Volledig scherm
Syrische vrouwen tonen foto’s van vermiste activisten op de Freedom Bus in Londen in 2017. © AFP

Steun de strijd van de ‘Arabische Peerkes’

GASTOPINIEDe tiran of de terrorist? Laat je niet misleiden door die valse keuze. Er is een derde mogelijkheid: steun de krachten van het andere geluid, de Arabische Peerkes. Dit betoogde Petra Stienen zondag 14 oktober toen zij in Tilburg de Peerke Donderslezing uitsprak.

door Petra Stienen

Voor 2011, voor de ‘Arabische Lente’, dachten veel Nederlanders bij de Arabische Wereld aan olie en terrorisme. Tijdens de opstanden zagen ze plotseling mensen van alle generaties die verlangden naar waardigheid, rechtvaardigheid en vrijheid. Journalisten vroegen mij, als Midden-Oosten expert: ‘Is dat niet naïef, in zo’n regio vol tirannie en terreur?’

Ik begreep de vraag. Ik heb sinds midden jaren 80 met eigen ogen gezien hoeveel ongelijkheid, armoede en onderdrukking er is in de regio. Maar ook toen zag ik de vele mensen die verandering wilden. Zoals overal in de wereld worden deze mensenrechtenactivisten, journalisten en kunstenaars soms ‘sneeuwvlokjes’ genoemd. Omdat ze te snel zouden smelten als het tegenzit en dus weinig betekenis hebben. Maar ik zie ze als lichtpuntjes in een zwar-te wereld.

Afbrokkelen

Quote

Ik hield het Mid­den-Oos­ten en vooral Syrië in mijn hart

Petra Stienen

Het hoopvolle verhaal van de revoluties veranderde helaas al snel en ik zag de hoop afbrokkelen. Vrienden werden ontvoerd en vermoord. Na de moord op mijn goede vriend pater Frans van der Lugt in Syrië in 2014 besloot ik me terug te trekken uit de media. Mijn expertise lag op het gebied van mensenrechten en cultuur en niet op extremistisch geweld door jihadistische groepen.

Maar ik hield het Midden-Oosten en vooral Syrië in mijn hart. Ik kreeg regelmatig verzoeken van vrienden in de regio of ik hen wilde steunen. Zij startten activiteiten en kleine organisaties die zich te midden van het conflict bezighielden met lokale journalistiek, vrouwenrechten en cultuur.

Volledig scherm
Petra Stienen. © ANP

Op mijn kantoor in Den Haag staat nog altijd een kerstkaart van pater Frans die ik vaak herlees. Ik vond er de aanmoediging in om ‘ja’ te zeggen tegen deze verzoeken. En daarom sprak ik ook in mijn Peerke Donderslezing over de moedige en voortgaande strijd in de regio voor respect voor mensenrechten, bestrijding van ongelijkheid en gedeelde menselijkheid. Door decennia tirannie en terreur van overheden, door legers en jihadistische groeperingen is dat een lastige strijd. Maar er zijn mensen die blijven volhouden.

En zij zijn geen ‘uitzonderingen’, geen ‘sneeuwvlokjes’, die ik met een westerse bril ben gaan zoeken. Integendeel. In een tijd waar de media alleen nog de zwarte kleuren van de terrorist en de tiran laten zien, vind ik het belangrijk hun verhalen te brengen. Zij vormen een veelkleurig mozaïek die we te weinig zien in onze media. Natuurlijk zijn er ook veel moedige mannen, maar ik zette tijdens de Peerke Donderslezing graag het werk van een paar vrouwen in het licht. Omdat zij op hun eigen manier de werken van barmhartigheid van Peerke Donders voortzetten. Door de hongerigen te eten te geven, de naakten te kleden of de gevangenen te bezoeken. Maar ook door hun stem te laten horen in de media en politiek.

Berechten

Advocate en mensenrechtenactiviste Razan Zeitouneh zou je bijvoorbeeld de Syrische Hannie Schaft kunnen noemen. Haar weblog was de belangrijkste onafhankelijke nieuwsbron tijdens de opstanden in 2011.

