Volledig scherm
Ingrid van Loon werkt als vrijwilligster bij hospice Marianahof in Etten-Leur. © Pix4Profs/Gerard van Offeren

Ingrid van Loon is vrijwilliger in een hospice: 'Het relativeert enórm’

,,Palliatieve zorg, de zorg voor iemand die stervend is, is vaak nog onbekend of eng. In mijn blogs vertel ik verhalen uit de dagelijkse praktijk van het hospice, want ik maak veel mooie momenten mee die het waard zijn om te delen. Ik ervaar vooral dankbaarheid van de cliënten en hun dierbaren tijdens de laatste levensdagen. Het is volgens mij de kunst om aandacht te blijven hebben voor de mens en zijn waardevolle leven, juist als een ziekte de overhand wil nemen en de dood nabij is. Hoe ik dat doe en of dat lukt, lees je in mijn blogs.”

Ingrid van Loon, 40 jaar, uit Oosterhout is vrijwilliger in Hospice Marianahof in Etten-Leur. Haar eerste blog, getiteld ‘Een zacht gekookt eitje’ verscheen in mei van dit jaar op de website Agora.nl. Een, hoe kort ook, ingrijpend verhaal over een vrouw, die na de dood van haar man en twee kinderen als gevolg van asbestkanker in het hospice werd opgenomen. Waar haar dankzij liefdevolle zorg en aandacht een afscheid in totale eenzaamheid bespaard bleef.

Hoe kwam je op het idee om je in de zomer van 2015 als vrijwilliger aan te melden in een hospice?

,,Toen ik 17 was, verloor ik mijn vader aan een hartstilstand. Ineens was hij er niet meer. Dat heeft mijn interesse gewekt in de dood, in het hoe en waarom. Ik wil daar iets in kunnen betekenen en als vrijwilliger kun je een bijdrage leveren. Dat ik zelf geen afscheid van mijn vader heb kunnen nemen, maakt inderdaad dat ik anderen graag de gelegenheid geef om dat wel te doen, op een zo goed mogelijke manier.”

Helpt het je ook bij je eigen verwerking?

Nee, daar was het me niet om te doen. Maar de dood van mijn vader was wel mijn drijfveer om die stap te zetten.

Wat doe je precies in het hospice?

,,Ik ben één keer in de twee weken een dagdeel gastvrouw in Marianahof. Je helpt de verplegende bij de zorg op momenten dat dat nodig is, voorziet de cliënten van eten en drinken, je ontvangt familie, maakt een praatje of gaat echt in gesprek met mensen. Sommigen stellen daar prijs op, die willen hun verhaal kwijt. Anderen juist weer helemaal niet. Of je ontvangt een uitvaartondernemer of maakt een wandelingetje met een cliënt. Er gebeurt steeds van alles.”

Oosterhout heeft geen hospice. Hoe kwam je in Etten-Leur terecht?

 Via een kennis. Toen ik de eerste voet over de drempel had gezet, dacht ik meteen wow. De sfeer, de rust, de ruimte. Zo rustgevend. Het zit ‘m ook in het gebouw hè. De zusters hadden hier vroeger de ziekenboeg.

Citaat blog ‘Eén jaar over de datum’:

Met de melding “wie jarig is trakteert”, komt ze de huiskamer ingereden. De slagroomtaart staat voorop het plankje van haar elektrische rolstoel. Ze is bijna 60 en getroffen door een hersentumor. “Mijn hondje is vandaag jarig en zelf ben ik vandaag precies een jaar over de datum”, meldt ze triomfantelijk als toelichting op de traktatie. Ja, dat komt voor. Dat mensen langer leven dan de dokters hadden voorspeld. Een paar weken eerder hoorde ik haar bellen met het ziekenhuis. “Ik leef nog”, zei ze vrolijk tegen de doktersassistent aan de andere kant van de lijn en vervolgde met “dacht dat het wel handig was om dat even te melden. Ik wil graag langskomen voor een controle.” Ze is dapper, en ondergaat haar achteruitgang enigszins opgewekt. Ze kan steeds minder, maar zegt elke keer als ik haar zie “we maken er gewoon het beste van, meer kan ik niet doen.”

