Volledig scherm
Koeien in een weiland horen bij een typisch Hollandse landschap. © Thierry Schut

Open brief: 'Boerengezinnen in de knel'

INGEZONDENOpen brief aan de Nederlandse samenleving: help de honderden knelgevallen in de Nederlandse melkveehouderij.

U kijkt wellicht ook naar het programma van Yvon Jaspers, Onze boerderij. Daar-in maakt u kennis met de andere kant van boer zijn. Mooie beelden, maar ook tragiek. Met deze brief vragen wij uw aandacht voor de nood in de melkveehouderij, de zogenoemde knelgevallen. Dit zijn achthonderd gezinsbedrijven, die door het beleid van de overheid geen kant meer uit kunnen en eind 2018 dreigen failliet te gaan. Wat hebben deze achthonderd boeren dan fout gedaan vraagt u zich af? Het antwoord is eenvoudig: niets.

Quote

De investerin­gen van vaak meer dan 1 miljoen euro per bedrijf werden ook door de minister gezien als maatschap­pe­lijk verant­woord

Ondertekenaars Innovatief uit de Knel

Het gaat stuk voor stuk om gezinnen die door keihard werken en sparen de afgelopen jaren een moderne stal hebben gebouwd voor hun koeien. Ze willen ook in de toekomst uw melk, yoghurt of kaas blijven produceren. In veel gevallen staat een jonge boer als volgende generatie klaar en daarom hebben ze geïnvesteerd in duurzaamheid en diervriendelijkheid. Ze hebben een stal gerealiseerd met volop koecomfort zoals zachte ligbedden, koeborstels, ruime loopgangen, ammoniak-arme vloeren en vaak zonne-energie op het dak.

De overheid heeft de vergunningen voor de stallen afgegeven en de bouw gestimuleerd, onder andere met fiscale faciliteiten. De investeringen van vaak meer dan 1 miljoen euro per bedrijf werden ook door de minister gezien als maatschappelijk verantwoord. De bedrijven voldoen allen aan de wet grondgebonden melkveehouderij.

Diezelfde overheid zegt plotsklaps op 2 juli 2015: ‘Stop! U mag uw stal maar half benutten.’ Ter vergelijking: u heeft een huis gebouwd en er komt iemand aan de voordeur met de mededeling dat u de helft van uw huis leeg moet laten staan.

Ontredderd

De ramp is voor deze gezinsbedrijven niet te over zien. Ze kunnen de kosten die al gemaakt zijn met een half lege stal niet meer terugverdienen, ze lijden elke dag verlies en zijn compleet ontredderd en vertwijfeld. Een bankroet is wat in veel gevallen resteert. Hun levenswerk gaat in rook op. Generaties gefokte, gezonde koeien moeten naar het slachthuis. Dit leidt ook op het persoonlijke vlak tot risicovolle situaties.

Quote

De fosfaten in de mest van deze koeien komen door de zeer strenge mestnormen nog maar mondjes­maat op het land

Ondertekenaars Innovatief uit de Knel

En dat terwijl ze het landschap prachtig aankleden met hun weidende koeien. Ook extra taken zoals zorg, kinderopvang, educatie, verkoop van boerderijproducten en natuuronderhoud nemen de boeren vaak op zich. Ze vormen een belangrijke factor voor de leefbaarheid en economie op het platteland en zijn het hart van een innovatieve, wereldwijd geprezen melkveehouderij.

Waarom heeft minister Carola Schouten dan zo hard ingegrepen? Als reden wordt het behoud van het Nederlandse milieu aangevoerd. Er zijn te veel koeien, zegt de overheid. Sinds 1983 is het aantal koeien in Nederland gekrompen van 2,3 miljoen naar 1,7 miljoen in 2018. Echter in de ogen van de overheid is dat nog steeds te veel. De fosfaten in de mest van deze koeien komen door de zeer strenge mestnormen nog maar mondjesmaat op het land. Zelfs minder fosfaat dan het gewas jaarlijks uit de grond onttrekt. Het teveel aan mest gaat naar akkerbouwgebieden, onder andere in Noord-Frankrijk waar de grond zo verschraald is dat deze schreeuwt om mest. Een deel van de mest wordt gebruikt voor het produceren van groene stroom.

Kop van Jut

De vergunde stallen logischerwijs volledig gebruiken heeft dan ook geen impact op het milieu. Nederland produceert inmiddels 6 miljoen kilo fosfaat minder dan het zogenaamde fosfaatplafond ingesteld door de Europese Unie in 2002! Door verduurzaming en innovatie is de uitstoot van broeikasgassen met bijna 50 procent verminderd. Feiten en resultaten die hun weerga niet kennen bij andere sectoren in Nederland.

Quote

Als gezinsbe­drij­ven stoppen werkt dit schaalver­gro­ting en de komst van megastal­len in de hand

Ondertekenaars Innovatief uit de Knel

Toch blijven de boeren de kop van Jut, ook de jonge boeren en de biologische boeren moeten eraan geloven. En dat terwijl de minister voldoende beleidsruimte heeft om knelgevallen te helpen. Een voorbeeld is het maken van afspraken met de veevoederindustrie over een laag fosfaatgehalte in het voer. Daardoor komt er minder fosfaat in de mest. Een andere oplossingen is een warme sanering van varkensboeren die willen stoppen. Met deze ‘ruimte’ kunnen alle knelgevallen worden geholpen. Collega melkveehouders hoeven niet extra in te leveren en het is maatschappelijk verantwoord.

Wij roepen minister Schouten op om op korte termijn met betrokkenen in gesprek te gaan. Houd jonge boeren overeind en werk aan een goed transitiemodel. Als gezinsbedrijven stoppen werkt dit schaalvergroting en de komst van megastallen in de hand.

Vindt u de in deze brief omschreven behandeling van boeren en hun gezinnen onrechtvaardig en oneerlijk? Doe er iets aan. Reageer, bijvoorbeeld via sociale media zoals Facebook @Innovatief-uitdeknel of het andere geluid van @Liefdevoordeboer.

Innovatief uit de Knel

Ondertekend door:

Prof. mr. Willem Bruil, bijzonder hoogleraar agrarisch recht

Bennie Jolink, frontzanger Normaal

Annie Schreijer-Pierik, EU-parlementariër o.a. voor milieubeheer

Geesje Rotgers, onderzoeksjournalist van het jaar in 2014

Sieta van Keimpema, voorzitter Dutch Dairymen Board (DDB)

Hennie Verhoeven, drs. beleidsgerichte milieukunde

Jan Cees Vogelaar, voorzitter Mesdag-fonds

Fons Braks, ondernemer en broer wijlen minister Gerrit Braks

Harmen Endendijk, melkveehouder en collumnist

Sjaak Sprangers, voorzitter Stichting Duinboeren

poll

Als postzegels nog duurder worden, stuur ik nooit meer een kaart

  • Eens (75%)
  • Oneens (25%)
1133 stemmen