Volledig scherm
© Thinkstock

Wordt patiënt kind van de rekening?

GASTOPINIELanger wachten op een behandeling en minder geld voor zorginnovatie. De patiënt gaat last krijgen van de koerswijzingen in de zorg. Maar weet die patiënt dat eigenlijk wel?

door Bart Berden, Piet Batenburg e.a.

Het nieuwe regeerakkoord bevat een aantal flinke koerswijzigingen waar het gaat over zorg. Naast 2 miljard euro extra voor verpleeghuizen, komt er meer geld voor preventie en gezondheidsbevordering. Maar: de verwachte groei in de zorg moet met 1,9 miljard teruggedrongen worden. En dat moet vooral komen van de ziekenhuiszorg. Zorgverzekeraars verwerken dit in hun contracten. De patiënt gaat hier flink last van krijgen, meer dan voorheen.

Vier belangrijke veranderingen:

1. Ziekenhuizen moeten stijgende zorgkosten remmen

Er is veel zorg over de stijgende zorgkosten: Nederland besteedt zo’n 14 procent van het nationaal binnenlands product (nbp) aan zorg, andere Europese landen zitten vaak een paar procent lager. En zijn de 65-plussers nu al verantwoordelijk voor 43 procent van de zorguitgaven, over ruim 20 jaar is dat 58 procent. Dat betekent voor het totaal een forse groei.

In ziekenhuizen is deze stijging van uitgaven nu al merkbaar. Vaak gaat het om mensen met meerdere aandoeningen, vaak is één ervan kanker. De kosten voor de behandeling van deze ziekte zijn hoog. Die kosten stijgen door nieuwe behandelmethoden. Het Centaal Plan Bureau (CPB) heeft berekend, dat de zorguitgaven tot 2021 met 4,9 procent per jaar stijgen.

Volledig scherm
Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. © ETZ

Bekend is ook dat economische groei leidt tot groeiende zorgconsumptie, waarbij die groei er ook voor zorgt dat salarissen in de zorg hoger worden. Ondanks al deze vooruitzichten verwacht deze regering dat juist ziekenhuizen veel bijdragen aan het remmen van de zorgkosten: ruim 5 procent.

2. Uw ziekenhuis gaat op krapper rantsoen

Zorgverzekeraars kopen zorg in bij ziekenhuizen en maken daarover jaarlijks afspraken. Dat gaat vooral om de financiële ruimte, dus het bedrag dat het ziekenhuis in een contractjaar aan zorg mag besteden. Zorgverzekeraars zetten in op krimp van het zorgbudget voor 2018, ondanks alle verwachte stijgingen van de kosten. Daarmee schroeven zij de al beperkte financiële ruimte nog verder terug. Tegelijkertijd worden steeds meer eisen aan ziekenhuizen gesteld, en dat is een beroerde combinatie.

Zo is de zorg aan de gemiddelde patiënt steeds complexer (meerdere aandoeningen) en moeten we werken met een ingewikkeld elektronisch patiëntendossier. Ook wordt van ons verwacht dat we meer dan duizend kwaliteitsindicatoren registreren, om de kwaliteit van zorg goed te kunnen meten. Waarmee we rustig kunnen vaststellen dat het kabinetsplan om de administratieve last in de zorg fors terug te dringen, op dit moment een lege huls is.

3. Het wordt merkbaar in de spreekkamer

Op dit moment hebben de meeste ziekenhuizen een rendement van minder dan 1 procent. Het karige rantsoen levert ziekenhuizen dan ook een lastige puzzel op. De oplossing moet worden gezocht in het leveren van minder zorg, want veel andere opties zijn er niet. Geleidelijk is dat al merkbaar: diverse ziekenhuizen hebben flinke wachtlijsten en uit te voeren behandelingen worden vooruitgeschoven. Dit jaar wordt dat nog erger. En dat gaat problemen geven.

Specialisten en huisartsen ervaren nu al dat patiënten het vaak niet acceptabel vinden wat langer te wachter op een behandeling, al is het medisch best te verantwoorden. Maar: ook in 2018 wordt spoedzorg natuurlijk direct geleverd.

