Magie van de Zwarte Schuur

Marja Klein Obbink

BIESBOSCH 

Ruim voor de bocht naar de Palingsloot is de Zwarte Schuur al zichtbaar. Tien minuten varen vanaf jachthaven Vissershang in Hank. Pas als we de polder Lepelaar naderen zien we de contouren van karakteristieke gebouwen. ,,De boerderij”, wijst Willy Janssen van stichting de Zwarte Schuur naar het vierkante statige pand midden op de terp. Daarachter staat de kleinere knechtenwoning en jawel, zien we daar mini-uitvoering  van een watertoren?

Ja natuurlijk, een waterleiding was er niet op het erf waar boer De Winter tientallen jaren zijn bedrijf runde. Pompen moest hij, legt Frans Peeters, de andere Biesboschgids en mede-oprichter van de stichting uit. De mannen laten zien hoe ver de restauratie van de Zwarte Schuur is gevorderd. Voor komend voorjaar mikken zij op een officiële opening. Het wordt de bekroning van hun jarenlange lobby om de Zwarte Schuur van de slopershamer te redden. De strijd begon in 2005 toen Staatsbosbeheer de schuur wilde slopen. Hij stond in de Zuiderklip, het project dat ruimte moest maken voor de rivier. Staatsbosbeheer had geen zin in de onderhoudskosten.

Peeters: ,,Hier in het varende gedeelte van de Biesbosch zoals wij dat noemen, stonden vijftig boerderijen. Dankzij de slopershand van Staatsbosbeheer staan er nog twee.”

De schuur is geen monument was het argument van Staatsbosbeheer. De gemeente Drimmelen moest een sloopvergunning afgeven. Tot twee keer toe werd die geweigerd. Dankzij de inzet van het groepje natuurvrijwilligers, gesteund door fanatieke leden van de monumentencommissie. Hoezo de schuur geen monument? Zij maakt deel uit van een geheel van drie gebouwen, je moet het zien als één agrarisch complex. ,,Het geheel is van grote cultuurhistorische waarde.” En met de komst van van disctrictshoofd Masha Brouwer gaf Staatbosbeheer definitief haar sloopplannen op. Peters: ,,Zij zag hoe enthousiast wij als vrijwilligers waren begonnen aan het opknappen van de schuur. Waarom zou je al die gedreven mensen dwarsbomen?, vond zij. Bovendien stond de schuur al op een terp. Het water zou er nooit komen.”

Brouwer las afgelopen december het kerstverhaal tijdens een viering in de Zwarte Schuur. Twee boten met elk vijftig man legden aan voor een kerstviering tussen het hooi. ,,We waren meteen uitverkocht”,vertelt Janssen trots.

Is het de magie van water, riet, een eiland? Is dat wat je voelt als je loopt op het zandpad waarover de boer zijn bieten, aardappelen en graan moest lossen. ,,Daar sliep de knecht”, wijzen we naar het huisje achter de boerderij. De tred wordt lichter. Eerbied voor de historie. ,,Daar verderop werd de slotscène van de film Zwartboek, met Carice van Houten opgenomen,” zet Peeters ons weer met beide benen op de grond.

Als we binnenstappen door de hoge deuren waar ooit de landbouwmachines doorheen denderden, valt het op hoe licht het binnen is. ,,Toen wij in 2012 als verse stichting de schuur van Staatsbosbeheer overnamen, schonk die ons een nieuw dak”, vertellen de mannen. We staan in een immense ruimte. Tussen de balken hangt de broedkast van een kerkuil. ,,Daaronder in de het hooi zitten veel muizen, vandaar”, lacht hij. ,,En dat weet de vos ook.“ Buiten op het wandelpad wijst hij op een hoopje drollen ‘van de vos’- en op een kapotgevreten boomstam, de sporen van bever.

Educatieve programma’s wil de stichting verzorgen. Over de landbouwwerktuigen die in de schuur hangen. De kafmolen, die het kaf van het koren scheidde. De stal waar de (werk)paarden uitrustten en de haken waar de staart van de koeien aan werd vastgezet als er gemolken werd. ,,Hierboven maken we een zolder” vertelt Peeters over de werklust van de vrijwilligers. De stichting draait op sponsors en giften van bezoekers. Per jaar komen er zeker dertig groepen aan wal. Kanovaarders, natuurvrienden...soms bruiloftgangers, maar gefeest wordt er niet. ,,Beginnen we niet aan”, vertelt Janssen. Opgewonden vallen de kinderen van jeugdnatuurgroep de Spoorzoekers binnen. Zij komen wilgen knotten.