Volledig scherm
Crisisdirecteur Fuad Sharuji van Malaysia Airlines. © Ton Voermans

Maleisië denkt voorzichtig na over eigen monument voor MH17

Ruim vier jaar na het neerschieten van vlucht MH17 is er nog steeds geen monument in Maleisië. ,,De ramp wordt overschaduwd door de MH370.’’

Maleisië beleefde in 2014 twee tragedies. 8 maart verdween de MH370 van de radar en 17 juli werd de MH17 boven de Oekraïne neergeschoten.

,,In vier maanden verloren we twee vliegtuigen. Wat er is gebeurd met MH370 is nog steeds niet duidelijk. We hebben een paar wrakstukken gevonden van het vliegtuig, maar het wrak zelf niet. Daarom zijn er veel familieleden die geen monument willen voor MH370 totdat het vliegtuig is gevonden. Vooral de Chinezen zijn tegen. Ze denken dat inzittenden nog leven, dat het toestel ergens staat. Tot op de dag van vandaag geloven ze dat hun geliefden nog in leven zijn en dat ze met medeweten van de regering gegijzeld worden. Als we het vliegtuig en de lichamen niet vinden, zullen ze het nooit geloven,’’ zegt Fuad Sharuji, crisisdirecteur bij Malaysia.’’ 

Quote

Als het monument af is, zal er geen officiële herdenking zijn.

Fuad Sharuji

De weerstand van de MH370 nabestaanden, hield ook de plannen voor een monument voor MH17 tegen. Maar zonder er ruchtbaarheid aan te geven wordt er wel aan gewerkt. De plannen liggen klaar. Een ontwerp in de vorm van een hibiscus, de nationale bloem van Maleisië, en een ontwerp rond een staartstuk van een vliegtuig. In beide ontwerpen zitten de namen van de 298 slachtoffers. ,,We vragen er al om sinds 2016. De overheid heeft al wel twee plekken aangewezen waar het zou kunnen komen, dus we hebben goede hoop dat het er komt.’’ 

Maleisië is een land met verschillende religies: moslims, boeddhisten, hindoes en christenen. Iedere groep herdenkt anders. Als het monument er komt, heeft de regering besloten, zijn religieuze ceremonies en gebeden verboden. Evenmin komen er grote jaarlijkse herdenkingen. Wie wil, kan er als individu heengaan. ,,Het is ook het culturele verschil tussen Maleisië en Nederland, waar alle familieleden samenkomen om de slachtoffers te herdenken. In onze samenleving werkt dat niet zo. Als het monument af is, zal er geen officiële herdenking zijn. Families kunnen dat zelf doen als ze dat willen. Dat is prima.’’

Asmaa Aljuned, de vrouw van MH17 co-piloot Ahmad Hakimi Hanapi, betwijfelt of het monument er ooit komt. ,,Mensen zullen gaan zeggen: Moet dat nu nog wel? En kan dat geld niet beter besteed worden? Waarom is er zoveel aandacht voor deze doden en niet voor anderen?’’ Als het er komt zal ze het zeker bezoeken. ,,Er moet íets komen.’’

Volledig scherm
Asmaa Aljuned de vrouw van MH17 co-piloot Ahmad Hakimi Hanapi met hun zoontje Abderrahman. © Ton Voermans

Tekst gaat door onder de foto...

Asmaa (32) kreeg een staande ovatie toen ze in Nederland op de eerste herdenkingsbijeenkomst haar speech afsloot met de woorden die haar man had moeten zeggen kort voor de landing in Kuala Lumpur. ,,Namens Malaysia Airlines en de rest van de bemanning: hartelijk dank dat u met ons heeft willen vliegen. Wij wensen u een prettige dag.’’

,,Een herdenking zoals in Nederland - die me echt raakte - is hier ondenkbaar. Het idee dat de minister-president hier iets tegen je zou zeggen of dat je de koning bijna aan kunt raken. Weet je, het is nog maar vier jaar geleden en er is dit jaar in Maleisië helemaal niet herdacht.’’

Rouw is een luxe

Ze is veranderd sinds die emotionele speech. Een hoofddoek draagt ze niet meer. ,,Ik ben verplicht aan mijn man dat onze zoon Abderrahman die bijna 5 is, een goed leven krijgt. Dat kan ik niet geven als ik doe wat de omgeving van mij verwacht.’’ Ze opende na de dood van haar man een cafeetje met verse sappen. Die zaak wordt nu gerund door personeel. En ze ging aan de slag als HR-adviseur bij de Verenigde Naties. In de avonduren studeert ze verder. ,,Rouw is een luxe die ik met niet kan veroorloven. Als ik alleen zou huilen doe ik mijn man geen recht. Hij was mijn jeugdliefde. Hij hield zoveel van Aberrahman. Ze hebben hem vermoord, maar ze kunnen Aberrahman en mij niet beroven van ons geluk.’’

Volledig scherm
MH17 co-piloot Ahmad Hakimi Hanapi en zijn zoontje Abderrahman in juni 2017, een maand voor de crash. © Ton Voermans

Tekst gaat door onder de foto...

Asmaa is ervan overtuigd dat de daders gepakt en veroordeeld zullen worden. ,,Ik weet het zeker. Dat is een zaak van de lange adem. Ik kijk maar naar de PanAm-vlucht in 1988. Dat duurde ook heel lang tot er een uitleveringsovereenkomst was om de verdachten te kunnen berechten.’’