Volledig scherm
Het beeld van vrouwe Justitia op het voormalige Gerechtsgebouw in Rotterdam. © ANP XTRA

Brandbrief Europese rechters over rechtsstaat

De ‘vernietiging’ van onafhankelijke rechtspraak in een aantal EU-landen bedreigt het voortbestaan van de Europese Unie. De presidenten van de drie Europese rechtersorganisaties schrijven dit in een brandbrief aan de aanstaande voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. 

De rechters willen hierover dringend met haar in gesprek. De Network of Presidents of the Supreme Courts of the EU, de European Association of Judges (EAJ) en de European Network of Councils for the Judiciary (ENCJ) noemen in de brief geen landen bij naam, maar het is aannemelijk dat zij doelen op Polen en Hongarije. Die landen liggen al lange tijd onder vuur omdat zij de onafhankelijkheid van rechters in hun land zouden afbreken door ze onder politieke controle te krijgen. Ook over Roemenië zijn zorgen.

Dramatische gevolgen

De drie voorzitters zijn zeer bezorgd over de ‘systematische ondermijning’ van de kernwaarden waarop de EU is gebaseerd, doelend op onder meer de scheiding der machten. De vernietiging van onafhankelijke rechtspraak heeft ‘dramatische gevolgen’ voor burgers en bedrijven in alle lidstaten, schrijven zij. Doordat het onderlinge vertrouwen tussen lidstaten wordt geschaad, is bijvoorbeeld de bestrijding van georganiseerde misdaad in het geding, staat in de brief.

De analyse lijkt veel op die van EU-commissaris Frans Timmermans, die de rechtsstaat de afgelopen jaren in zijn portefeuille had. Hij lanceerde de zwaarst mogelijke EU-procedure tegen Polen vanwege de vermeende afbraak van de rechtsstaat, waardoor de conservatieve regering in Warschau haar stemrecht in EU-raden zou kunnen verliezen.