Volledig scherm
De Spaanse stierenvechter J.J. Padilla wordt in zijn thuisland vereerd als een heilige. © AP

Tegen opeiser van ’t morele gelijk is elk verweer zinloos

GASTOPINIEHij duikt steeds vaker op bij talkshows: de zelfbenoemde moraalfilosoof. Elke discussie wordt zo direct in de kiem gesmoord. De dooddoener ten top.

door Jef Rademakers

Quote

Dan trek je de morele kaart. Dat is nooit het begin, altijd het einde van de discussie

Jef Rademakers

Over het kinderpardon valt veel te zeggen. Je kunt het in staatsrechtelijke zin benaderen, je kunt de menselijke kant benadrukken en je kunt de praktische consequenties aanhalen. Kortom, je kunt over deze zaak nadenken, feiten verzamelen en argumenten te berde brengen.

Je kunt ook een 9-jarig jongetje, met aandoenlijk strikje voor, een microfoon bij een volksvertegenwoordiger onder de neus laten houden. Dan trek je de morele kaart. Dat is nooit het begin, altijd het einde van de discussie. Wij staan collectief achter het zielige ventje. Wat de volksvertegenwoordiger ook zegt, het is altijd verkeerd. Het trekken van de morele kaart is wellicht een bijverschijnsel van de mediademocratie: in talkshows op tv wordt uitgemaakt wie goed is en wie slecht.

Quote

Iets dat afschuwe­lijk is, kan tegelijk een zekere schoonheid hebben. In de kunst kennen we dat verschijn­sel als ‘the sublime’

Jef Rademakers

Vorige week mocht ik aan den lijve meemaken hoe het opeisen van het morele gelijk bij voorbaat elke nuance, diepgang of analyse bij een onderwerp onmogelijk maakt. Op uitnodiging van de Volkskrant schreef ik een lang artikel over de teloorgang van de Spaanse corrida en het afscheid van de legendarische torero J.J. Padilla, die zijn uitzonderlijke moed in de arena met blijvende invaliditeit heeft moeten bekopen.

Ik schreef dat het stierengevecht een teruglopende zaak is, dat dierenactivisten terecht bezwaar maken tegen dit ritueel, maar dat het eeuwenoude fenomeen onmiskenbaar een magische, vervoering oproepende betekenis heeft. Iets dat afschuwelijk is, kan tegelijk een zekere schoonheid hebben. In de kunst kennen we dat verschijnsel als the sublime.

Tegelijk legde ik uit dat de corrida geen sport of wedstrijd is, maar een door strenge regels bepaalde rituele slachting, waarbij het de bedoeling is de stier ter dood te brengen. Stierenvechter Padilla wordt in Spanje vereerd als een heilige. 39 keer raakte hij ernstig gewond. Hij verloor een oog en zijn gezicht is half verlamd. Zijn adagium is: het lijden is onderdeel van de glorie. Padilla leed – in de beste christelijke traditie – voor zijn volgelingen. Hij riskeerde zijn leven en droeg deze heldenmoed op aan zijn bewonderaars.

Over dit raadsel probeerde ik te schrijven. De Volkskrant, evenals de Vlaamse krant De Morgen, had de moed mijn verhaal over dit omstreden onderwerp te plaatsen.

Volledig scherm
Presentator Jeroen Pauw van de gelijknamige talkshow. © ANP Kippa

In de redactie van talkshow Pauw zit een dame van half-Spaanse komaf die de fascinatie voor de corrida begrijpt. Ik werd uitgenodigd te komen vertellen over het tanende fenomeen stierengevecht en over de raadselachtige offerbereidheid van Padilla, die ik toevallig redelijk goed ken en al 20 jaar volg. Moedig ook van Pauw om aandacht te besteden aan dit omstreden onderwerp!

In de uitzending zat ik naast een ander soort held, die was uitgenodigd omdat hij sinds een maand niet meer rookt. Nou ja, minder. Voorwaar ook een heroïsche prestatie. Het betrof Jan Slagter, directeur van omroep MAX. Zodra het onderwerp over Padilla aan bod kwam, krijste hij: ‘Het zou verboje moeten worde’. Hij sprak er schan-de van en fnuikte daarmee de bedoelde uiteenzetting.

Volledig scherm
Omroep MAX-directeur Jan Slagter. © ANP Kippa

Hij trok de kaart van het morele gelijk. Daarmee werd een potentieel interessant onderwerp de nek omgedraaid en gereduceerd tot uitgekauwd verhaal van voor of tégen de corrida. Wie zich als gutmensch opwerpt als bestrijder van de dierenkwelling heeft bij voorbaat gelijk. Hij dringt de ander een verdedigende rol op en smoort elke verdieping of discussie in de kiem. De zelfbenoemde moraalfilosoof heeft gesproken: ‘Het is een schande, het moest verboje worde.’

Quote

En vooral niet de deur openhouden voor een dame, dan ben je seksist. En wie durft te zeggen dat die dame aantrekke­lijk is, riskeert de openbare steniging

Jef Rademakers

Het valt op dat mensen die de kaart van het morele gelijk trekken, meestal niet kunnen bogen op ruime intellectuele of culturele bagage. Ook historisch besef en kennis van de feiten is vaak afwezig. Toch zie je het verschijnsel in talkshows steeds vaker. Voor tv-makers is ruzie een zegen van boven; waar die ruzie over gaat, is van minder belang. Dat de dooddoeners van het morele gelijk vaak een echte discussie onmogelijk maken, is spijtig.

Misschien is dat iets om over na te denken wanneer wij in de komende weken als racist weggezet worden, als we kinderen hun schoen weer laten zetten. Of als facsist wanneer we Trump het beste wensen bij de mid-term verkiezingen. En vooral niet de deur openhouden voor een dame, dan ben je seksist. En wie durft te zeggen dat die dame aantrekkelijk is, riskeert de openbare steniging.

Tegen opeisers van het morele gelijk is geen verweer mogelijk.

* Jef Rademakers (Roosendaal, 1949) is tv-producent, -regisseur, tekstschrijver en bedenker van televisieformats.

poll

Als postzegels nog duurder worden, stuur ik nooit meer een kaart

  • Eens (75%)
  • Oneens (25%)
1133 stemmen