Volledig scherm
Meer bonen, minder vlees, zeggen de wetenschappers. © Shutterstock

Red de wereld, eet meer bonen

Een hamburgertje per week, niet meer. Meer rood vlees moeten mensen niet eten als ze om hun gezondheid en de aardbol geven. Dat stellen wetenschappers op het gebied van voeding, landbouw en milieu. 

Eieren eten zouden we moeten beperken tot vier per week, valt in het artikel te lezen in het wetenschappelijke vakblad The Lancet. En zuivel? Een portie per dag. Of minder. 

Waarom? Allereerst voor onze eigen gezondheid. Rood vlees verhoogt het risico op gezondheidsproblemen. Bovendien zorgt het produceren van rood vlees (dus rundvlees, schapenvlees, geitenvlees en varkensvlees) voor de uitstoot van het broeikasgas methaan.

Het rapport is samengesteld door EAT, een non-profitorganisatie in Stockholm, die het voedselsysteem wil verbeteren. Het panel van experts vindt dat een 'grote voedseltransformatie’ nodig is voor 2050 en dat het optimale dieet dat zij beschrijven flexibel genoeg is om aan te sluiten bij culturen over de hele wereld. 

Wat we zouden moeten eten volgens EAT? Vooral volkoren granen, bonen, fruit en groenten. Ook zouden we suiker en geraffineerde granen zoals witte rijst moeten laten staan, net als aardappelen en cassave. 

Drastische maatregelen

Verder zouden we de consumptie van rood vlees wereldwijd met ongeveer de helft  moeten terugbrengen. Hoeveel er dient te veranderen, hangt sterk af van de regio. In rijke landen zoals de Verenigde Staten zijn drastischer aanpassingen nodig dan in armere regio’s. 

Het zal niet makkelijk zijn om mensen ervan te overtuigen om minder vlees, eieren, kaas en andere zuivel te nuttigen. In veel culturen maken deze voedingsmiddelen deel uit oeroude gewoonten. 

Het dieet is niet onomstreden. Zo stelt John Ioannidis, betrokken bij ziektepreventie van de Stanford Universiteit dat hij de extra belangstelling voor de invloed van voedingsgewoonten op het milieu weliswaar op prijs stelt, maar dat de aanbevelingen in het rapport volgens hem niet de wetenschappelijke onzekerheden rondom voeding en gezondheid weerspiegelen. ,,Het bewijs is niet zo sterk als het lijkt’’, zegt Ioannidis.

Professor Tim Lang leidde het onderzoek. ,,Het voedsel dat we eten en de manier waarop we het produceren bepalen de gezondheid van de mensen én van de planeet en dat is iets wat we tot nu toe maar niet lijken te willen begrijpen”, zegt hij.

,,Om een groeiende bevolking van 10 miljard mensen tegen 2050 te voeden met een gezond en voedzaam dieet, moeten we onze eetgewoonten aanpassen, de voedselproductie verbeteren en voedselverspilling verminderen. We hebben een significante omwenteling nodig die het wereldwijde voedselsysteem verandert zoals nooit tevoren.”

Voor de consument betekent dit concreet dat wereldwijd de consumptie van (rood) vlees en suiker gehalveerd moet worden, terwijl de consumptie van noten, fruit, groenten en peulvruchten juist moet verdubbelen.

Pikt men ons speklapje en onze hamburger in? In Nederland zijn we ook aan onze vleesconsumptie gewend. En is de discussie over de impact op het milieu een punt van discussie. Zo paste het Planbureau van de Leefomgeving deze week een oud persbericht aan omdat het milieueffect daarin te rooskleurig was voorgesteld.  In dat persbericht uit 2014 staat dat als alle inwoners van de Europese Unie de helft minder dierlijke eiwitten zouden eten, de uitstoot van broeikasgassen met 25 tot 40 procent daalt. Van de uitstoot van de landbouw welteverstaan, maar dat stond er niet. Daardoor kan de lezer ten onrechte de conclusie trekken dat het om de totale uitstoot gaat. 

Gezond dieet

De vlees- en zuivelindustrie bestrijden de aanbevelingen in het rapport van ETA. Ze stellen dat hun producten mensen van  belangrijke voedingsstoffen voorzien. En dat ze deel uitmaken van een gezond dieet. 

Toch zeggen de auteurs van het rapport dat er sterk bewijs is dat rood vlees minderen en meer plantaardig eten zorgt voor een optimale gezondheid. Ze schrijven dat de aanbevelingen vergelijkbaar zijn met de richtlijnen die in de VS gelden. Brent Loken, een van de auteurs, stelt dat rapport goed aangeeft welk dieet optimaal zou zijn maar geeft toe dat het een uitdaging zal zijn om politiek en voedselproducenten zover te krijgen dat zij de aanbevelingen toepassen. 

De richtlijnen liggen dichtbij de adviezen die het Voedingscentrum geeft, ziet Corné van Dooren, expert duurzaamheid. Er zijn wel nuanceverschillen. Zo is de maximale geadviseerde hoeveelheid vlees lager dan die het kenniscentrum aan Nederlanders geeft en de hoeveelheid bonen en noten hoger. ,,Logisch, omdat het belangrijk is om andere eiwitbronnen te hebben als je minder vlees eet.’’ Ook de dagelijkse hoeveelheid zuivel is lager dan de 350 tot 400 gram die het Voedingscentrum aanbeveelt. 

Het is geen aardverschuiving in inzichten, want ook in Nederland staat minder vlees en meer bonen hoog op de agenda. ,,Dit gaat nog een stap verder’’, zegt Van Dooren over de adviezen. Hij wijst erop dat het gaat om wereldwijde richtlijnen. ,,We willen graag speciaal voor Nederland kijken wat de goede balans zou zijn.’’

Deze maaltijd van Estée Strooker bevat veel bonen, geen vlees: