Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie.
Volledig scherm
Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie. © Jacqueline de Haas

Neuropsycholoog Erik Scherder: Puzzelen zorgt voor een fitter brein, juist nu belangrijk

Het oplossen van een sudoku of woordzoeker kan in deze tijden van zelfquarantaine een welkome afleiding zijn. Die hersenkrakers zijn niet alleen leuk, ook zou puzzelen helpen om het geheugen te trainen. Wat is er waar over de effecten van puzzelen op het brein? We vragen het hoogleraar in de neuropsychologie Erik Scherder.

Zelf digitaal puzzelen en gamen? Surf naar ad.nl/fun of swipe naar de vijfde wereld in de app

Bent u zelf een beetje een puzzelaar?
,,Tot mijn spijt niet. De vrije momenten die ik heb, gebruik ik vooral om de vakliteratuur in te duiken. Maar ik snap dat het voor mensen, zeker in deze tijden, een zeer aangename vrijetijdsbesteding kan zijn en ik juich dat alleen maar toe. Puzzelen is namelijk goed voor de fitheid van je brein.”

Hoe houdt puzzelen je brein dan fit?
,,Het belangrijkste aan puzzelen, en eigenlijk aan alles in het leven, is dat je jezelf blijft uitdagen. Puzzels zijn er vaak in niveaus die worden aangeduid met sterren. Als jij in staat bent om een puzzel van drie sterren op te lossen, denk dan niet ik vul er een in van twee sterren want dan weet ik alles. Nee, daag jezelf uit om die puzzel van vier sterren eens te proberen. Dat stukje mental effort, zoals we dat in de vakliteratuur noemen, is ontzettend belangrijk.”

Quote

Kost het moeite om een puzzel op te lossen? Dan doet het brein goede zaken

Erik Scherder

,,Kost het moeite om een puzzel op te lossen? Dan doet het brein goede zaken, de stofwisseling gaat omhoog en het bloed gaat harder stromen, wat weer van groot belang is voor het aantal verbindingen in de hersenen. Die kwaliteit van het brein zou in theorie kunnen afnemen vanaf je dertigste levensjaar dus daarom is het sleutelwoord; uitdaging. Blijf jezelf iedere dag weer opnieuw uitdagingen. Daarom zou ik ook zeker willen zeggen, ga puzzelen en maak het jezelf daarbij vooral niet te makkelijk.”

Erik Scherder
Volledig scherm
Erik Scherder © Bram Belloni

Over puzzelen en de gezondheid van je brein doen vele verhalen de ronde. Zo zouden sudoku’s helpen om alzheimer tegen te gaan en veel puzzelen zou goed zijn voor het geheugen. Feiten of fabels?
,,Er zijn geen wetenschappelijke studies die dat bewijzen, maar feit is wel dat je je brein kunt trainen. Als jij in het begin een woordenboek naast je kruiswoordpuzzel legt om zo nu en dan woorden in op te zoeken dan zul je op een gegeven moment dat woordenboek minder nodig hebben en beter worden in het oplossen van die puzzels. Je kunt jezelf dus trainen in die specifieke taak. De vraag is of dat ook effect heeft op andere cognitieve functies. Dat blijkt nog onvoldoende. Wanneer jij goed bent in het oplossen van kruiswoordraadsels, betekent dat niet automatisch dat je de weg naar Venlo veel beter kunt onthouden.”

Onzin dus?
,,Dat er weinig bewijs is, wil niet zeggen dat puzzelen niet bijdraagt aan een fitter brein. Elke vorm van braintraining is namelijk een prikkel voor de hersenen. Je ziet bij mensen die veel aan denksporten doen, schaken, dammen, dat die een hoge cognitieve reserve opbouwen. En mensen met een hoge cognitieve reserve zijn wat langer beschermd tegen bijvoorbeeld dementie.”

Die term ‘cognitieve reserve’, wat houdt dat precies in?
,,Op het moment dat het brein zich inspant bouwt het cognitieve reserve op. Door de jaren heen ontstaan er betere verbindingen in de hersenen en het hele brein wordt als het ware complexer. Die cognitieve reserve vormt de basis waarop je cognitieve uitdagingen kunt aangaan. Je komt er misschien achter, verrek, het lukt me wel degelijk om viool te leren spelen.”

,,Zo bouw je in je leven cognitief meer mogelijkheden op en wordt het brein rijker. Komt er dan een ziekte als dementie voorbij dan heb je een reserve opgebouwd. Dat betekent dat de ziekte er wel is, maar dat die zich veel later openbaart dan iemand met een minder grote cognitieve reserve. Die reserve beschermt ons brein als het ware tegen ouderdomsziekten.”

Quote

Die reserve beschermt ons brein als het ware tegen ouderdoms­ziek­ten

Erik Scherder
Een kruiswoordpuzzel
Volledig scherm
Een kruiswoordpuzzel © Getty Images

En puzzelen helpt ons die cognitieve reserve op te bouwen?
,,Ik zou het maken van puzzels in deze tijden absoluut aanraden. Wat we zeker weten is dat onderbenutting, te weinig inzet van de hersenen, slecht is voor het brein. Het is dus belangrijk om actief te blijven. En nog belangrijker, de netwerken die we inzetten bij het oplossen van puzzels zijn dezelfde netwerken die ons in staat stellen om bijvoorbeeld goed te kunnen redeneren, of om aan zelfreflectie te doen. En dat hebben we in deze tijd hard nodig.”

,,Bovendien kan de inactiviteit met het thuisblijven erg toenemen. De stofwisseling in de hersenen neemt af, mensen nemen minder initiatief en raken minder makkelijk gemotiveerd. Dan is het erg moeilijk om te denken: ik ga er weer tegenaan vandaag. Dat gevoel zakt weg. De oproep die wij doen is: blijf actief! Elke vorm van inspanning helpt daarbij. Er zijn geen studies gedaan naar het maken van kruiswoordraadsels in coronatijden, maar een puzzel op zijn tijd kan een boost geven aan je mentale weerbaarheid.”

In de app van deze site (laatste update) kun je ook puzzels maken en populaire spelletjes spelen! In de omgeving Fun vind je alle ontspanning en vermaak die je dezer dagen goed kunt gebruiken. 

AD Funwereld
Volledig scherm
AD Funwereld © AD