Volledig scherm
Waterhoos. © Edwin Potman

Weerblog: Warme zeewater voedingsbron voor waterhozen (video)

In het najaar komen regelmatig waterhozen voor boven de warme kustwateren. Meestal kortdurend en slechts van kleine omvang. Des te opvallender was de waterhoos die vorige week boven de Oosterschelde ontstond. De hoos hield het bijna 10 minuten vol en was opvallend breed. Hoe gevaarlijk is een waterhoos eigenlijk?

Social media stroomde vorige week vrijdag vol met enthousiaste waarnemingen van een prachtig gevormde waterhoos boven de Oosterschelde. Waterhozen zijn over het algemeen kleine, trechtervormige slurfjes. Ze ontstaan boven grote wateroppervlaktes door sneldraaiende luchtbewegingen. Er is pas sprake van een waterhoos als de slurf het water raakt.

Warm zeewater
Waterhozen komen in Nederland regelmatig voor vanaf de tweede helft van de zomer en in het najaar. Ze ontstaan onder wolken of buien boven het relatief warme (zee)water. Voor de vorming van geschikte wolken of buien is wel een portie koudere lucht op grotere hoogte nodig, meestal afkomstig uit de poolstreken.

Afgelopen maanden werd ons weerbeeld echter bepaald door hogedruk en dus droog weer. Vorige week nam de onstabiliteit echter tijdelijk toe en met een wind uit het noord tot noordwesten ontstonden met name boven het warme water buien.

Zelden schade
De watertemperatuur van de Oosterschelde is met 14 graden nog altijd aan de hoge kant. En dat betekende een verhoogde kans op waterhozen. Precies een week geleden ontstond er een goed georganiseerde hoos ter hoogte van Neeltje Jans. Op filmpjes is de kracht van de hoos en de zuigende werking goed te zien. Toch veroorzaken waterhozen zelden schade of letsel omdat ze maar een klein oppervlak bestrijken en kort duren.

Bovendien zijn waterhozen veel minder krachtig dan windhozen, die alleen boven land voorkomen. Zodra een waterhoos de kant bereikt, gaat de activiteit eruit. Met name zeilers moeten echter altijd waakzaam blijven bij warerhozen.

Roterende wolken
De hoos van vorige week vrijdag was echter veel krachtiger dan de meeste hozen. Waar de meeste hoosjes uit relatief onschuldige buitjes of wolken ontstaan, onstond deze hoos op een veel beter ontwikkelde bui. Naast roterende bewegingen van de hoos werd er ook zwakke rotatie waargenomen van het wolkenpakket zelf.

Uit na-analyse blijkt dat de bui mogelijk supercellulaire kenmerken had. Uit dit type buien ontstaan in Amerika soms tornado’s. In Nederland komen supercells slechts enkele keren per jaar voor. Hoewel de bui zelf niet als volwaardige supercell geclassificeerd mag worden, had het er in ieder geval wel kenmerken van.

Zelf zien?
Het ging hier dus niet zomaar om een waterhoos zoals we die vaker zien, maar om een krachter ontwikkeld exemplaar op een goed georganiseerde bui. Wil je ook waterhozen spotten? Ga dan op een buiige dag in het najaar eens naar de Zeeuwse Kust (Neeltje Jans of Vrouwenpolder) en wie weet heb je geluk.

In deze tijd van het jaar neemt de kans op het zien van waterhozen echter snel af omdat de watertemperatuur verder zakt. Bovendien heeft hoge druk opnieuw grip op ons weer, waardoor we voorlopig geen buien hoeven te verwachten.

Paul Begijn is stormchaser en werkt bij Natuurmonumenten. Hij komt uit Zeeuws-Vlaanderen, maar woont thans in Tilburg.

Volledig scherm
Waterhoos boven de Oosterschelde trekt nipt langs rondvaartboot. © Wilco Jacobusse
Volledig scherm
Zicht op de bui en de hoos vanuit een vliegtuigje. © Erik Koldenhof
Een moment van genieten van de natuurkrachten...

poll

Ongelukken fotograferen terwijl je achter het stuur zit, is verwerpelijk.

Ongelukken fotograferen terwijl je achter het stuur zit, is verwerpelijk.

  • Eens (95%)
  • Oneens (5%)
503 stemmen