Volledig scherm
Twee mannen schuilen in een bushokje, terwijl op 23 juni enorm noodweer over Zuidoost Brabant trekt. Het noodweer richtte voor honderden miljoenen euro's schade aan. © Rob Engelaar

Het klimaat verandert, nu wij Brabanders nog

GastopinieOók op regionaal en lokaal niveau moet de knop om als het gaat om menselijk gedrag dat van invloed is op het klimaat. We moeten van willen naar doen!

door Joks Janssen

Quote

Ze zeggen mij vaker koud te douchen, maar dat wil ik niet. Ik wil lekker warm douchen

Jort Kelder

Op de dag dat de 23ste VN-klimaattop in Bonn begon, hield West-Brabant zijn eigen ‘duurzaamheidsTOP’ in Breda. Op initiatief van VNO-NCW Brabant Zeeland kwamen ondernemers en bestuurders uit de regio samen om over de klimaatdoelen van Parijs te spreken. Ook regionaal neemt de tijd om deze klimaatdoelen te halen af, terwijl de ernst en urgentie van het klimaatprobleem ons dwingt snel concrete oplossingen te vinden. Daarvan leek iedereen op de regionale ‘duurzaamheidsTOP’ zich bewust. Zo werd een oproep gedaan het regionale energieverbruik flink te minderen.

Dagvoorzitter Jort Kelder vroeg zich af hoe dat streven te realiseren: ,,Ze zeggen mij vaker koud te douchen, maar dat wil ik niet. Ik wil lekker warm douchen”, zei hij plagerig. En: ,,Ik heb zonnepanelen op mijn dak, maar het levert mij geen cent op. En het kostte een aardige duit.” Hiermee gaf Kelder de sleutel tot oplossingen voor een beter klimaat. Die zit vooral in ons gedrag. Menselijk gedrag is misschien wel het meest krachtige instrument dat we hebben verandering te realiseren.

Gewoontes

Volledig scherm
Hagelstenen zo groot als golfballen vallen nu soms uit de lucht. Een gevolg van de klimmaatveranderingen die gaande zijn. © nvt

Maar hoe logisch en aantrekkelijk dat ook mag klinken, het blijkt in de praktijk moeilijk ons gedrag zo te beïnvloeden, dat we de juiste acties ondernemen. We worden gestuurd door gewoontes en blijven graag bij het vertrouwde. Als de norm klimaatonvriendelijk is, zijn we geneigd ons daarnaar te gedragen. Het kost moeite verleidingen te weerstaan en onbewuste impulsen te onderdrukken. We wíllen wel gezonder eten, minder vliegen en energie besparen, maar het echt dóen, is vaak het probleem. Er bestaat een groot verschil tussen intentie en gedrag.

Een directe beloning is voor veel mensen waardevoller dan een beloning in de toekomst. Daarnaast laten we ons vaak door onze directe omgeving beïnvloeden, zowel negatief als positief. Gebruiken de buren minder energie, dan is de kans groot dat ons eigen energieverbruik daalt. Het benadrukken van goede prestaties helpt. Niet alleen de sociale omgeving, ook de fysieke omgeving kan invloed hebben. Ligt de biologische kip beter binnen handbereik dan de kiloknaller? Dan wordt de meer duurzame keuze voor een consument gemakkelijker. 

Uitlokken

Psychologische en gedragseconomische inzichten helpen ons met het beantwoorden van de vraag hoe burgers en bedrijven in Brabant zich klimaatvriendelijker kunnen gedragen. Ontwerpers en beleidsmakers kunnen die inzichten omzetten in plannen die duurzaam gedrag uitlokken en bijdragen aan een klimaatneutraal Brabant.

Quote

De grootste barrières om kli­maat­ver­an­de­ring tegen te gaan zitten in ons hoofd

Joks Janssen

Maar klimaatverandering heeft ook een ander gezicht. Ze laat zich steeds meer gelden in de vorm van extreem weer. Dat zorgt voor gewasschade op akkers en hittestress in steden. Hoe vergroten we de individuele en collectieve weerbaarheid tegen de (onvoorspelbare) gevolgen van klimaatverandering? En hoe zorgen we ervoor dat burgers en bedrijven van hun tuin of terrein een spons maken en de regenpijp de bons geven? Juist daarom is het van belang goed te begrijpen waarom we ons gedragen, zoals we ons gedragen. En wat klimaatverandering wel en niet doet met ons gedrag.

Niet wachten

Alleen met (meer) inzicht in wat Brabanders beweegt, komen we tot uitvoering van effectieve oplossingen voor klimaatverandering. De grootste barrières om klimaatverandering tegen te gaan zitten in ons hoofd. Laten we daarom niet wachten op het volgende klimaatverdrag, maar ons richten op het klimaatgedrag van Brabant. Met kleine aanpassingen maken we zelf het verschil.

* Joks Janssen is directeur van BrabantKennis.

Trendnacht

Donderdag 30 november is de derde Trendnacht van BrabantKennis. Onder leiding van Helga van Leur gaan experts met elkaar in gesprek over het klimaatgedrag van Brabant. Ook zijn er workshops over klimaatpsychologie en klimaatdesign. Tijd: 19.30-22.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur). Locatie: podium Bloos, Breda. Toegang: gratis. Aanmelden: brabantkennis.nl/trendnacht 

poll

Vincent van Gogh blijft meer 'van' Frankrijk dan van Brabant, alle Brabantse Van Gogh-projecten ten spijt

  • Eens (41%)
  • Oneens (59%)
714 stemmen