Na de vroegmis zag Koosje haar kinderen nooit meer terug

WatersnoodrampBij de Watersnoodramp, op 1 februari 65 jaar geleden, verloor Jacoba 'Koosje' Koetsenruyter-Lambregts twee van haar zes kinderen. Ze raakte later nog twee kinderen kwijt en haar man overleed op jonge leeftijd aan leukemie. Haar levensverhaal is meer dan huiveringwekkend.

Uitgerekend op die eerste februaridag in 1953 besluiten Leen en Koosje Koetsenruyter weer samen te gaan kerken. Hun kinderen, Pietje van 3 en Cia van 1,5 jaar, blijven thuis. De kleintjes liggen zoals altijd in hun tuigjes - uit bed rollen kan niet. 

Koeien melken

Langer dan een halfuur duurt de vroegste ochtendmis nooit. "Om vier uur stonden we op om de koeien te melken. De kinderen lagen te slapen. Meestal gingen we om en om naar de zondagsdienst. Nu zag Leen het niet zitten om te fietsen en dus stapten we samen in de auto."

Het Heijningse paar verlaat rond een uur of zes de boerderij aan de Slobbegorsedijk. Het stormt. Koosje, die haar rijbewijs heeft, moet het stuur stevig vasthouden. De katholieke kerk in Fijnaart is na de oorlog nog niet hersteld; de dienst is in het parochiehuis. 

"Binnen merkten we niks van wat zich in de polders afspeelde. Terug naar huis reden we op de Oude Heijningsedijk tegen het wassende water in. Leen moest worden tegengehouden; hij wilde met alle geweld naar de kinderen." 

Op de vlucht

Verder dan de driesprong, die dan al vol wrakstukken ligt, komen ze niet. "Het was een gekkenhuis. Mensen sloegen op de vlucht met alles wat ze konden meenemen. Niemand wist waarheen. Ons enige bezit lag in de boerderij, vijfhonderd meter verderop."

Ze komen er die zondag niet meer.

De Slobbegorsedijk heeft het in de stormnacht op verschillende plaatsen begeven. Pal vóór hun boerderij breekt de dijk door; de Elisabethpolder loopt ijlings vol. Bewoners raken geïsoleerd. Het lot van Pietje en Cia blijft tot maandag ongewis. 

Hoger

"Omdat we niet verder konden, zijn we naar mijn broer in ons ouderlijk huis op de Oude Heijningsedijk gegaan. Die lag veel hoger dan de polder waar wij na ons trouwen in 1948 woonden. De Slobbegorsedijk is altijd slecht geweest. De Duitsers hebben de polder in de oorlog ook onder water gezet. Maar dat was niks vergeleken met die nacht. Zo'n massa water in onze mooie polder. Hoe is het mogelijk ..."

Huisraad

Leen probeert op zondag nog twee keer bij de boerderij te komen. De dijk ligt vol huisraad en aangespoeld vee. Pas maandag, als de wind gaat liggen, weet hij het dak van de boerderij te bereiken. 

Wat ze allebei al bevroedden, is dan gruwelijke realiteit: Pietje en Cia zijn in hun slaap verrast door het water. "Mijn man trof ze aan in de benedenkamer. Ze lagen in hun bedjes, drijvend op het water. De vijf koeien lagen tegen elkaar aan. Verdronken. Het paard ook. We hadden niks meer. Alleen de auto."

Fotootje

Souvenirs van de kinderen zijn er nauwelijks. Na de ramp ontvangen ze een fotootje van Pietje en Cia naast elkaar opgebaard. "Voor anderen misschien confronterend, maar mij geeft het rust ze zo vredig te zien liggen."

Modder

In Oud Gastel worden de ontredderde ouders opgevangen door een zus van Koosje. Met Pinksteren mogen ze terug naar hun boerderij. "Een zwager herstelde ons huis zo goed en zo kwaad als het ging. Wekenlang moesten we schoonmaken: overal zat modder. Maar we moesten door, het leven ging verder en ik was ten tijde van de ramp net zwanger van ons derde kindje."

Herbegraven

Veel van de 76 Heijningse Watersnoodslachtoffers zijn eerst in Roosendaal ter aarde besteld. Later zijn ze herbegraven in Fijnaart. Ook de kinderen Koetsenruyter. Hun namen staan op het marmeren plateau bij het monument aan de Hoge Heijningsedijk.

Eind augustus van het rampjaar wordt 'tweede Pietje' geboren. In de jaren erna krijgen Leen en Koosje nog een dochter Cia en twee zonen, Leo en Cor. "Het was niet meer dan normaal dat we de namen van onze overleden kinderen bij een nieuwe boreling gebruikten. Piet en Lucia kwamen in onze families al generaties voor."

Heel hard werken

Met heel hard werken slaan de Koetsenruyters zich door de tragedie heen. Terugkijken op dat verschrikkelijke weekeinde doen ze nauwelijks, al bezoekt Koosje trouw alle herdenkingen.

Aan het boerenbestaan komt een einde als Leen, 53 pas, in 1972 overlijdt aan de gevolgen van leukemie. "Toen heb ik de boerderij verkocht en ben met de kinderen in Roosendaal gaan wonen." 

Zelfs daar is een rustig leven haar niet gegund. Op 28-jarige leeftijd maakt zoon Piet een einde aan zijn leven. Dochter Cia, bij dit interview aanwezig, zegt dat hij leed aan borderline, waarschijnlijk voortgekomen uit een uiterst stressvolle zwangerschapsperiode van hun moeder.

Maar de gifbeker is nog niet leeg. Cor, de jongste en oogappeltje van ma, verongelukt daags na zijn 51ste verjaardag met zijn motor.

Gelovig

In haar appartement valt Koosje na alle verhalen stil. Met steun van haar dochter herpakt ze zich. "Gelovig ben ik mijn hele lange leven gebleven. Moest ik nog twee kinderen afstaan omdat we Pietje en Cia alleen thuis lieten? Leen en ik hebben elkaar nooit iets verweten. Wat konden we doen? Zó veel leed en verdriet. Onvoorstelbaar. Ik heb het gered door vooruit te kijken."

Ze beleefde gelukkig ook mooie momenten. Bij de gymclub, de reizen naar Lourdes en Amerika. En zwemmen. Drie keer in de week, tot op hoge leeftijd. Maar wel veilig in een zwembad.

Bekijk hier de special van BN DeStem en klik hier voor meer verhalen over de watersnoodramp.

Volledig scherm
© peter van trijen/pix4profs
Volledig scherm
Na de Watersnoodramp ontvangen Koosje Koetsenruyter en haar man de bovenste foto: Cia (1,5) en Pietje (3) naast elkaar opgebaard. "Voor anderen misschien confronterend, maar mij geeft het rust ze zo vredig te zien liggen." © peter van trijen/pix4profs
Volledig scherm
© peter van trijen/pix4profs
BN DeStem gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement