Volledig scherm
De volle suikerzakke worden uit het suikermagazijn gehaald. Foto's: heemkundekring Stampersgat

Suikerfabriek Stampersgat: eeuwige trouw en trots

STAMPERSGAT - Geen kwaad woord over de suikerfabriek. Niet in Stampersgat, niet in Dinteloord en niet in Oud Gastel.

Bij het honderdjarig bestaan verschijnt vandaag een boek vol verhalen van mensen in en rondom de fabriek, 'Oons febriek', zoals het boek heet. Het zijn verhalen waar eeuwige trots en trouw uit spreken.



"De kameraadschap, goede herinneringen en collegialiteit. Het uitkijken naar de mooie campagnetijd waarin soms 20 tot 24 uur achtereen gewerkt werd, dat is de oud-werknemers bijgebleven", zegt oud-wethouder Frans van Merrienboer uit Oud Gastel, een van de vier schrijvers.



Het sociale gezicht van de suikerfabriek is honderd jaar geleden voor het eerst getoond door de eerste directeur Petrus Vlekke, zoon van Jan Frederik Vlekke, die eerder directeur was van de 'Gastelsche Beetwortel Suikerfabriek'.



Opvolgers als Leendert Pieter van Malland en diens zoon Herman Cornelis van Malland hebben de cultuur vastgehouden. "Zij waren heel sociaal naar de werknemers. Ze bouwden woningen voor hun mensen in Dinteloord en Stampersgat. De kerk werd met hun geld onderhouden en de sociale voorzieningen waren geweldig. Waar vind je een baas die zelfs een hulp in de huishouding betaalt als de vrouw van een werknemer ziek is?" , vraagt de Stampersgatse heemkundige Jan van Aken zich af. "Neem de harmonie hier, waar Van Malland vice-voorzitter van was. In die periode waren er 75 leden en iedereen zat goed in het kostuum." Nog steeds is er een band tussen de oud-medewerkers en de fabriek. Ze komen massaal naar de seniorendag die jaarlijks wordt gehouden.



"We hoorden ook van mensen die vertrokken omdat ze dachten dat het bij een andere baas beter was, ze kamen snel terug en gingen nooit meer weg. Hoeveel mensen hier niet veertig jaar hebben gewerkt!", zegt Cobi Verhoeven van de Dinteloordse cultuurhistorische vereniging. In het boek staan niet alleen de verhalen van werknemers, ook de huishoudster van Van Malland, de kleinzoon van Vlekke, een bietenboer, binnenschipper en directiechauffeur komen aan het woord.



"Ze vertellen over de hoop gekheid die er in de campagne was als de directeur weg was, over het potje voetballen tussen de middag: Stampersgat tegen Dinteloord", zegt Van Aken. Op alle oud-werknemers hebben de zeer ernstige ongevallen een grote indruk gemaakt. Die zijn in het boek uitgelicht in een apart hoofdstuk 'de zwarte bladzijden in de geschiedenis.' Zoals de twee werknemers die in 1967 stikten in de suikersilo en de grote brand in de machinekamer in 1978. Ook de angst voor automatisering is vermeld. Van Merrienboer: "De directie liet de mensen geen keuze. met 'Dit gaat het worden' werd het personeel ervoor gezet. Het lijkt mij een prima manier."



Vandaag wordt het eerste exemplaar van 'Oons febriek' overhandigd aan de huidige plantmanager Frank van Noord. De drie heemkundekringen hebben ieder vijftig exemplaren te koop, de rest van de duizend boeken komt in handen van de fabriek.

Volledig scherm
Kantoorpersoneel tijdens de pauze in 1955.