Volledig scherm
Het Noordbrabants Museum kocht vorig jaar het schilderij 'Collse Watermolen' van Vincent van Gogh bij Sotheby's New York voor bijna 3 miljoen euro. © ANP/Koen van Weel

Van Gogh Museum moet naar Brabant verhuizen

GASTOPINIEEen verhuizing van het Van Gogh Museum van Amsterdam naar Brabant zou de hoofdstad flink ontlasten. Deze regio heeft de schilder ‘getekend’.

door Silvester Klaasman

Het mag geen nieuws zijn dat Amsterdam in toenemende mate een pretpark is voor toeristen, meer dan een stad waar gewoond, gewerkt en geleefd kan worden. Ook het kabinet is hiervan op de hoogte, en wil – om de immer groter wordende toeristenstroom te doen afnemen – meer toeristen ‘de provincie’ in sturen.

Dit moet gebeuren door zogenaamde verhaallijnen die door het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen worden opgezet. Zo moeten bijvoorbeeld bezoekers die geïnteresseerd zijn in Vincent van Gogh, buiten Amsterdam ook aangetrokken worden door andere locaties in Nederland, zoals Noord-Brabant.

Vincent van Brabant

Quote

Door museum over schilder vanuit Amsterdam naar het zuiden te halen, sla je twee vliegen in één klap

Silvester Klaasman

Van Gogh Brabant, zo heet het samenwerkingsverband tussen de verschillende Brabantse locaties waar Vincent van Gogh werkte en leefde. Het samenwerkingsverband is ontstaan uit de ambitie om de naam van Van Gogh naar buiten toe te verbinden met de naam Brabant. Enerzijds om meer toeristen te trekken, anderzijds omdat het voor de provincie een uitgelezen kans is zichzelf in verband te brengen met het absolute wereldmerk Vincent van Gogh.

Er zijn welgeteld vijf ‘Van Gogh-locaties’ in Brabant. Te weten zijn geboorteplaats Zundert, Etten-Leur, Tilburg, Den Bosch – waar enkele Van Goghs in het Noordbrabants Museum te bezichtigen zijn – en Nuenen – waar hij zijn eerste meesterwerk De Aardappeleters maakte.

Hoewel de gemaakte inspanningen ervoor zorgen dat een verhoogd aantal toeristen de provincie weet te vinden, blijft een grote stijging uit. Begrijpelijk, want het is Amsterdam waar het pièce de résistance – ’s werelds grootste Van Gogh-collectie – zich bevindt. En waarom zou je de regio bezoeken waar Van Gogh geboren en getogen is, als je in plaats daarvan het leeuwendeel van zijn daadwerkelijke collectie kan aanschouwen?

Stagnatie

Quote

Een verhuizing kan zonder dat het bezoekers­aan­tal daarvan daalt

Silvester Klaasman

En dus stagneert de geambieerde spreiding van toeristen. De HollandCity-strategie, waarin Nederland wordt gepresenteerd als één grote metropool met korte reisafstanden tussen de verschillende mogelijke bestemmingen, komt niet uit de verf. In plaats dat toeristen steeds meer de andere provincies gaan verkennen, wordt de druk op met name Amsterdam steeds groter; in 2016 bezochten 17 miljoen mensen de hoofdstad, uit zowel binnen- als buitenland.

Volledig scherm
Het Van Gogh Museum staat nu in Amsterdam. Een locatie zonder enige binding met de schilder. © ANP

Niet zo gek, want naast het Van Gogh zijn daar ook trekpleisters als het Rijksmuseum, het Anne Frank Huis, de wereldberoemde Amsterdamse binnenstad te vinden. Wil het kabinet het toerisme daadwerkelijk spreiden, zal het iets moeten doen aan de hoge concentratie van grote publiekstrekkers binnen de stad. Een verhuizing van het Van Gogh Museum, dat in 2017 2,2 miljoen bezoekers had, is een maatregel die de hoofdstad significant kan ontlasten. Het is aan het kabinet gelegen om de mogelijkheden daartoe te verkennen. Dat zal wel in overleg moeten gebeuren met de familie Van Gogh, die nog altijd (ten dele) zeggenschap heeft over de collectie.

Brabantse ontwikkeling

Een verhuizing kan daarbij plaatsvinden zonder dat het bezoekersaantal van het museum daalt. Noord-Brabant is immers steeds minder de plattelandsprovincie die het vroeger was. Met name Eindhoven is een stuwende kracht voor de Nederlandse economie, in dezelfde categorie als Schiphol en de Rotterdamse haven. De regio is op vlak van technologie en innovatie een globale top-regio.

Ook op cultureel vlak groeit het aanzien. De tentoonstelling van Jeronimus Bosch in het Noordbrabants Museum trok bijna 6.000 bezoekers per dag, 420.000 in totaal en stond in de top 10 van de drukst bezochte voorstellingen van 2016, wereldwijd. Een kleine 25 kilometer ten zuiden van Den Bosch haalde Tilburg en in het bijzonder Museum De Pont de internationale media met de onthulling van Sky Mirror (for Hendrik), van kunstenaar Anish Kapoor. Het is dus niet zo dat een groot buitenlands publiek de provincie niet weet te vinden.

Het verhaal van Vincent

Quote

Het is niet zo dat een groot buiten­lands publiek de provincie niet weet te vinden

Silvester Klaasman

Bovendien heeft de Brabantse omgeving Van Gogh gemaakt tot wie hij was. De schilder was getekend door de Brabantse cultuur. Getekend door zijn protestantse opvoeding in een overwegend katholieke omgeving, door de armoede en het boerenleven. Wie het verhaal van Van Gogh vertelt, vertelt daarmee ook een stukje Noord-Brabantse geschiedenis. Over een arme provincie van katholieken en een (relatief) rijke protestantse minderheid. Dit vormde de mens Van Gogh, het veroordeelde hem in grote mate tot toeschouwer in zijn eigen wereld.

Een eventuele vestiging van het Van Gogh Museum in de buurt van Museum De Pont zou van toevoegende waarde zijn voor de bezoeker, die tevens de weefgetouwen van het TextielMuseum kan bekijken die Van Gogh ook in zijn omgeving aantrof (zie Van Goghs Het Weefgetouw). Een dergelijke connectie ontbreekt met de stad Amsterdam. Een herplaatsing van het museum in Brabant zal de museumbezoeker extra inzicht geven in hoe Van Gogh geworden is tot wie hij was.

Van Gogh naar huis?

Daarbij is het gebruikelijk, ook in Nederland, dat een museum zich bevindt op een plaats die vanuit historisch-cultureel perspectief relevant is voor het thema. Zo zijn schilders uit de Gouden Eeuw als Rembrandt en Vermeer te zien in Amsterdam, is Frans Hals te zien in het gelijknamige museum in Haarlem en staat het Escher Museum in Den Haag. Vanuit datzelfde oogpunt hoort Vincent van Gogh thuis in zijn Brabant.

* Silvester Klaasman is filosoof en woont in Tilburg.

BN DeStem gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

poll

Het legaliseren van partydrugs is dé oplossing voor het drugsafvalprobleem

  • Eens (30%)
  • Oneens (70%)
1235 stemmen