Mensen die last hebben van onbeheerst eetgedrag kunnen terecht bij lotgenoten.
Volledig scherm
Mensen die last hebben van onbeheerst eetgedrag kunnen terecht bij lotgenoten. © Shutterstock

Anonieme overeters: ‘Je denkt altijd dat het aan je eigen zwakheid ligt’

Mensen die dwangmatig eten komen sinds zestig jaar wereldwijd samen in groepen van Overeaters Anonymous. In ons land steunen lotgenoten in 26 groepen elkaar. Toch is de hulporganisatie bij velen nog onbekend. Daarom komt er een open dag.

Stel, je gaat met een groepje vrienden naar Rome. Vijf dagen gezelligheid. Maar je weet nu al dat je er een van die dagen niet bij bent. Dan ben je 'ziek'.

Dat wil zeggen: je verschanst je op je hotelkamer, doet net of je ziek bent en zodra de rest van de groep op pad is, ga jij eten, snoepen. Stiekem en heel erg veel. Dit heet Binge Eating Disorder (BED), een dwangmatige eetverslaving, legt Heleen uit (,,we gebruiken geen achternamen, we zijn anoniem”).

Alcoholisme

Beeld van een samenkomst van de OA. Vanavond is er een open bijeenkomst in Eindhoven.
Volledig scherm
Beeld van een samenkomst van de OA. Vanavond is er een open bijeenkomst in Eindhoven. © AO

Het zijn vooral mensen die op wat voor manier dan ook dwangmatig met eten bezig zijn die zich melden bij de Overeaters Anonymous (OA), vertelt ze. ,,Je hebt die zucht om te eten. Het is een ziekte, net zoals drugsverslaving of alcoholisme een ziekte is.'' Heleen is woordvoerster van de landelijke OA.

Geen dieetclub

Het is geen dieetclub, maar een herstelprogramma. Het is qua opzet vergelijkbaar met de AA (anonieme alcoholisten) en NA (anonieme verslaafden). De deelnemers komen bijeen op meetings; hier wordt niet ge- en veroordeeld, maar ervaring, kracht en hoop worden er met elkaar gedeeld, vertelt Heleen.

De deelnemer werkt in twaalf stappen aan herstel. Het enige wat nodig is om deel te nemen aan de bijeenkomsten is het verlangen om te stoppen met dwangmatig eten. Het kan overigens ook gaan om 'ondereten' (denk aan anorexia) of dwangmatig overeten met compensatiedrang (zoals boulimia). Dwangmatige eters die voor het eerst een meeting bezoeken hebben vaak al een lange weg van diëten, overmatig sporten en soms ook professionele hulp achter de rug.

Zestig jaar
De eerste bijeenkomst van Overeaters Anonymous werd op 19 januari 1960 in Los Angeles gehouden. Sindsdien is OA wereldwijd gegroeid tot 6500 bijeenkomsten in meer dan 75 landen. De Nederlandse OA werd in 1982 opgericht; in ons land zijn inmiddels 26 groepen actief. Vanwege het jubileum zijn er in het hele land open bijeenkomsten. 

Schuldig

Joanita (44) komt nu zo'n anderhalf jaar in een groep in Eindhoven. Wekelijks is er een meeting. Net als de andere deelnemers gebruikt ze alleen haar voornaam. Dat hoort bij de tradities van de OA; leden treden niet herkenbaar naar buiten toe. Veel deelnemers schamen zich voor het eetprobleem, hebben last van overgewicht (dit hoeft overigens niet) en voelen zich schuldig. ,,Die veroordeling van mensen. Ik was obsessief bezig met eten, en heb de OA op internet gevonden. Na een tijdje heb ik eens gebeld.''

Wilskracht

De opluchting was enorm bij de eerste kennismaking. ,,Er viel toen echt iets van me af. Je denkt altijd dat het aan je eigen zwakheid ligt, en dat het alleen maar een kwestie van wilskracht is. Wat mij vooral helpt is de herkenning. Dat is zo mooi, elke keer weer zie ik dat ik niet de enige ben en dat geeft juist die verbondenheid met elkaar.''

Nieuwkomers krijgen een lijst met namen en telefoonnummers van de andere deelnemers, zodat ze altijd iemand kunnen bellen. Het begint bij het toegeven dat je een probleem met eten hebt en herkennen wanneer je om de verkeerde reden eet, of juist niet eet, maakt Joanita duidelijk. Het stappenplan volg je buiten de groepsbijeenkomsten, samen met een 'sponsor'. Dat is iemand anders uit de groep met meer ervaring.

Over het waarom van een eetobsessie zegt Joanita: ,,Je hebt op de een of andere manier een verstoorde relatie met eten. Wat mij opvalt is dat in veel gevallen de basis niet goed is, dat er iets in het leven van mensen gebeurd is wat meestal niets met eten te maken heeft. Eten is een middel om met bepaalde gevoelens om te gaan.”

De Ochtend Show besteedde deze week aandacht aan het zestigjarig bestaan van de anonieme overeters: