Volledig scherm
Google-topman Sundar Pichai © AP

Op deze punten wordt Google-baas vanmiddag geroosterd in Washington

Nadat eerder Mark Zuckerberg van Facebook al opheldering moest komen geven, wordt vanmiddag Google-ceo Sundar Pichai gegrild door het Amerikaanse Congres. De republikeinen hebben de messen geslepen.

Het is voor het eerst dat Amerikaanse politici de kans hebben om Google te bevragen. In september weigerde het techbedrijf nog ceo Sundar Pichai of Larry Page, oprichter van Google en baas van Alphabet, te sturen. Zij zouden samen met onder anderen Mark Zuckerberg (Facebook) en Jack Dorsey (Twitter) moeten getuigen voor de Senaat. Uit ergernis zetten senatoren toen een lege stoel neer met het naambordje ‘Page’ erop.

De afgelopen maanden is diverse malen overleg geweest tussen Pichai en de Republikeinse leiders van het Huis van Afgevaardigden. Gevolg is dat Google nu tóch acte de présence geeft.

Het verhoor, dat vanmiddag om 16.00 uur Nederlandse tijd start, komt op een pikant moment. Over twee weken gaat het Huis over in Democratische handen. Diverse Republikeinse kopstukken, onder wie de Republikeinse leider van het Huis van Afgevaardigden Kevin McCarthy, beschuldigen Google ervan dat het in zijn zoekresultaten de Democraten bevoordeelt.

Volledig scherm
Facebookbaas Mark Zuckerberg eerder dit jaar bij zijn verhoor in Washington. © REUTERS

Politieke voorkeur

Google ontkent stellig. Door te verschijnen nu de Republikeinen de macht nog hebben, lijkt Pichai te willen beklemtonen dat Google politiek volstrekt onafhankelijk opereert. ,,Ik leid dit bedrijf zonder politieke voorkeur en werk er hard aan dat onze producten op die wijze blijven werken’’, zegt Pichai in het schriftelijke deel van zijn getuigenis, dat gisteren al door het Huis is vrijgegeven. 

De deal tussen Google en de Republikeinen betekent niet dat Pichai vanmiddag minder kritisch bejegend zal worden. Over de volgende zaken kan hij in elk geval vragen verwachten.

1) Project Dragonfly

Google werd in 2006 in China actief en trok zich vier jaar later alweer terug uit zorg over de toenemende censuur van Peking. Nu zou het techbedrijf toch weer een zoekmachine willen lanceren, maar wel een die de goedkeuring van het communistische regime kan wegdragen en allerlei ongewenste pagina’s niet toont. 

Afgelopen maanden gaf Pichai het bestaan van project Dragonfly toe. ,,Onze missie is om de wereld te voorzien van informatie’’, zei de ceo tegen techblad Wired. ,,China is een vijfde van de wereldpopulatie. We willen leren hoe het eruit zou zien als Google in China is. Dat is wat we intern hebben gebouwd.’’

De nieuwe belangstelling komt op een pikant moment. President Trump is verwikkeld in een oplopende handelsoorlog met China. Weliswaar werd tijdens afgelopen G20 in Buenos Aires een negentig dagen durend bestand afgesproken, maar sinds de arrestatie van Huaweis financiële topvrouw Meng Wanzhou zijn de spanningen meteen weer terug. 

2) Datahonger versus privacy

Verschillende diensten van Google hebben een miljard gebruikers of meer. Daaronder de bekende zoekmachine, die 92 procent van het zoekverkeer in de wereld beheerst, YouTube, Gmail en Google Maps. Bovendien levert het bedrijf Android, ’s werelds succesvolste besturingssysteem voor mobiele telefoons. Het is geen geheim dat dit alles Google een enorme berg data oplevert, die het gebruikt om advertenties te tonen. 

De datahonger van Google levert steeds meer privacyzorgen op bij consumenten en overheden. Het bedrijf zegt zelf met de verzamelde data zijn diensten steeds verder te verbeteren. Gebruikers kunnen kiezen wat zij delen, aldus Google.

