Volledig scherm
Een middelbare scholiere checkt haar mobieltje in de klas. Het smartphonegebruik kost leerlingen op een volle schooldag bijna een lesuur per dag aan verloren tijd. © MarieTherese Kierkels / PVE

Ouders, geef thuis het goede voorbeeld

GASTOPINIEJongeren turen te vaak en te lang op hun mobiel, overdag en ’s nachts. Dat leidt tot concentratieproblemen. Docenten hebben steeds meer last van de gevolgen van intensief smartphonegebruik door leerlingen. Ouders kunnen helpen dit terug te dringen door het goede voorbeeld te geven.

Uit een onderzoek van Rijksuniversiteit Groningen (RUG) kwam eerder reeds naar voren dat jongeren vroeg in de ochtend een stuk minder geconcentreerd zijn dan later op de dag. Proeven wezen uit dat wanneer school een uur later begon, niet alleen de cijfers voor toetsen hoger werden, maar dat leerlingen ook minder vaak te laat kwamen en minder vaak uit de les werden gestuurd.

Quote

Uit onderzoek blijkt dat 83 procent van de jongeren tussen de 13 en 18 jaar voor het slapengaan soms nog urenlang hun sociale media checken of series kijken op Netflix

Pascal Cuijpers

Toch blijken onderzoekers niet direct voorstander te zijn van het verleggen van de aanvang van schooldagen naar een later tijdstip. Buiten het feit dat scholieren dan vaak in het donker naar huis moeten fietsen, zullen ze hun slaapritme gaan verleggen naar een later tijdstip. Dit zal op den duur hetzelfde effect creëren, waardoor dezelfde (concentratie)problemen ontstaan.

Een bijkomend probleem is het gebruik van de smartphone. Dit apparaat zorgt vaak urenlang en tot diep in de nacht voor afleiding en tast hiermee de broodnodige slaapuren aan. Het RIVM deed, in samenwerking met het Amsterdam UMC, het Nederlands Herseninstituut en onderzoeksorganisatie Lifelines, onderzoek naar het schermgebruik van jongeren in de avond- en nachtelijke uren. Hieruit blijkt dat 83 procent van de jongeren tussen de 13 en 18 jaar voor het slapengaan soms nog urenlang hun sociale media checken of series kijken op Netflix. Hierdoor worden ze lange tijd blootgesteld aan het zogenoemde blauwe licht dat het beeldschermpje naar het oog zendt. Dit blauwe licht kent een hoge energiewaarde en korte golflengte, wat op den duur onder andere kan zorgen voor hoofdpijn, wazig zicht, vermoeide ogen en zelfs netvliesveroudering. En het onderdrukt de aanmaak van melatonine; een stofje dat nodig is voor de regulering van ons slaapritme.

Volledig scherm
© ROBIN UTRECHT

De mobiele apparaatjes zijn echter niet alleen op dit gebied een groter wordend probleem. Veel leraren ervaren de smartphones ook overdag op school steeds meer als een externe stoorzender. Het kost elk lesuur kostbare minuten om iedereen ervan te overtuigen de mobieltjes op te bergen in de tas of te deponeren in een daarvoor bestemde bak. Stel, je hebt als leerling acht lesuren op een dag. Daar gaat zo'n 5 minuten opstarttijd per lesuur vanaf, voordat de les effectief kan beginnen en de mobiele telefoons zijn opgeborgen. Dan ben je als leerling per dag 40 minuten kwijt, dat komt neer op bijna een volledig lesuur. Per dag.

Quote

Dit kan het onderwijs niet alleen. Ouders en opvoeders zijn onze directe partners hierin

Pascal Cuijpers

Pasgeleden heb ik een experiment gehouden in een tweede klas havo, met daarin dertig leerlingen. Na 19 minuten bewust doelloos wachten, kwam de laatste leerling erachter dat ik nog niet met de les begonnen was. Het was de aanleiding voor een waardevol klassengesprek met betrekking tot het telefoongebruik. Een soortgelijk interessant experiment kwam ik tegen in een blog van pedagoog en onderzoeker Pedro De Bruyckere. Hij plaatste een foto van het experiment van een Amerikaanse lerares die tijdens een lesuur had bijgehouden hoeveel sociale media-berichten binnenkwamen, gedurende dat betreffende lesuur. De diverse vormen van sociale media werden op een groot blad genoteerd. Eronder werd het aantal binnenkomende berichten geturfd. De resultaten waren ongekend: er kwamen onder andere zo'n 165 mailtjes binnen, 65 snapchatberichten, 210 instagrammeldingen en ruim 360 appberichten. Daarnaast werden de leerlingen ook nog eens 32 keer gebeld. In één lesuur.

Ondanks dat ik voorstander ben van het gebruik van moderne technieken tijdens de les, ter verrijking van de les- en leerstof, ben ik me ook bewust van de ongekende afleiding van deze apparaten, die inmiddels overduidelijk niet meer weg te denken zijn uit ons dagelijkse leven. Dat moeten we ook niet willen, met het oog op de aanstormende technologische revolutie en hightech toekomst. Inzetten op bewustwording rondom dit thema is blijkbaar, mede door de beschreven onderzoeken en (persoonlijke) experimenten, hard nodig om onze effectieve onderwijstijd te beschermen én te voorkomen dat leerlingen (grotendeels) mede door hun mobieltje afstromen naar een lager niveau, uitvallen of persoonlijke problemen van andere aard ontwikkelen.

Dit kan het onderwijs niet alleen. Ouders en opvoeders zijn onze directe partners hierin. Ik ben er nog altijd van overtuigd dat goed voorbeeld, ook goed doet volgen.

* Pascal Cuijpers is docent in het voortgezet onderwijs en auteur van o.a. Leraren zijn net echte mensen.

  1. Iedereen verdient een tweede kans
    Geef uw mening

    Iedereen verdient een tweede kans

    Alsof een oude wond werd opengereten. Zo voelde het voor veel inwoners van Hoogerheide toen zij deze week vernamen dan Julien C., de man die in 2006 de 8-jarige Jesse Dingemans om het leven bracht, mogelijk op vrije voeten komt. C. zit nu nog in een tbs-kliniek in Groningen, maar de rechtbank beslist deze zomer of hij naar een instelling voor begeleid wonen kan en op verlof mag, ook zonder begeleiding. Volgens zijn behandelaars is C. daaraan toe. En iedereen verdient een tweede kans, toch?

Poll

Bij mijn provinciale stem laat ik het landelijke klimaatbeleid meewegen

  • Eens (48%)
  • Oneens (52%)
877 stemmen

Poll

Als postzegels nog duurder worden, stuur ik nooit meer een kaart

  • Eens (75%)
  • Oneens (25%)
1133 stemmen