Volledig scherm
© Getty Images

#MeToo, de geest is uit de fles, maar het is pas het topje van de ijsberg

GASTOPINIEHet is één jaar na het hoogtepunt van de #MeToo-beweging. Inmiddels heersen er veel misverstanden: #MeToo zou verkrachting en intimidatie op één hoop gooien, vrouwen in de slachtofferrol duwen, de samenleving verpreutsen en een Amerikaans probleem zijn. Waar staat de beweging nu eigenlijk echt voor? Vier misconcepties over #MeToo.

door Justine van de Beek

1. #MeToo duwt vrouwen in de ‘slachtofferrol’

Dit verwijt kennen we helaas niet alleen van de #MeToo-beweging. Wie benoemt hoe bepaalde groepen in de samenleving méér risico lopen, stuit al snel op het verwijt mensen in de ‘slachtofferrol’ te duwen.

Quote

Het is juist de massale zichtbaar­heid die #MeToo zo krachtig heeft gemaakt

Justine van de Beek

Dus wanneer mensen buiten hun schuld om onrecht ervaren, bijvoorbeeld omdat ze seksueel misbruikt zijn door mensen in een machtspositie, mogen ze zich daar niet publiekelijk over uitspreken. Ze verraden er in ieder geval zwakte en aandachtszoekerij mee. Eigen boontjes doppen. Kin vooruit. Alleen losers zijn slachtoffers.

Het verwijt werkt zo een zwijgcultuur in de hand, eentje die al lange tijd daders bevoordeelt. Het is juist de massale zichtbaarheid die #MeToo zo krachtig heeft gemaakt. Door de gezamenlijke schreeuw van veel individuen samen werd het probleem van seksueel geweld duidelijk zichtbaar en onmogelijk nog langer te ontkennen of af te zwakken.

Wat is er moediger dan jezelf kwetsbaar durven opstellen en de schaamte die je waarschijnlijk lange tijd alleen hebt gevoeld, eindelijk bij je dader neer te leggen?

2. #MeToo gooit alles op een hoop

Veel mensen vinden dat #MeToo te ver gaat. Ze zijn het er natuurlijk mee eens dat verkrachting niet door de beugel kan, maar zien geen kwaad in onbedoeld ongewenste opmerkingen of aanrakingen. Natuurlijk verschillen die zaken in ernst en effect, dat zal geen enkele #MeToo-aanjager ontkennen. Maar het zijn allebei uitingen van een cultuur waarin vrouwen zich vaak onveilig voelen, en waar het overschrijden van de grenzen van vrouwen eerder regel is dan uitzondering.

Dit wordt ook wel een ‘geweldspiramide’ genoemd. Kleedkamerpraat verschilt van verkrachting, maar het gebrek aan respect voor grenzen in taalgebruik of kleine aanrakingen, zijn een basis voor geweld. Het probleem bij de wortels aanpakken is daarom meer dan terecht en juist nodig voor een effectieve aanpak van seksueel geweld.

3. #MeToo leidt tot verpreutsing

Hier waarschuwden bijvoorbeeld Catherine Deneuve en andere Franse actrices voor in hun anti-#MeToo-brief. Mannen zullen zich nu vaker afvragen wat ze wel en niet mogen en zo verpreutst de samenleving. Seksuele vrijheid zou door #MeToo afnemen.

Maar voor wie neemt die seksuele vrijheid af? Slachtoffers van seksueel geweld voelen zich vaak niet meer seksueel vrij. Na het misbruik hebben ze flink wat tijd en verwerking nodig om weer op een fijne manier seksueel actief te kunnen zijn. Alleen mogelijke daders worden in hun vrijheid beperkt. Is het zo’n ramp om stil te moeten staan bij de grenzen van een ander? En deden die mensen dat dan nooit eerder?

Quote

Wie zegt dat aandacht voor eigen en andermans wensen en grenzen saai of formeel moet zijn?

Justine van de Beek

Waarom zouden mensen niet vrijelijk seksueel actief kunnen zijn zonder elkaars grenzen te overschrijden? Dat getuigt van weinig optimisme en een nogal treurig mensbeeld. Wie zegt dat aandacht voor eigen en andermans wensen en grenzen saai of formeel moet zijn?

Maar het is misschien niet vreemd dat veel mensen dit sombere beeld bij seks hebben. In films en series gaat seks tussen mensen vrijwel altijd vanzelf en zonder expliciete communicatie. Maar instemming checken kan prima tijdens dirty talk. En communicatie over wensen en grenzen zorgt juist voor betere en fijnere seks.

4. #MeToo is een Amerikaans probleem

Was het maar zo dat #MeToo een Amerikaans probleem is. Volgens Europese onderzoekscijfers uit 2014 maakt een op de tien vrouwen in Nederland verkrachting mee. Bijna de helft heeft ervaring met fysiek of seksueel geweld en driekwart maakt seksuele intimidatie mee.

#MeToo is een groot probleem, óók in de Nederlandse samenleving. De beweging heeft geholpen met het benoemen en bevechten van de problemen. Het aantal meldingen van seksueel geweld is verdubbeld en er zijn op veel plekken vertrouwenspersonen en meldpunten bijgekomen.

De geest is uit de fles. Maar dit is nog maar het topje van de ijsberg, gezien de ernstige cijfers. Voor wie #MeToo-moe is: riemen vast, we hebben nog een lange weg te gaan.

* Justine van de Beek is sociologe, journaliste en columniste.

poll

Als postzegels nog duurder worden, stuur ik nooit meer een kaart

  • Eens (75%)
  • Oneens (25%)
1133 stemmen