Het persoonlijke verhaal is nooit te laat

OUD GASTEL - De kracht van het persoonlijke verhaal zit 'm niet per se in een speech van de burgemeester of preek van de pastoor. Het persoonlijke verhaal zit 'm in Theo Nagtzaam (83), die op zijn vijftiende met het gezin aan  de avondmaaltijd zit als de pastoor aan komt rijden. ,,Een auto zagen we in 1949 nog niet veel. Hij had ook nog leden van het Oranjecomité bij zich.'' 

De opwinding over het zeldzame voertuig sloeg snel op in diepe treurnis. Meneer pastoor kwam het gezin Nagtzaam de droeve tijding brengen dat zoon Cees bij de gevechten in Indië was omgekomen. ,,Het eten lieten we staan. De datum 22 maart staat voor altijd in mijn geheugen gegrift.'' 

Nagtzaam legt, nadat burgemeester Jobke Vonk en kinderburgemeester Elise, de Stichting Bijzondere Activiteiten, het Algemeen Comité, de groep oud-Indiëgangers, de stedenband Stampersgat-Cheltenham en jeugdigde leden van de scouting dat hadden gedaan, een bosje bloemen bij het oorlogsmonument in de Beemd. Daarop staan de namen van de gesneuvelde Britse militairen bij de bevrijding van de dorpen. Rechts ervan de zuil met de tien Indiëgangers, die Oud Gastel of Stampersgat nooit meer terugzagen.

Het persoonlijke verhaal is er om door te geven, zo benadrukte de burgemeester. ,,Blijf het vertellen aan onze generatie, zodat wij het weer aan onze kinderen door kunnen geven. Alleen dan staan we niet alleen op 4 mei twee minuten stil, maar zullen we blijven denken dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.''

Als Gastels fanfare, de comités, scouts en de overige 150 mensen na de korte ceremonie huiswaarts keren, blijft Bernard Musters (81) nog even staan. ,,Ik was negen, de oorlog was al voorbij. Maar op onze boerderij nabij Stampersgat tegenover de suikerfabriek smeulde de wereldbrand nog even na. Een Engelse brigadier en een Nederlandse SS-er kwamen voor een vergeldingsactie samen. Het werkelijke verhaal is nooit opgetekend, ik ben het alsnog aan het opschrijven wat ik toen heb meegemaakt. Mijn kinderen zeggen: pa, hou eens op over die oorlog! Dan zeg ik: het is nooit te laat om de waarheid te vertellen.'' 

Het tekent de impact van een gitzwarte periode waar de jongste scouts toch even stil van worden. Tijdens de oecumenische dienst maakt de groep bij Onder De Toren een krans van crèpepapier. Die wordt na het spelen van The Last Post bij het monument gelegd. ,,Vorig jaar namen we de welpen ook mee naar de kerk, maar ze begrepen lang niet alle verhalen'', zegt Jasper Ernest, ,,Nu hebben we een soort kindernevendienst gehouden en uitgeled dat je geen onderscheid mag maken tussen mensen. Ze waren onder de indruk.''

In Halderberge waren ook in Oudenbosch en Hoeven drukbezochte dodenherdenkingen. In Rucphen was op vier plaatsen aandacht voor de oorlogsslachtoffers en in Roosendaal was de plechtigheid omkleed met een filmvertoning en de speciale uitvoeringen van het jeugdtheater Hofplein.