Volledig scherm
Jan II van Glymes, bijgenaamd Jan metten Lippen vanwege zijn rijke kinderschaar. illustratie Markiezenhof Historisch Centrum

Van Bergse Bodem - Bergse netwerker Jan II

We kennen allemaal het verhaal rond de bekendste heer van Bergen op Zoom: Jan II van Glymes had wel vijftig kinderen (bij diverse vrouwen) en in vroeger tijden werd die enorme vruchtbaarheid gelinkt aan zijn forse lippartij. Vandaar ook zijn bijnaam Jan metten Lippen, … 'doordat hij met zijn lippen liefkoosde, hebben de goden hem gelukkig gemaakt met tienmaal een vijfde telg'… aldus een zeventiende eeuwse dichter, twee eeuwen na Jans overlijden in 1494.

Maar in Jans tijd was het heel gewoon om buitenechtelijke kinderen te hebben, zegt stadshistoricus Yolande Kortlever. "Via die vrouwen en hun kinderen probeerde je als heer je invloed uit te breiden. Het was een soort netwerken. Voor die bastaardkinderen werd ook goed gezorgd, ze kregen een goede baan als militair of als geestelijke." Jan II van Glymes stamde zelf trouwens ook af van een bastaardzoon van hertog Jan II van Brabant. Maar dat hinderde de familie Van Glymes niet om door te dringen tot de hoogste adel van Nederland. Aan het eind van de vijftiende eeuw is hun politieke invloed het grootst. De vier (binnenechtelijke) zonen van de Bergse Jan II hebben de meest prestigieuze functies die er voor de adel bestonden op bestuurlijk, militair en religieus terrein.

Zijn kleinzoon Antoon van Glymes wordt in 1533 door keizer Karel de Vijfde verheven tot markies, de eerste markies van Bergen op Zoom. Of Jan II echt vijftig kinderen had, valt te betwijfelen. Volgens de stadshistoricus waren het er ongeveer 34, inclusief de dertien die hij bij zijn vrouw Margaretha de Saint-Simon verwekte. Het verhaal dat de heer van Bergen op Zoom recht zou hebben op 'de eerste nacht' bij het huwelijk van zijn onderdanen, is pure fictie, onderdeel van de mythe die rond Jan II en zijn vruchtbaarheid ontstond. Wat een beetje jammer is, vindt ze, is dat Jan II van Glymes tegenwoordig alleen maar met die rijke kinderschaar in verband wordt gebracht. "Deze man is, mede door zijn enorme netwerk, erg belangrijk geweest voor de ontwikkeling en groei van de jaarmarkten in Bergen op Zoom.



Hij had veel diplomatieke contacten met Engelsen en onder zijn bewind groeide Bergen uit tot een belangrijke handelsstad." Jan II is tijdens zijn leven een invloedrijke edelman met veel aanzien in de Bourgondische Nederlanden. Als hij sterft, is het eerbetoon navenant: er worden maar liefst 65 missen opgedragen en de klokken luiden in de stad en omgeving dertig dagen lang. De dikke lippen, overigens, waren een soort vergroeiing aan zijn mond als gevolg van een ziekte.

In de rubriek Van Bergse Bodem belichten we elke dinsdag interessante zaken uit de historie van Bergen op Zoom. Dat varieert van kleine archeologische vondsten tot bijzondere plekken in het landschap die verwijzen naar het verleden van de stad. Tips of ideeën: 0164 212 650 of redactie.bergen@bndestem.nl