Volledig scherm
Minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming © ANP

Minister: Ambtenaren knepen mogelijk oogje toe bij illegale adoptie

onderzoek naar misstandenEen onafhankelijke commissie gaat onderzoek doen naar misstanden bij adopties van buitenlandse kinderen door Nederlanders. Daarbij wordt ook de eventuele betrokkenheid van Rijksambtenaren onderzocht. Zij knepen mogelijk een oogje toe. Dat heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid zojuist bekendgemaakt.

Quote

Betrokke­nen, zoals geadopteer­den en belangenor­ga­ni­sa­ties, hebben er recht op dat dit grondig wordt uitgezocht

Minister Dekker

Nederlandse ambtenaren waren in de jaren 70 en 80 mogelijk betrokken bij illegale adopties uit Brazilië, aldus het ministerie. Daarnaast is mogelijk geprobeerd om deze betrokkenheid ‘buiten beschouwing te laten bij een strafrechtelijk onderzoek’, schrijft minister Sander Dekker (Rechtsbescherming). Hij wil weten of dit vaker voorkwam, en in hoeverre de overheid een actieve rol speelde bij illegale adopties.

Nederlandse echtparen zijn volgens het ministerie naar Brazilië afgereisd om een Braziliaanse baby op te nemen in het gezin. Dat kind gaven zij daar vervolgens aan als ware het hun eigen kind, waarna ze het meenamen naar Nederland. Met de Braziliaanse papieren werden de kinderen dan in Nederland bij de burgerlijke stand aangegeven. Bij die procedures waren mogelijk Nederlandse overheidsfunctionarissen betrokken, schrijft de minister. 

De toenmalige Rijkspolitie heeft begin jaren 80 onderzoek gedaan naar de adopties en de mogelijke strafbaarheid van de echtparen. In 42 gevallen heeft de Rijkspolitie geconstateerd dat er sprake is geweest van strafbaar handelen, maar uiteindelijk zijn de zaken geseponeerd. Bij de zaken zou ook geprobeerd zijn de betrokkenheid van de Nederlandse ambtenaren te verhullen. 

Misstanden

Het onderzoek richt zich op meer landen dan alleen Brazilië. Ook adopties uit Bangladesh, Brazilië, Colombia, Indonesië en Sri Lanka, in de periode van 1967 tot 1998, worden onderzocht, nadat ‘betrokkenen’ het ministerie hadden gewezen op mogelijke misstanden daar. 

Kinderen zouden daar op regelmatige basis na de geboorte bij de moeder weggehaald zijn. Tegen de moeder werd gezegd dat het kind was overleden, maar in werkelijkheid werd het verkocht voor adoptie. Ook werd er gerommeld met geboorteaktes. Dat gebeurde onder meer om kinderen jonger te laten lijken, omdat kinderen die naar Nederland komen niet ouder mogen zijn dan zes jaar, bleek uit onderzoek van Zembla

De informatie over de mogelijke betrokkenheid kwam aan het licht door een informatieverzoek op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). ,,Ik neem deze informatie zeer serieus. Deze signalen over mogelijke actieve betrokkenheid van Nederlandse overheidsfunctionarissen mogen niet genegeerd worden’’, aldus Dekker. ,,Betrokkenen, zoals geadopteerden en belangenorganisaties, hebben er recht op dat dit grondig wordt uitgezocht.’’

Schadevergoeding

Volledig scherm
Patrick Noordoven werd illegaal vanuit Brazilië geadopteerd © Evert-Jan Daniëls
Volledig scherm
Het paspoort dat gebruikt is voor de illegale adoptie van Patrick Noordoven © RV

De zaak kwam opnieuw onder de aandacht door de vasthoudendheid van Patrick Noordoven, die in 1980 als Braziliaanse baby illegaal geadopteerd is. Zijn ‘adoptieouders’ deden met hulp van Nederlandse diplomaten en tussenpersonen aangifte van de geboorte van Patrick, en namen hem mee naar Nederland. Ze werden niet vervolgd door Justitie. 

Noordoven besloot zijn adoptieouders voor de rechter te slepen, omdat ze jarenlang informatie over zijn adoptie achterhielden. Zo hebben ze zijn zoektocht naar zijn biologische moeder gedwarsboomd, meent hij. ,,Ze hebben mij het universele recht op identiteit onthouden door informatie te weigeren. Ik heb het recht om te weten waar ik vandaan kom, en mijn juridische ouders hebben de plicht mij te informeren.’’

Pas toen hij in 2001 op zoek ging naar zijn biologische familie, gaf het echtpaar toe dat hij illegaal was geadopteerd. Details wilden ze echter niet geven. Pas na diepgravend eigen onderzoek kwam Noordoven op het spoor van zijn biologische zussen; zijn moeder bleek al te zijn overleden. 

De zoektocht heeft hem veel geld gekost en leverde hem naar eigen zeggen veel stress en verdriet op, waar hij nog altijd last van heeft. Noordoven stelde zijn adoptieouders aansprakelijk voor de schade, maar de rechtbank ging daar niet in mee. 

Het gerechtshof in Den Haag besloot begin november echter dat vonnis te vernietigen en veroordeelde het echtpaar tot een schadevergoeding van ruim 13.000 euro voor psychische schade en 200 euro voor materiële schade. ,,Dat de juridische ouders deze informatie niet relevant vonden, betekent niet dat deze informatie niet belangrijk voor Noordoven kon zijn en is’’, aldus het hof, dat meent dat op ‘juridische ouders een vergaande informatieplicht rust’. Het echtpaar had alle beschikbaar informatie met Noordoven moeten delen. ,,Hij had dan de hele gang van zaken rond zijn geboorte en (illegale) adoptie zelf kunnen reconstrueren.’’

Verantwoordelijkheid

Zembla besteedde eerder dit jaar aandacht aan misstanden bij adopties uit Sri Lanka. In reactie op die uitzending zei Dekker nog dat de ‘primaire verantwoordelijkheid’ voor een zorgvuldige adoptieprocedure ‘lag en ligt bij de zendende landen’.

Maar op basis van de nieuwe informatie ziet Dekker nu dus wel aanleiding om het handelen van de Nederlandse overheid onder de loep te nemen. Naar verwachting start de commissie begin volgend jaar met het onderzoek, dat zeker een jaar in beslag zal nemen.