Volledig scherm
Kunstenaar Vince Donders uit Tilburg is helemaal happy met zijn plek op Fort Sabina. © Chris van Klinken/Pix4Profs

Waarom je nú naar Fort Sabina moet

HEIJNINGEN - Alsof de ruige natuur en het uitgestrekte cultuurhistorische erfgoed op zich al niet indruk genoeg maken, is  er nu ook hedendaagse kunst op Fort Sabina te zien. Kunst die speciaal voor deze plek in Heijningen, vlakbij Willemstad, gemaakt is. 

Landkunst, heet de openluchttentoonstelling met werken van negen jonge Brabantse kunstenaars die hier tot 29 oktober staat. Wie nog nooit op deze unieke locatie in Heijningen is beland, vangt hiermee dus drie vliegen in één klap. Al meteen bij de ingang komen de drie ingrediënten samen aan het water. Daar heeft Vince Donders (26) uit Tilburg een soort watermolen gefabriceerd van afval. ,,Een fantastische plek voor mijn kunst", juicht de jonge kunstenaar die vorig jaar is afgestudeerd aan de kunstacademie van Den Bosch. ,,Hier komt het echt tot zijn recht."  

Eerste Wereldoorlog

Quote

Hier komt mijn kunst echt tot zijn recht

Vince Donders, kunstenaar

Het flink uit de kluiten gewassen kunstwerk is geïnspireerd op uitkijkposten uit de Eerste Wereldoorlog en heeft iets weg van de speelse machinekunst van Jean Tinguely. Het bestaat uit allerlei gebruikte onderdelen zoals een stofzuigerslang, een droogmolen, een weegschaal, een halve trap en vier fietswielen - oude spullen waar een kringloopwinkel z'n neus voor ophaalt. Alles staat met elkaar in verbinding, veel beweegt. 

 ,,Ik probeer alles wat ik vind en krijg opnieuw te gebruiken", legt Donders uit. Aan de basis hiervan ligt een tamelijk somber en duister toekomstbeeld: ,,De aarde is vervuild en leeg, maar toch nog leefbaar. Er is toch nog een sprankje licht, een sprankje hoop. Dit kunstwerk is hiervan een uiting."

Brabant Vertelt 

Eenmaal in de twee eeuwen oude en 12 hectare grote vesting zelf is het soms zoeken naar de kunstwerken. Een gratis te downloaden app, Brabant Vertelt, gidst de bezoeker door het heuvelachtige gebied. Maar ook zonder de app is het best goed te doen dankzij bordjes die de weg wijzen.  

Volledig scherm
Vivian Heyms', 'Door de reflectie van het water': een van de kunstwerken die nu te zien zijn op Fort Sabina in Heijningen. © Imara Angulo Vidal

Wie meteen de eerste heuvel beklimt, komt zeven glazen panelen tegen waarin verbeeldingen van de watersnoodramp zijn gegraveerd, zo lijkt het wel. Een vader die, met zijn dochtertje op de rug, door het wassende water waadt; een vrouw die op het punt staat te verdrinken, een oude radio dobberend op de klotsende golven. Kijk je ernaar, dan neem je meteen de Hollandse lucht, het water en de bomen erachter mee. Het kunstwerk is van Vivian Heyms en heet Hoor de reflectie in het water. Min of meer hetzelfde effect sorteert de bijdrage Á life in echo  van Ruben Mols (Goirle, 1991), twee jaar geleden de winnaar van de Sint Joost-penning van academie St. Joost/AKV in Breda. Van hem zijn de vijf met behulp van een 3D-printer gemaakte witte sculpturen op hoge sokkels.

Zwemmer

Minder uit de verf, helaas, komen de fotowerken van Roosendaler Marcel Nuiten. De collage die hij maakte van drie zeer verschillende foto's - van een zwemmer, een boom en wolken - heeft hij om onduidelijke redenen tegen een muur geplaatst, alsof ze nog een plek moet krijgen. Dat geldt ook voor de collage waarin touwen als bindmateriaal voor drie foto's van een vrouw fungeren. 

Aan de negen kunstwerken zijn elf gedichten, afgedrukt op bordjes, toegevoegd. Ze zijn geschreven in het kader van het Europees jaar van het cultureel erfgoed en hebben elk een vestingstad van de Zuiderwaterlinie als onderwerp. Astrid Lampe (Tilburg, 1955) schreef er een over Fort Sabina zelf; de eerste regels zijn als volgt:

wie de Nederlandse identiteit zoekt

kan het beste hoog en droog beginnen

binnendijks en windbeschut in Willemstad

hier wekt de zeelucht aardse lusten op

van na de grote landhonger

de versterkte wallen van de vestingstad

vormen een volmaakte zeshoek

een Michelinster van de krijgskunst

De expositie is onder meer mogelijk gemaakt door Staatsbosbeheer, de provincie Noord-Brabant, Kunstloc Brabant (voorheen bkkc, brabants kenniscentrum kunst en cultuur) en de gemeente Moerdijk. Doel is om de bekendheid en beleving van dit deel van de Zuiderwaterlinie te vergroten. Volgens Fort Sabina-beheerder Joost van Rijckevorsel gaat dit wel lukken. ,,We zien altijd bij exposities als deze dat er veel publiek op afkomt."