Volledig scherm
Het ontdekblad bij de methode Ontdekkend Leren Lezen, voor de letter g. © nvt

Ontdekkend leren geeft kind veel meer voldoening

GastopinieIn het traditioneel onderwijs biedt een leerkracht feiten aan en de leerling kijkt en luistert. Ontdekkend leren gaat juist uit van de leerling zelf, waardoor leerstof veel beter blijft hangen.

Het belangrijkste probleem met traditioneel onderwijs is dat leerlingen gemotiveerd moeten worden. De leerkracht is immers de meest actieve persoon. De leerlingen luisteren en kijken naar zijn of haar uitleg. Bij traditioneel onderwijs bestaat daardoor het risico dat leerlingen makkelijk afgeleid zijn, dat hun aandacht afdwaalt. Reden hiervoor kan zijn dat een leerling nog niet toe is aan de leerstof en de uitleg daarom niet begrijpt. Het kan ook zijn dat een leerling wel aan de leerstof toe is, maar aan andere zaken denkt, zoals een zieke grootouder of aanstaand verjaardagsfeestje. Het is voor een docent moeilijk de aandacht van leerlingen vast te houden bij het traditioneel onderwijs.

Bij ontdekkend leren wordt dat motivatieprobleem ondervangen, omdat de leerkracht ervoor zorgt dat een leerling pas een nieuwe stap maakt met de leerstof als hij of zij daaraan toe is. Een leerling die rijp is voor een volgende stap, is actief met de leerstof bezig. Ontdekkend leren werkt dan motiverend. Een leerling die leert lezen weet eerst niet wat ‘gert gaat erg traag’ betekent. Pas als een leerling de ‘g’ heeft ontdekt, krijgt de zin betekenis. Net zoals dat een leerling eerst niet begrijpt waar-om iets zwaars als een boot blijft drijven. Door een leerling zelf proefjes te laten doen, ontdekt hij of zij hoe dat kan.

Voldoening

Iets dat kinderen zelf ontdekken, werkt belonend. Dat komt omdat iets wat eerst buiten bereik van diens verstand lag, binnen bereik is gekomen. Dat geeft een ontspannend, fijn gevoel. Daarnaast geeft het ook voldoening, omdat een leerling het zelf heeft gedaan. Mensen – ook kinderen – vinden het niet leuk als iemand anders wat voorzegt of voordoet, wanneer het ook op eigen houtje ontdekt had kunnen worden.

Quote

Kinderen vinden het niet leuk als iemand voorzegt of voordoet wat ook zelf ontdekt had kunnen worden

Dr. Ewald Vervaet, ontwikkelingspsycholoog

Daarnaast werkt ontdekkend leren motiverend, omdat een kind dat zelf iets ontdekt, op veel meer aspecten van zijn persoon wordt aangesproken dan wanneer het enkel mag luisteren en kijken naar andermans uitleg. En een leerling die leerstof zelf mag ontdekken, leert ook hoe hij kan ontdekken in het algemeen. Zeker in het heden is dat van belang. Er komen grote problemen op ons af, waarvoor oplossingen gevonden moeten worden. Denk aan het klimaat, de eindigheid van fossiele brandstoffen en grondstoffen, de overbevolking, enzovoort. De ontwikkeling van ontdekkend vermogen is daarvoor van groot belang.

Ontdekkend leren is ook prettig voor leerkrachten. Het is immers frustrerend iets uit te moeten leggen aan leerlingen die niet of onvoldoende gemotiveerd zijn. Je moet de kinderen alsmaar bij de les houden en ze vergeten de leerstof sneller, waardoor je het nog eens moet herhalen.

Een leerkracht in het traditioneel onderwijs is naast uitlegger ook motivator en ordebewaker. Bij ontdekkend leren is hij of zij in de eerste plaats begeleider van de ontdekkende leerlingen. Externe motivatie speelt geen rol meer. De docent blijft wel ordebewaker, maar die rol is betrekkelijk klein, omdat leerlingen van binnenuit gemotiveerder zijn en daardoor minder makkelijk afgeleid.

Leesrijp

Ontdekkend leren wordt al veel toegepast in het vervolgonderwijs, maar zie je nog weinig terug in het basisonderwijs. Enige uitzondering in de methode Ontdekkend Leren Lezen. Met de leesrijpheidstoets stelt de leerkracht eerst vast of een leerling leesrijp is. Pas als een kind eraan toe is, kan het ontdekkend leren lezen. Elk hoofdstuk van de methode telt twaalf oefeningen, maar centraal staat het ontdekblad (zie voorbeeld­illustratie).

Ondanks de goede ervaringen met ontdekkend leren, is er de laatste tijd kritiek op gekomen. Onderzoek zou hebben uitgewezen dat de methode niet efficiënt en niet effectief zou zijn. De onderzoekers zijn bij hun analyse echter niet nagegaan of de leerlingen al aan de leerstof toe waren. Leerrijpheid is een absolute voorwaarde voor het ontdekkend leren. Het spreekt voor zich dat een niet-rijpe leerling niet toe is aan het ontdekken van de leerstof.

Dr. Ewald Vervaet is ontwikkelingspsycholoog, docent en auteur van onder meer Zo ontdek ik het lezen!  ontdekkendleren.nl

  1. Ik heb alle vertrouwen in de kwaliteit van de zorg in West-Brabant
    Geef uw mening

    Ik heb alle vertrouwen in de kwaliteit van de zorg in West-Bra­bant

    De twee grote ziekenhuizen van West-Brabant scoorden afgelopen week – wederom –geen hoge ogen in de nationale Ziekenhuis Top 100. Het Bravis kwam niet verder dan de 28ste plaats bij de streekziekenhuizen en het Amphia belandde op de een-na-laagste positie in de ranglijst van topklinische ziekenhuizen. Wat zegt dat in uw beleving over de kwaliteit van de zorg in deze regio? Heeft u nog voldoende vertrouwen in de zorg die u het dichtst bij huis kunt krijgen?

Poll

Het legaliseren van partydrugs is dé oplossing voor het drugsafvalprobleem

  • Eens (30%)
  • Oneens (70%)
1235 stemmen