aan de burgemeester aangeboden. Van Hees memoreerde diep onder de indruk te zijn van de variatie van activiteiten die in het kader van 75 jaar Vrijheid in de gemeente Heusden zijn georganiseerd.

In de komende nacht van maandag 4 en dinsdag 5 november wordt er een stille tocht gehouden. Ter nagedachtenis aan de 134 slachtoffers dragen de deelnemers 134 LED-kaarsen. Tevens luidt de kerkklok van de Catharijnekerk om 02.20 uur precies 134 seconden lang. Een seconde voor ieder slachtoffer. Dat is precies het moment dat 75 jaar geleden het stadhuis werd opgeblazen. De komende periode staan nog verschillende activiteiten op stapel. Aanleiding is het gegeven dat Heusden en omliggende dorpen eind december 1944 geëvacueerd moest worden. Het zou tot 5 mei 1945 duren voordat Nederland, dus ook de regio Heusden bevrijd zou zijn. De avond werd in het kader van het herdenkingsprogramma ‘75 jaar Vrijheid Heusden’ georganiseerd. De organisatie was in handen van de Werkgroep 75 jaar Stadhuisramp vesting Heusden en het Activiteitencomité.