Volledig scherm
Een legertruck in Havana verspreidt op grote schaal bestrijdingsmiddelen tegen de zika-muggen in 2016. © AP

Mysterieuze kwalen diplomaten Cuba mogelijk door gif tegen zika-mug

De mysterieuze symptomen die de afgelopen jaren opdoken bij Amerikaanse en Canadese diplomaten in de ambassades van beide landen in de Cubaanse hoofdstad Havana, zijn vermoedelijk veroorzaakt door neurotoxische stoffen die gebruikt worden in pesticiden. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek waarover de Canadese publieke omroep Radio-Canada bericht.

Tussen eind 2016 en 2018 leden zo’n veertig Amerikaanse en Canadese diplomaten en leden van hun families aan talrijke kwalen. Ze hadden last van migraine-aanvallen, oorsuizen, visuele en cognitieve stoornissen, evenwichtsproblemen en duizeligheid. Sommigen meldden een zoemend geluid en hoge tonen te hebben gehoord voordat ze ziek werden.

Amerikaanse autoriteiten vermoedden destijds gerichte ‘akoestische aanvallen’ of aanvallen met elektromagnetische golven door de Cubanen. Beide landen stonden na het aantreden van Donald Trump op gespannen voet. Voor de beschuldigingen werden nooit bewijzen gevonden. Cuba heeft elke verantwoordelijkheid voor de klachten steeds ontkend.

Grootschalig

Op verzoek van het Canadese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een team onderzoekers van de Dalhousie University een klinische studie uitgevoerd onder de 15 Canadese slachtoffers. Het gaat om het meest grootschalige onderzoek naar de symptomen tot nu toe, aldus Radio-Canada.

De onderzoekers brengen de hypothese van ‘een lichte blootstelling aan neurotoxische stoffen’ naar voren. Er zijn sterke aanwijzingen voor een vergiftiging door organofosfaten, die gebruikt worden in anti-muggenspray, aldus de onderzoekers. Volgens Radio-Canada heeft het team een directe link ontdekt tussen het verschijnen van de eerste symptomen in 2016 en 2017 en de start van een grote muggenverdelgingsoperatie door de overheid tegen het zikavirus op het hele eiland, en dan vooral in Havana. De ambassades hebben bovendien hun eigen bestrijdingsmaatregelen uitgevoerd.

Combinatie

De combinatie van die twee bronnen heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat de diplomaten sterk werden blootgesteld, aldus de onderzoekers. De geteste diplomaten hadden sporen van vervuilende stoffen in hun bloed, soms maanden na hun blootstelling. Daarnaast zou in de beleving van de klachten ook een vorm van hysterie hebben meegespeeld toen slachtoffers elkaar gingen vertellen over vreemde geluiden en druk in hun hoofd, aldus de onderzoekers. 

Het Canadese ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat er nog geen uitsluitsel is over de oorzaak van de symptomen. Alle sporen worden gevolgd, waaronder die van de onderzoekers. Er zijn voor de studie ook vergelijkingen gemaakt met bekende neurotoxische aanvallen als de sarin-aanval in de metro van Tokio in 1995 en de aanval op de halfbroer van de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un, in 2017 op het vliegveld van Kuala Lumpur. De daarbij gebruikte doses stonden in geen verhouding tot wat in Havana speelde.

Vijf Canadese diplomaten en leden van hun familie hadden eerder dit jaar een schadeclaim van 25 miljoen euro neergelegd bij de Canadese regering. De aanklacht was dat de diplomaten ondanks veelvuldige klachten niet tijdig naar huis werden gehaald. In de Canadese media vertelde een diplomaat dat hij zijn vrouw en hun kinderen allemaal hersenbeschadiging hadden opgelopen. ‘Mijn vrouw is niet meer dezelfde. Ze heeft geheugenproblemen en ze hoort slecht. Ze pakt de telefoon maar kan zich dan niet meer herinneren wie ze wilde bellen’.

Het onderzoek van Dalhousie University zal nu worden uitgebreid naar Cuba waar verschillende bewoners van Havana dezelfde klachten zouden hebben door de muggenverdelgingsoperatie.