Volledig scherm
Verdachte Jos B. in de moordzaak van Nicky Verstappen in 1998. © youtube

Verdachte Jos B. mag niet zwijgen

GASTOPINIEOveral kunnen we nu lezen en horen dat een veroordeling van Jos B. voor doodslag c.q. moord op Nicky Verstappen geen gelopen race is. Dna is vaak niet genoeg bewijs, zeker niet als de verdachte zich beperkt tot zwijgen.

door Pieter van der Kruijs

Er moet ander technisch bewijs zijn. Er zal technisch bewijs zijn, maar niet dat direct wijst naar Jos B., want anders was hij wel eerder in beeld gekomen. Ik weet natuurlijk niet wat de kwaliteit is van het dna-spoor dat een 100 procent match gaf met het dna van verdachte, maar minst genomen heeft de verdachte een hoop uit te leggen.

Quote

In mijn visie mogen collectie­ve belangen worden gesteld boven de individue­le belangen van Jos B.

Pieter van der Kruijs, strafrechtadvocaat

En stel nu dat hij dat niet doet, zit justitie dan met de handen in het haar? En stel verder dat op grond van die redenering Jos B. wordt vrijgesproken, zal die uitspraak draagkracht krijgen in onze samenleving (en daarbuiten)? Ik denk dat er een soort volksoproer uitbreekt. Moet de rechter dan zwichten voor de vrees daarvoor of, met andere woorden, wordt Jos B. dan veroordeeld op grond van het gezonde volksgevoel?

Tot en met het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) staat het recht voor de verdachte om te zwijgen in de kern van het eerlijke proces. Daaruit wordt afgeleid dat de verdachte niet aan zijn eigen veroordeling hoeft mee te werken. Het lijkt mij nogal wiedes dat geen verdachte psychisch of lichamelijk mag worden gedwongen een verklaring af te leggen. Daar hadden we in de Tweede Wereldoorlog hele vervelende ervaringen mee en die ervaringen hebben mede ten grondslag gelegen aan de hernieuwde invoering van het zwijgrecht.

Quote

Ik ben niet bevreesd dat Jos B. ten onrechte wordt veroor­deeld als hij blijft weigeren uitleg te geven

Pieter van der Kruijs, strafrechtadvocaat

Maar het feit dat geen verdachte kan worden gedwongen tot verklaren, is van geheel andere orde of de rechter bij zijn beoordeling rekening mag houden met dat zwijgen, als de feiten schreeuwen om een reactie van de verdachte maar hij dat stelselmatig weigert.

Volledig scherm
De in 1998 vermoorde Nicky Verstappen. © EPA

Achter de huidige gedachtegang van zwijgen en niet meewerken aan de eigen veroordeling schuilt een uiterst liberaal individualistische visie. Het komt mij voor dat de aanhang voor die visie tanende is en dat niet louter in die omstandigheden het belang van het individu voorop staat, maar dat de belangen van de gemeenschap die door dit feit ernstig zijn geschonden veel meer naar voren mogen worden geschoven. De gemeenschapszin en het onderlinge vertrouwen met name in onze instituties die nodig zijn om een samenleving te laten werken, liefst floreren, zouden danig worden ondermijnd indien de individuele belangen van Jos B. om geen verantwoording af te leggen, voorrang zouden krijgen.

In het belastingrecht dient iedere burger van alle inkomsten mededeling te doen (inclusief de illegale inkomsten) opdat de Belastingdienst kan komen tot een juiste belastingheffing. Het komt mij voor dat in de zaak van Nicky Verstappen ernstiger (morele) belangen op het spel staan waarvan handhaving grote prioriteit heeft. Kortom, in mijn visie mogen collectieve belangen worden gesteld boven de individuele belangen van Jos B., daargelaten dat het onder alle omstandigheden een eerlijk proces moet blijven.

Ik ben niet bevreesd dat Jos B. ten onrechte wordt veroordeeld als hij blijft weigeren uitleg te geven over hoe zijn dna terecht is gekomen op de kleding van het slachtoffer. Hij heeft immers het recht te weerspreken wat hem wordt verweten. Dat verwijt is zeer ernstig en impliceert wat mij betreft een zekere verantwoordingsplicht van de verdachte, een plicht die hij heeft tegenover de samenleving, die gebaat is bij rechtsherstel.

Het gaat niet zomaar om een spoor, maar om een dna-spoor op de kleding, niet bijvoorbeeld om dna op een sigarettenpeuk dat in de buurt is aangetroffen. Dit schreeuwt om uitleg door Jos B. bij gebreke waarvan een veroordeling in de rede ligt.

* Pieter van der Kruijs is strafrechtadvocaat in Den Bosch.

poll

Als postzegels nog duurder worden, stuur ik nooit meer een kaart

  • Eens (75%)
  • Oneens (25%)
1133 stemmen