4. Niet dat het ziekenhuis niets doet…

Zorg kan altijd beter en daar werken we in ziekenhuizen hard aan. De kwaliteit van patiëntenzorg gaat vooruit, we werken efficiënter en er is ruimte voor innovaties. De individuele patiënt wordt beter behandeld en de individuele behandeling is aantoonbaar goedkoper. En beter, mede doordat behandelingen worden geconcentreerd en er regionaal wordt samengewerkt. Het elektronisch patiëntendossier zorgt ervoor dat patienten altijd inzage hebben in het eigen, bijgewerkte dossier. Daar vragen ze ook om, het heeft veel positieve effecten. Patiënten nemen zelf meer verantwoordelijkheid voor de behandeling, bijvoorbeeld door de voorgeschreven pillen te slikken.

Wat dan wel

Volledig scherm
E-Health.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) concludeert jaar na jaar dat de Nederlandse ziekenhuiszorg van goed niveau is. Grote en complexe veranderingen, zoals het invoeren van nieuwe elektronische dossiers en het afbouwen van overbodige zorg, kosten tijd en die tijd hebben we. Want we zitten niet meer in een crisis.

Ziekenhuizen zijn al bezig met die veranderingen. De omslag naar nog meer zorg op maat, naar gezamenlijk beslissen, naar betere zorg in regionaal verband, naar e-health en e-monitoring op afstand gebeurt in hoog tempo. Dat vraagt forse investeringen.

Nederland heeft geen goede ervaring met het grootschalig omgooien van het zorgstelsel. En dat gaan we ook niet krijgen met het drastisch op rantsoen zetten van ziekenhuizen en het afremmen van investeringen in de toekomst. Wij moeten de tijd nemen de veranderingen door te voeren. Om te groeien naar zorg die is gebaseerd op uitkomsten voor de patiënt, met patiënten die betrokken worden in de besluitvorming met hun arts. Naar zorg die met de modernste technieken wordt ondersteund en waarbij patienten vanuit hun thuissituatie regie kunnen voeren over hun leven met een ziekte.

Quote

De oplossing moet gezocht worden in het leveren van minder zorg, andere opties zijn er niet

Bart Berden e.a.

En ook al klinkt dat vanzelfsprekend, dat is het niet. De zorg in de Nederlandse ziekenhuizen loopt hierin internationaal gezien voorop. Met de huidige inzet van de verzekeraars en de voorbode van het regeerakkoord, gaat die positie verloren. De wervende spotjes waarmee polissen aan de man worden gebracht, dragen niets bij aan de toekomst van de zorg. Zij verhullen krapte, rantsoen en aankomende spanning waar patiënten last van gaan krijgen. Dat zouden mensen moeten horen van hun verzekeraar. Want van ziekenhuizen, verpleegkundigen en artsen kan niet het onmogelijke worden verwacht.

* Deze gastopinie is opgesteld en ondertekend door: prof. Bart Berden, bestuursvoorzitter Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis Tilburg, dr. Piet Batenburg, bestuursvoorzitter Catharina Ziekenhuis Eindhoven, prof. Douwe Biesma, bestuursvoorzitter St. Antonius Ziekenhuis Nieuwegein, prof. Maurice van den Bosch, bestuurder Onze Lieve Vrouwen Gasthuis Amsterdam, dr. Rob Dillmann, bestuursvoorzitter Isala ziekenhuis Zwolle en dr. Hans Feenstra, bestuursvoorzitter Martini Ziekenhuis Groningen.

BN DeStem gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Negatieve spaarrente? Dan gaat mijn geld in een sok
    Geef uw mening

    Negatieve spaarrente? Dan gaat mijn geld in een sok

    Nederlandse spaarders houden het nieuws over de spaarrente momenteel zeer nauwlettend in de gaten. De Europese Centrale Bank (ECB) verlaagt de rente namelijk wederom, wat kan leiden tot een negatieve spaarrentestand. Als de spaarrente negatief wordt, betekent dat dat spaarders moeten gaan betalen voor hun spaarcenten op de bank. En dat ziet de gemiddelde Nederlander niet zitten, bleek eerder al. Verdwijnt ons zuurverdiende spaargeld straks massaal weer in een oude sok?

Poll

Bij mijn provinciale stem laat ik het landelijke klimaatbeleid meewegen

  • Eens (48%)
  • Oneens (52%)
877 stemmen

Meest gelezen

Poll

We maken ons veel te druk over de hitte

  • Eens (77%)
  • Oneens (23%)
979 stemmen