Volledig scherm
Albert Einstein had kende vlekkeloze schooljaren, maar werd wel succesvol met zijn algemene relativiteitstheorie. © AP

Geef creatieve geest de ruimte in het onderwijs

GASTOPINIEHet onderwijssysteem in Nederland is hopeloos verouderd. De manier waarop kinderen worden opgeleid voor de toekomst sluit amper aan bij hoe wij nu (willen) leven. Dat moet anders!

door Jack van Kalmthout en Gijs Jongenelen

Al sinds 1 januari 1901 gaan kinderen van 6 tot 12 jaar verplicht naar school in Nederland. Nog voordat de Leerplichtwet inging, was de basis van het onderwijs gelegd. Dit gebeurde rond 1800. Sinds die tijd zijn er slechts kleine aanpassingen gedaan aan het onderwijssysteem. Dat terwijl er de afgelopen tweehonderd jaar veel veranderd is. Qua samenleving, maar zeker ook qua kennis, onder meer over de werking van ons menselijk brein. Ons onderwijssysteem is achtergebleven bij deze ontwikkelingen.

Het huidige onderwijssysteem is erop gericht jonge mensen klaar te stomen voor een plaats binnen onze maatschappij. Tijdens dit proces gaat echter een groot deel van het creatieve denken en doen verloren. Terwijl we juist mensen nodig hebben die out of the box denken om de grote dilemma’s van deze tijd op te lossen. Denk aan de klimaatverandering, voedselschaarste door overbevolking, het opraken van fossiele brandstoffen, et cetera.

Stilzitten en luisteren

In ons huidige onderwijs moeten we onze natuurlijke creatieve impulsen onderdrukken. We moeten stilzitten en luisteren naar wat de docent vertelt. Dit systeem stamt nog uit de tijd dat de meeste scholieren fabrieksarbeider werden. Daarnaast worden schoolprestaties vaak gebruikt als maatstaf voor hoe succesvol iemand is. Wie zijn diploma niet haalt, wordt gezien als mislukkeling. Zonder diploma kun je in onze huidige maatschappij weinig bereiken. Een vervolgstudie beginnen kan niet en je komt moeilijk aan het werk. Toch bewijzen genoeg mensen uit het verleden dat topprestaties op school of een diploma niet per se nodig zijn voor succes. Beroemdheden als Albert Einstein, Thomas Alva Edison, Benjamin Franklin, Walt Disney of Abraham Lincoln maakten vooral gebruik van hun creativiteit en charisma om hun doelen te bereiken.

De prestatiedruk op school zorgt bij veel kinderen voor stress, faalangst en onzekerheid. Dit kan in de ergste gevallen zelfs leiden tot mentale stoornissen, zoals depressie. Terwijl uit onderzoek is gebleken dat zelfdiscipline en een goede geestelijke gezondheid juist bijdragen aan de sleutel tot succes in het latere leven.

Individuele talenten

Hoe zou ons onderwijs er dan wel uit moeten zien? Puur resultaatgerichte educatie, zoals in diverse Aziatische landen, leidt tot hoge (sociale) druk. In landen als Japan en Zuid-Korea leidt dit tot hoge zelfmoordcijfers onder jonge mensen. Het Finse schoolsysteem levert momenteel de beste resultaten ter wereld op. Daar focust het onderwijs zich op het individuele talent per leerling. Tot 16 jaar krijgen leerlingen er geen gestandaardiseerde toetsen. Ook krijgen ze geen cijfers, maar feedback. Scholieren hebben er langere pauzes en meer vakanties, wat zorgt voor meer rust in hun hoofd. Finse docenten maken lessen op maat en de leerlingen hebben kortere schooldagen krijgen minder huiswerk. Het resultaat is dat Finse jongeren met ontwikkelde talenten, zelfdiscipline en een goede geestelijke gezondheid van school komen.

Het Nederlandse onderwijssysteem behoort ook tot de top van de wereld, maar het kan dus beter. Er moet meer aandacht komen voor de mentale gezondheid van leerlingen. Minder stress leidt tot meer plezier op school. Bied meer ruimte voor eigen initiatieven en creativiteit en kies voor minder toetsen en minder huiswerk. Zorg dat de lesstof aansluit bij de behoeftes en interesses per leerling. Geef toetsen op maat in plaats van dat elke leerling dezelfde toets moet maken. En tot slot moeten schoolprestaties minder als maatstaf voor succes worden gezien.

Kinderen die hun weg niet vinden in ons huidige onderwijssysteem worden vaak bestempeld als probleemgevallen. Dat weerhoudt sommigen ervan hun talenten te ontwikkelen. Pas als leraren de ruimte hebben om capaciteiten van leerlingen te ontdekken, zijn jonge mensen in staat hun talenten echt tot bloei te laten komen.

* Jack van Kalmthout uit Rucphen en Gijs Jongenelen uit Roosendaal zijn 3vwo-leerlingen op het Gertrudiscollege in Roosendaal.

Poll

Bij mijn provinciale stem laat ik het landelijke klimaatbeleid meewegen

  • Eens (48%)
  • Oneens (52%)
877 stemmen

Poll

We maken ons veel te druk over de hitte

  • Eens (77%)
  • Oneens (23%)
979 stemmen