Hoe kwam je op het idee een blog te schrijven over je ervaringen in het hospice?

,,Ik kreeg veel vragen van mensen over mijn vrijwilligerswerk en zag dat Agora.nl nog geen blogs van een vrijwilliger had. Mensen denken dat het in het hospice zwaar, somber en verdrietig is. Ik vind het juist heel mooi en dankbaar werk. Als ik daar over vertel, merk ik dat mensen echt geïnteresseerd zijn. Natuurlijk zijn er verdrietige momenten. Je weet dat dit je laatste plek is. Maar omdat er zo veel zorg en zo veel mogelijk is, geeft dat de mensen rust en kan er meer tijd en aandacht voor het sterven zijn.”

Waarom is dat belangrijk, vind je?

,,Het helpt in het rouwproces. Maar je hebt alleen helaas niet alles in de hand. Sterven kan ook akelig zijn, als iemand worstelt. Het belang van geestelijke zorg moet je niet onderschatten. Mensen moeten kunnen praten als ze dat willen en horen dat je begrijpt dat het heel moeilijk is wat ze moeten doorstaan.”

Hoe uit je zelf je emoties?

,,Soms schieten ook bij mij de tranen in mijn ogen. Dat is ook belangrijk in het contact. Daarmee laat je zien dat ook jouw verdriet echt is en het kan de opening zijn tot een gesprek. Maar je hebt ook families die in het hospice minder contact zoeken. En je hebt mensen die alleen sterven, omdat ze nauwelijks of geen bezoek krijgen. Daar hebben we dan zeker extra aandacht voor.

Hoe zorg je er voor dat niet ieder overlijden jou ook persoonlijk raakt?

,,Omdat al op voorhand zo duidelijk is dat iemand binnen afzienbare tijd overlijdt, komt het niet zo hard binnen. Ik hecht niet aan de mensen in het hospice. Ik heb genoeg betrokkenheid om mee te leven, maar ben professioneel genoeg om voldoende afstand te bewaren. Daar hoef ik geen moeite voor te doen. Soms overlijdt iemand al na een eerste dag, soms worden mensen hier weken of nog langer verzorgd. Dan kan het overlijden heftig zijn, maar niet zo erg dat we er van slag van zijn. Ik ga ook niet naar een begrafenis. Dat vind ik een stapje te ver.”

Wat is jouw meest heftige ervaring de afgelopen jaren in het hospice?

,,Dat is een cliënt met ALS. Mijn eerste kennismaking met die vreselijke ziekte. Hij kan niet slikken, heeft al maanden sondevoeding, kan niet meer goed communiceren en ook niet met een spraakcomputer omdat zijn handen verkrampt zijn. Dus je kan niet met hem praten over wat hij denkt en voelt. Maar hij weet nog wel alles, dus ook dat hij in deze situatie verkeert. En dan knikt hij soms naar een foto aan de muur. Van zijn dochter, die in een instelling verblijft. Daar put hij nog hoop uit.”

Dus bij een Zwarte Pietendiscussie heb jij zo je gedachten....

Heftig knikkend: ,,Ja, ja, ja. Inderdaad. Waar hebben we het over. In een hospice gaan alle maskers af, is het niet meer van belang welke hoge functie je ooit bekleedde. Alle opsmuk is weg. Ja, dit werk relativeert enórm.”

Paspoort van Ingrid van Loon
Leeftijd: 40 jaar
Woonplaats Oosterhout
Geboren in Hellevoetsluis (1978)
Woont samen, geen kinderen
Werk: communicatieadviseur en -trainer bij WonenBreburg
Vrijwilliger bij: Hospice Marianahof in Etten-Leur
Hobby’s: Skiën, spelletjes, wandelen, koken