Volledig scherm
Els Meeuwisse nam onlangs na 40 jaar afscheid als wijkzuster. Ze kreeg daar voor een koninklijke onderscheiding: Ridder in de Orde van oranje-Nassau. © Pix4Profs/Peter Braakmann

Els Meeuwisse koninklijk onderscheiden: ‘Een warmer beroep dan wijkzuster bestaat niet’

interviewHEIJNINGEN - Begin dit jaar stopte Els Meeuwisse-Brouwers als wijkverpleegkundige bij Surplus. Ze was 40 jaar wijkverpleegkundige in Fijnaart en Heijningen.

Vorige week hield Els Meeuwisse op verzoek een voordracht over haar werk als wijkverpleegkundige, voor haar oud-collega's. Wist zij veel dat het eigenlijk een smoes was om haar naar Surplus te lokken. ,,Ging plotseling de deur open: staat de burgemeester daar, met mijn man, de familie. Toen viel het kwartje.'' Meeuwisse werd geridderd voor alles wat ze in haar veertig jaar als wijkzuster voor de gemeenschap in Fijnaart en Heijningen heeft gedaan.

Wit-Gele kruis

Meeuwisse begon haar loopbaan als wijkverpleegkundige op 1 januari 1979. ,,Dat was toen voor het Wit-Gele Kruis, de katholieke tak. De protestantse mensen zaten bij het Groene Kruis. Dat was toen allemaal strikt gescheiden. Gelukkig ligt dat ver achter ons. Het werd later 'de Kruisvereniging'.''

Veranderingen

In de 40 jaar dat ze haar vak uitoefende, is er enorm veel veranderd. Ze hield alles nauwgezet bij, wat het vergelijken makkelijker maakt. ,,Dit zijn mijn aantekeningen over een werkdag in mijn eerste week, in '79. Bij deze cliënten ben ik geweest, deze handelingen heb ik uitgevoerd. En een telefoontje gepleegd.''

Quote

In het begin mocht je als wijkver­pleeg­kun­di­ge ook injecties toedienen, maar veel andere handelin­gen waren aan artsen voorbehou­den

Els Meeuwisse

Dat laatste staat voor een van de opvallendste veranderingen, zegt ze: ,,Nu ben je continu telefonisch bereikbaar. Los daarvan zijn de inhoudelijke aspecten van de wijkverpleging zó veranderd. De verantwoordelijkheden en handelingen zijn enorm uitgebreid. In het begin mocht je als wijkverpleegkundige ook injecties toedienen, maar veel andere handelingen waren aan artsen voorbehouden.”

Pijnbestrijding

,,Een pomp met pijnbestrijding bijvoorbeeld, dat kon alleen in het ziekenhuis. Nu staat die bij de patiënt thuis, dat is de normaalste zaak van de wereld. Door de jaren heen namen de handelingen steeds meer toe, uiteraard werd je daarin geschoold. Eigenlijk is dit beroep een continue opleiding.''

In 1990 kwam Meeuwisse voor een dilemma te staan. Het werk van de wijkverpleegkundige werd gesplitst in patiëntenzorg en preventieve zorg. ,,Daar heb ik echt een tijd over gedubd. Uiteindelijk koos ik voor de patiëntenzorg. Gelukkig maar, daar heb ik nooit spijt van gehad. In die zorg heb je voortdurend contact met de mensen, het is zo veelzijdig als de zorg maar zijn kan. De preventieve zorg is veel routinematiger.''

Beroepsgeheim

De eerste paar jaar woonde Meeuwisse met haar man Gerard tussen Fijnaart en Heijningen in; intussen wonen ze al 35 jaar op dezelfde plek in Heijningen. ,,Ik weet uiteraard van alle kwalen van iedereen hier'', zegt ze terugkijkend. 

Quote

Ik heb mijn beroepsge­heim altijd hoog in het vaandel gehad

Els Meeuwisse

,,Dat is wel een dingetje, hoor. Ik heb mijn beroepsgeheim altijd hoog in het vaandel gehad, niets hoorden ze van mij. 'Goh, ik zag je gisteren bij de buurman naar binnen gaan, wat is daar precies aan de hand?' Daar kun je dus niet aan beginnen, dat snap je. In die zin stond ik 40 jaar wel continu 'aan'. Zit je op een feestje, begint iemand over de situatie van iemand anders. Dacht ik vaak: 'je moest eens weten'. Maar ik heb nooit iets met iemand gedeeld. Dat kan ook echt niet.''

Een bijnaam, zoals zuster Klivia of iets van dien aard, heeft ze voor zover ze weet nooit gehad. ,,In het begin werd ik begroet met 'dag zuster', best formeel. Zo ging dat toen. Later werd dat gelukkig veel losser.''

Kerstontbijt

,,Wat het werk voor mij zo bevredigend maakte, is dat je heel dicht bij al die mensen stond. Bij veel families was ik drie generaties de wijkverpleegkundige. Dan maak je een hoop mee hoor, met zo'n familie. In sommige gevallen hoorde je zo ongeveer bij het interieur, was je echt thuis bij een familie. Stond er bij het kerstontbijt zelfs een bordje voor je klaar.''

Warmte

,,Een warmer beroep dan dit bestaat volgens mij niet. Het is zo laagdrempelig; ik heb nooit voor een gesloten deur gestaan. Natuurlijk maak je positieve en negatieve dingen mee. Aan de ene kant de geboortes - ik kan geen slag slaan naar het aantal beschuiten met muisjes dat ik op heb. Gemiddeld werden er in mijn werkgebied zeventig kinderen per jaar geboren. En je hebt de schrijnende gevallen; ouders die een kind verliezen, een jonge vader of moeder die wegvalt. Dat kreeg je ook voor je kiezen.''

Quote

Wat me ook altijd bijblijft, is de bruiloft van een vrouw wier moeder terminaal ziek was. Het is toch gelukt om die vrouw de bruiloft te laten meemaken

Els Meeuwisse

,,Wat me ook altijd bijblijft, is de bruiloft van een vrouw wier moeder terminaal ziek was. Het is toch gelukt om die vrouw de bruiloft te laten meemaken. Voor moeder en dochter was dat uiteraard heel belangrijk. Dat geeft een heel goed gevoel.''

Verstaanbaar maken

In de 40 jaar zag Meeuwisse de teams groeien, net als haar werkgebied en de werktijden. ,,In het begin had je alleen overdag dienst, later kwamen daar avonden en nachten bij. Dat ene telefoontje uit '79 werd een telefoon op je nachtkastje. Tholen kwam erbij als werkplek. Kwam ik bij een man die alleen Zeeuws wilde spreken, die deed geen moeite zich normaal verstaanbaar te maken. Dat zijn nare ervaringen, al maak je ook daar het beste van.''

Meeuwisse genoot van haar 40 jaar als wijkverpleegkundige, maar vindt het nu ook welletjes: ,,Mijn man stopte twee jaar geleden met werken. Nu gaan we samen verder genieten.''