Quote

Syrische vrouwen trokken door Europa in een Londense dubbeldek­ker ‘versierd’ met foto’s van vermiste en gevangen activisten in handen van het Syrische regime

Petra Stienen

Ze richtte het Violations Documentation Center op dat moorden en mishandeling in Syrische gevangenissen vastlegde om de daders ooit te kunnen berechten. Zeitouneh moest al snel onderduiken, maar bleef hartstochtelijk pleiten voor de berechting van Assad. In 2011 kreeg ze de Sacharovprijs voor de vrede, eind 2013 werd ze samen met drie collega’s in Damascus door gemaskerde mannen uit haar kantoor ontvoerd. Ze zijn sindsdien nog steeds vermist.

Ook de Syrische schrijfster en journaliste Samar Yazbek deed verslag van de opstand in 2011. Ze kreeg haatmails en doodsbedreigingen, zelfs vanuit haar eigen familie, en werd vastgezet. Ze vluchtte naar Parijs. Van daaruit blijft ze schrijven over onrecht in Syrië. Ze richtte Women Now for Development op dat nu vijf centra in Syrië en Libanon runt waar vrouwen computerles, Engels en leiderschapstrainingen krijgen.

Deze zomer was Women Now betrokken bij de Freedom Bus van de Families for Freedom: Syrische vrouwen trokken door Europa in een Londense dubbeldekker ‘versierd’ met foto’s van vermiste en gevangen activisten in handen van het Syrische regime.

En dan is er de Egyptische Basma El Husseini. Ze organiseert al jarenlang culturele projecten in het Middden-Oosten waarbij ze nadrukkelijk jongeren en vrouwen betrekt. In Egypte moest ze haar activiteiten opschorten, omdat de overheid totale controle eiste. Maar ze gaat onverminderd door vanuit Libanon en Jordanië.

Verbinding

Na het uitbreken van de vluchtelingencrisis richtte ze Action For Hope op. Want volgens Husseini hebben mensen zelfs in de meest moeilijke omstandigheden behoefte aan hoop, bezieling, verbinding en vrolijkheid. ,,Theater en muziek geeft gemeenschappen een gevoel van menselijkheid”, zegt El Husseini.

Quote

Als we daarvoor kiezen, laten we El Husseini, Yazbek, Zeitouneh en alle andere vechters voor mensenrech­ten in de steek. Wat zegt dat over ons?

Petra Stienen

Ik hoor en lees het de laatste tijd overal: laten we in hemelsnaam maar voor stabiliteit gaan in het Midden-Oosten. Een sterke man, een machtig leger, is de enige oplossing. Rust. Zij houden vluchtelingen tegen, zodat wij nergens last van hebben.

Als we daarvoor kiezen, laten we El Husseini, Yazbek, Zeitouneh en alle andere vechters voor mensenrechten in de steek. Wat zegt dat over ons? Daarom was ik blij met de recente oproep van de vredesorganisatie Pax om juist nu in Syrië in civiele projecten te blijven investeren. In mensen die van binnenuit iets willen betekenen.

Er bestaat een derde verhaal, een alternatief voor de tiran of de terroristen. Een verhaal van menselijkheid en lotsverbondenheid. Laten we de ‘Arabische Peerkes’ erkennen en blijven steunen.

* Petra Stienen is voormalig diplomaat, arabist en Eerste Kamerlid namens D66. Ze sprak afgelopen zondag de zevende Peerke Donderslezing uit over mensenrechten, vrijheid en democratie in de Arabische wereld.  www.wereldpodium.nu

Poll

Bij mijn provinciale stem laat ik het landelijke klimaatbeleid meewegen

  • Eens (48%)
  • Oneens (52%)
877 stemmen

Poll

We maken ons veel te druk over de hitte

  • Eens (77%)
  • Oneens (23%)
979 stemmen