Volledig scherm
‘We hebben behoefte aan jonge dwarsdenkers ... om de hele auto-industrie mee te nemen naar een nieuwe realiteit.’ Op de foto de Lightyear One, een gezinsauto, ontwikkeld in Helmond, aangedreven door zonne-energie. © Lightyear

Samenwerken aan samenleven

GASTOPINIEIn onze omgeving worden voortdurend lapmiddelen gebruikt om de misstanden van de vrije markt te corrigeren. We zijn toe aan een herbezinning op de organisatie van de samenleving. Politici met lef en jonge dwarsdenkers wijzen ons de weg.

door Raf Daenen

Bij het vallen van de Berlijnse Muur en de teloorgang van het communisme eind jaren 80 van de vorige eeuw, schreef de Amerikaanse denker Francis Fukuyama een boek over het einde van de geschiedenis. Hij bedoelde daarmee dat er geen tegenbeweging meer bestond voor de liberale democratie, waarmee de dynamiek die kenmerkend is voor de geschiedenis, was verdwenen.

De liberale democratie zou de beste papieren hebben om in de noden en behoeften van mensen te voorzien, en zou wereldwijd de mainstream van het inrichten van samenlevingen worden. Nu, 30 jaar later, en een forse economische en monetaire crisis verder, moet de kracht van het neoliberalisme toch worden ge­nuanceerd en bekritiseerd. Zo neemt wereldwijd de invloed van de radicale islam, met heel andere maatschappelijke uitgangspunten, toe.

In onze eigen omgeving laat een greep uit de actualiteit zien dat we voortdurend lapmiddelen gebruiken om de misstanden van de zogenaamde vrije markt te corrigeren. Onze premier doet tegenwoordig als VVD’er uitspraken over interveniëren in de vrije markt, iets wat een decennium geleden nog ondenkbaar was. Zo roept premier Rutte werkgevers bijvoorbeeld op nu echt werk te maken van loonsverhoging.

Quote

Vrijwel niemand roept onze draaikonte­ri­ge premier ter verantwoor­ding

Raf Daenen

Een dagje krant en nieuwsberichten levert diverse kanttekeningen op bij de vrije markt. Een greep uit de berichtgeving: ‘Gemeente worstelde met verstopte woningmarkt vanwege monopolies van investeerders en projectontwikkelaars’ ... ‘Kabinet trekt miljoenen uit om veestapel in te krimpen’ ... ‘Ambulancezorg moet gegarandeerd worden door nieuwe wet, iedereen moet goede spoedeisende hulp kunnen krijgen’ ... ‘Niet alle zzp’ers zijn echte ondernemers, kabinet wil door vaststellen van minimumuurloon armoede onder zelfstandigen tegengaan’ ... ‘Privatisering in de (jeugd)zorg leidt tot sluiting van ziekenhuizen en disbalans in geschikte voorzieningen en stijgende wachtlijsten’ ...

Het zijn uitingen van het niet goed functioneren van de liberale democratie. Veel taken in de zorg, het onderwijs en bij de overheden moesten onder een liberaal bewind geprivatiseerd worden. Nu moet er onder hetzelfde bewind ingegrepen worden in de markt. Vrijwel niemand roept onze draaikonterige premier ter verantwoording. Je zou voor minder wisselvalligheid het vertrouwen in een leider verliezen.

De Franse econoom Piketty waarschuwde in zijn boek Le Capital au XXIe siècle voor economische ongelijkheid en een groeiende disbalans tussen rijk en arm, omdat rendement op kapitaal groter is dan op arbeid. We zijn toe aan een herbezinning op de organisatie van de samenleving, als de 10 procent rijksten op aarde meer bezitten dan de rest van de wereldbevolking. De huidige liberale en conservatieve leiders die geloven in de kracht van het neoliberalisme komen slechts met doekjes voor het bloeden. Ze creëren angstbeelden om de status quo te handhaven, ook al betekent dat de verpaupering van bevolkingsgroepen en de destructie van onze leefomgeving.

Toch is er hoop, die is gekoppeld aan personen die een boodschap van saamhorigheid uitdragen en die verbinding willen maken. Ik ben blij met onze minister van Landbouw, Carola Schouten, die niet schroomt de confrontatie met de sector aan te gaan, maar tegelijkertijd tegen partners in de voedselketen zegt dat de producenten van goed voedsel, de boeren, een eerlijke prijs verdienen.

Ik word geïnspireerd door een krantenartikel over revolutie in de autowereld door studenten met lef, waarin staat: ‘We hebben behoefte aan jonge dwarsdenkers die zich met andere goede mensen omringen en dit combineren met ouderwetse ontwerpers om de hele auto-industrie mee te nemen naar een nieuwe realiteit, heilige huisjes afbreken en minder uitgaan van louter economische belangen’.

Of het nu om zorg of duurzaamheid gaat, de nieuwe toekomst ligt in het samenwerken aan samenleven. Mijn angst is niet een gebrek aan vertrouwen in nieuwe generaties, maar het achterhoedegevecht van de oude garde van ondernemers en machtspolitici.

* Raf Daenen is docent en oud-wethouder en auteur van het boek Perspectief op een maatschappij in crisis.

  1. ‘Alleen maar hosanna bij UVV’40? Zeker niet. Een club leiden van deze omvang is geen kattenpis’
    PREMIUM
    Column

    ‘Alleen maar hosanna bij UVV’40? Zeker niet. Een club leiden van deze omvang is geen kattenpis’

    De Ulvenhoutse voetbalvereniging UVV’40 organiseert vandaag voor het eerst in zijn bijna tachtigjarig bestaan een heuse open dag. Op het prachtige sportpark Jeugdland gelegen aan de lommerrijke Rouppe van Voortlaan viert de ‘familieclub met ambitie’ de start van een nieuw voetbalseizoen. Er valt wel degelijk wat te vieren, want het gaat goed met het eens zo bescheiden clupke ten zuiden van Breda. Onder leiding van een daadkrachtig bestuur ondergaat de club een opmerkelijke metamorfose.

Poll

Bij mijn provinciale stem laat ik het landelijke klimaatbeleid meewegen

  • Eens (48%)
  • Oneens (52%)
877 stemmen

Poll

We maken ons veel te druk over de hitte

  • Eens (77%)
  • Oneens (23%)
979 stemmen