Afgelopen zomer bleek echter dat dit iets anders ligt. Zo bleek Google van gebruikers die ‘locatiegeschiedenis wissen’ hadden ingeschakeld, tóch de locatie te tracken. Voor de Consumentenbond was dat een reden een klacht in te dienen tegen Google bij de Autoriteit Persoonsgegevens. 

Volledig scherm
Duizenden Googlemedewerkers in onder meer Berlijn, Dublin en op het hoofdkantoor in Mountain View protesteerden afgelopen november. © AP

3) #MeToo

Hoewel Google hard zijn best doet om een diverse, inclusieve werkgever te zijn, is het niet immuun gebleven voor de #MeToo-affaire. Eerder dit jaar maakte ceo Pichai bekend dat 48 medewerkers sinds 2016 zijn ontslagen wegens seksueel wangedrag. En op 1 november liepen duizenden Googlemedewerkers wereldwijd hun kantoor uit om te protesteren tegen seksueel wangedrag op de werkvloer, ongelijke behandeling van mannen en vrouwen en racisme binnen Google. Ook in Amsterdam deden medewerkers mee.

Directe aanleiding van deze ‘walkouts’ was het  nieuws dat beschuldigingen van verkrachting de echte reden vormden van Andy Rubins vertrek. Rubin, de grote man achter Android, kreeg 90 miljoen dollar mee. 

Pichai zei toen hun acties volledig te ondersteunen. ,,Ik begrijp de woede en teleurstelling die velen van jullie voelen’’, reageerde hij in een interne e-mail. ,,Die voel ik ook en ik wil mijn uiterste best doen om een probleem aan te pakken dat zich al veel te lang voordoet in onze samenleving en ja, ook bij Google.’’

4) Datalekken

Een groot datalek bij Google+ betekende afgelopen jaar het definitieve einde van Googles sociale netwerk. Begin oktober berichtte zakenkrant The Wall Street Journal dat de data van 500.000 Google+-gebruikers jarenlang gevaar hebben gelopen. Door een fout in de code van de website konden derden tussen 2015 en maart 2018 simpel toegang krijgen tot privé-profielgegevens zoals geboortedatum, relationele status, e-mailadressen, foto’s en beroep. 

Maandag maakte Google bekend dat door een bug de Google+-profielen van 52,5 miljoen gebruikers gevaar liepen. Onder meer persoonsgegevens, e-mailadressen, leeftijd en andere persoonlijke data waren zo te verzamelen. Door het nieuwe lek sluit Google+ al in april in plaats van pas in augustus 2019.

Als sociaal netwerk is het in 2011 gelanceerde Google+ een grote mislukking, maar omdat een account verplicht was om Google-diensten af te nemen, telde het sociale netwerk toch honderden miljoenen papieren leden.

5) Privacywet

Waar de EU sinds dit jaar met de General Data Protection Regulation (GDPR) een veel strengere privacywet invoerde, missen de Verenigde Staten dergelijke wetgeving. 

Net als Europa wil Washington regels gaan stellen. Google en andere techbedrijven zijn hartgrondig vóór zo'n federale wet. Dat klinkt vreemd, maar momenteel wil Californië - thuisstaat van Silicon Valley -  een veel striktere wet invoeren. Techreuzen als Amazon, Apple en Google pleiten daarom voor een landelijke wet, die ze via hun lobby flink afgezwakt kunnen krijgen.

Momenteel is onduidelijk wat Google precies wil zien in zo’n wet. Het bedrijf heeft slechts laten weten dat die burgers moet helpen goed geïnformeerd te zijn. Ook moeten bedrijven data ‘verantwoordelijk’ verzamelen. 

Door Pichai in het openbaar te verhoren, kan het grote publiek meer te weten komen over wat Google met die vage woorden bedoelt.

Volledig scherm
De Senaatscommissie die op 5 september Facebook- en Twitter-topmanagers verhoorde liet om Googles weigering om te komen zichtbaar te maken expres een lege stoel staan. © AP