Volledig scherm
Dit schilderij van Samuel Scott toont de zeeslag in 1708 waarbij de San José door de Britten tot zinken werd gebracht voor de kust van Colombia. © AD

Miljardenschat op zeebodem voor kust van Colombia

Archeologen zijn door het dolle heen na de vondst van een eeuwenoud Spaans schip barstensvol edelstenen, goud en zilver voor de kust van Colombia. Het betreft waarschijnlijk de grootste schat die ooit op de zeebodem is gevonden.

Volledig scherm
© epa
Volledig scherm
© reuters
Volledig scherm
© reuters

Jacht op goud gaat door
HMS Sussex
Amerikaanse schatzoekers stuitten in 2002 op het schip bij Gibraltar. Het had voor 3,3 miljard aan goud en zilver aan boord.

Merchant Royal
Zonk in ruw weer op 23 september 1641 voor de kust van het Engelse Cornwall. Is afgeladen vol met goud en zilver, maar nog niet gelokaliseerd.

Rooswijk
VOC-schip uit de 18de eeuw dat in 2004 voor de kust van Kent (Engeland) werd gevonden door een duiker. De lading zilver van ruim 650.000 euro is overgedragen aan Nederland.

HMS Fantome
Zonk bij Canada. Aan boord zouden schatten zitten die in 1812 tijdens de Anglo-Amerikaanse oorlog werden geplunderd uit onder meer het Witte Huis.

,,Goed nieuws! We hebben het galjoen San José gevonden'', jubelde de Colombiaanse president Juan Manuel Santos op Twitter. Later, op de marinebasis in Cartagena, maakte hij bekend dat Colombia een museum zal bouwen waar de schatten uit het Spaanse galjoen straks te zien zullen zijn.

Volgens de Colombiaanse regering betreft het een van de grootste vondsten ooit. De lading is naar schatting minimaal 1 miljard euro waard, maar vermoedelijk nog veel meer. In oude verslagen staat dat de San José 116 smaragden, 2 ton platina en de complete juwelenverzameling van de gouverneur van Peru vervoerde.

Spaanse Successieoorlog
De San José maakte deel uit van de vloot van Philip V, die in de Spaanse Successieoorlog tegen de Britten vocht. De Britse vloot bracht het galjoen in 1708 tot zinken nabij het eiland Baru. Alle 600 mensen aan boord verdronken toen het schip vol waardevolle edelstenen en munten naar de zeebodem zakte.

,,Spanje vervoerde scheepsladingen vol zilver vanuit Zuid-Amerika naar Europa'', vertelt maritiem historicus Ruud Paesie. ,,Daarmee bekostigde het land de oorlog.''

Onderwaterrobots
Vorige week stuitte een team van internationale experts, de Colombiaanse marine en de archeologische dienst van het Latijns-Amerikaanse land op het wrak van de San José. Het galjoen ligt op 300 meter diepte. De onderzoekers maakten opnamen met onderwaterrobots. Daarop zijn de bronzen kanonnen, wapens, kruiken en andere vondsten te zien.

Het is moeilijk om eeuwenoude vaartuigen te lokaliseren, weet Paesie. ,,Zuurstof en zout tasten het hout aan, waardoor van de schepen vaak weinig over is.'' Toch slagen bergingsbedrijven en archeologen erin wrakken op te sporen. Met speciale apparatuur lukt het om ijzeren en bronzen voorwerpen op de zeebodem te detecteren. ,,Een vondst levert veel geld én een schat aan informatie voor historici op'', zegt Paesie. ,,Zo zijn de bronzen kanonnen vaak voorzien van een wapen. Aan de hand daarvan kan een schip worden geïdentificeerd.''

Juridisch conflict 
De San José is de inzet van een jarenlang juridisch conflict geweest. Het Amerikaanse bergingsbedrijf SSA stelde in 1981 het gebied vast waar het vaartuig is gezonken. SSA en de Colombiaanse overheid kwamen overeen de opbrengst te delen, mocht het schip worden gevonden. Later claimde de regering in Bogota alles. Een Amerikaanse rechter gaf het land uiteindelijk in 2011 gelijk, omdat het wrak op Colombiaanse bodem ligt.

De jacht op scheepswrakken is lucratief. ,,Soms worden ze zelfs met explosieven geopend om de schatten eruit te halen'', aldus Paesie. ,,Voor munten wordt veel geld neergeteld. De handel is dankzij sociale media heel toegankelijk geworden.''