Volledig scherm
Een verwarde man stak in 2017 zijn eigen woning aan de Kanonnierstraat in Oosterhout in brand. © Marcel van Dorst - MaRicMedia

Veiligheidsregio's zijn aan zet om verwarde personen op te vangen

GASTOPINIEKorpschef Erik Aker-boom van de Natio- nale Politie pleit voor GGZ-professionals binnen de wijken om verwarde mensen beter op te vangen. Maar willen we dat wel, extra zorg inroepen terwijl er al richtlijnen zijn?

Door Gert-Jan Ludden

De verschrikkelijke gebeurtenissen rond Anders Breivik (Noorwegen, 2011), Andreas Lubitz (piloot Lufthansa, 2015) en Stephen Paddock (schutter Las Vegas, 2017) staan nog op ons netvlies gegrift. Ook in eigen land kunnen we daarover meepraten. Veel impact hadden bijvoorbeeld de aanslag op Koninginnedag in 2009 (Karst T.), de schietpartij in Alphen aan den Rijn in 2011 (Tristan van der V.), de moord op Els Borst in 2014 (Bart van U.) en de moord op Anne Faber in 2017 (Michael P.).

Quote

De reclassering en de GGZ willen verwarde mensen onder invloed van medicatie veelal te snel laten re-integreren in de maatschappij

Gert-Jan Ludden

Het aantal geregistreerde incidenten met verwarde personen is vanaf 2011 tot en met 2017 toegenomen van 40.000 tot 75.000, een stijging van circa 87 procent. Aan deze enorme stijging liggen vermoedelijk drie redenen ten grondslag. Allereerst de economische crisis. Deze crisis heeft in de periode 2008-2016 niet alleen geleid tot meer dodelijke slachtoffers dan de Watersnoodramp in 1953 (aantal suïcides), maar ook tot een significante toename van het aantal verwarde personen. Een tweede reden is de vluchtelingenopvang, waarbij ernstig getraumatiseerde mensen in langdurige opvangprocessen terechtkomen en vrij gemakkelijk gaan participeren binnen onze samenleving. Een derde oorzaak is dat de reclassering en de GGZ verwarde mensen onder invloed van medicatie veelal te snel willen laten re-integreren in de maatschappij.

Noodklok

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de korpschef van de Nationale Politie, Erik Akerboom, deze maand de noodklok luidt (BN DeStem, 22 december). Politiemensen zijn onevenredig veel tijd kwijt met het optreden jegens verwarde personen en hij pleit voor de inzet van extra GGZ-professionals binnen de wijken. Natuurlijk is het een taak van de politie op te treden tegen verwarde personen die amok maken. De politie moet de openbare orde handhaven. Zijn oproep is evenwel begrijpelijk, omdat hij vroegtijdig de 'zorg' wil laten interveniëren, om grotere problemen te voorkomen. We moeten er echter voor waken dat we weer iets nieuws gaan bedenken, terwijl daarvoor al een werkwijze bestaat.

Volledig scherm
Een verward persoon heeft zich verschanst op het dak. Het duurde twee uur voordat hulpdiensten hem veilig weer op de grond hadden. © Josh Walet

Er is namelijk sprake van een sluimerende crisis die tot diep in de poriën van de samenleving doordringt. Reguliere zorg volstaat niet meer en opgeschaalde zorg is dan noodzaak. Dat vergt een crisismanagementaanpak en betekent dat de 25 veiligheidsregio's aan zet zijn. Elke veiligheidsregio heeft een directeur publieke gezondheid (DPG), die als ketenregisseur functioneert op het snijvlak van de gezondheidszorg en de openbare orde en veiligheid. Bij crisisbeheersing gaat de DPG ook over de gemeenschappelijke (of gemeentelijke) gezondheidsdienst (GGD) en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR).

Draaiboeken

De GGD is verantwoordelijk voor de psychosociale hulpverlening bij ernstige incidenten (PSHI) en bij rampen- en crisissituaties (PSHOR). Daarin werkt zij nauw samen met maatschappelijk werk, Slachtofferhulp Nederland, politie, Openbaar Ministerie, GGZ, Jeugdzorg, Rode Kruis, gemeenten (veiligheidshuizen) en kerkelijke organisaties. Elke GGD heeft gedetailleerde draaiboeken en protocollen opgesteld. Het zijn dus de 25 GGD's die niet alleen reactief na een ernstige gebeurtenis, maar ook proactief en preventief moeten optreden bij de ernstige problematiek rond verwarde personen. Deze multidisciplinaire aanpak is effectief en voorkomt een nieuwe werkwijze zoals Erik Akerboom die voorstelt.

Quote

De handelwijze van verwarde personen met een maatschappij ontwrichtende uitwerking mag zeker als kerntaak worden gerekend

Gert-Jan Ludden

Het is niet voor niets dat talloze onderzoeksrapporten de afgelopen jaren hebben aangegeven dat de veiligheidsregio's zich naast traditionele rampenbestrijding veel meer moeten gaan richten op nieuwe vormen van crisisbeheersing. De handelwijze van verwarde personen met een maatschappij ontwrichtende uitwerking mag zeker daartoe als kerntaak worden gerekend.

Het is dus de hoogste tijd dat de veiligheidsregio's de handschoen oppakken. Zorg vanaf 2018 voor een adequate aanpak van deze problematiek. Het zal de veiligheid ten goede komen, de politie geruststellen en het aantal geregistreerde incidenten met verwarde personen doen afnemen.

* Gert-Jan Ludden is adviseur bij SVDC crisisbeheersing

poll

Vincent van Gogh blijft meer 'van' Frankrijk dan van Brabant, alle Brabantse Van Gogh-projecten ten spijt

  • Eens (41%)
  • Oneens (59%)
714 stemmen