Volledig scherm
© AAD

Boren in het oudste ijs ter wereld naar ‘tijdcapsules’

Wetenschappers zetten de boor in de Zuidpool. Het oudste ijs ter wereld bevat cruciale informatie over het eeuwenoude klimaat en kan helpen bij het maken van prognoses over onze toekomst.

Het oudste ijs op aarde is ‘hot’. Australische wetenschappers volgen het voorbeeld van collega’s uit Europa. Ook zij treffen nu voorbereidingen voor boringen op de Zuidpool naar het ijs van 1,5 miljoen jaar oud.

Klimatologen zijn ervan overtuigd dat het ijs, op een diepte van liefst 3 kilometer, cruciale informatie bevat over de atmosfeer van de aarde. Bovendien zou het ijs hen kunnen helpen bij de voorspellingen over ons klimaat in de toekomst, in het bijzonder over de effecten van de opwarming van de aarde.

De Australische Antarctica Divisie (AAD) onthulde gisteren de boorinstallatie die haar bij de zoektocht op de Zuidpoool moet helpen. ,,We hopen dat we hiermee een van de laatste, grote problemen in onze klimaatstudies kunnen oplossen’’, aldus glacioloog Tas van Ommen. In het ijs zitten kleine luchtbelletjes. Die ontstaan bij de vorming van ijsplaten als gevolg van sneeuwval. Elke keer als het sneeuwt, wordt er een extra laagje gevormd. Die laagjes worden samengeperst tot ijs door nieuwe lagen die erop vallen. In die sneeuw zitten ook luchtbellen, gassen en stofdeeltjes en die kunnen een beeld geven van de temperatuur, de atmosfeer en het klimaat op een bepaald moment in de geschiedenis.

Belletjes

Van Ommen noemt de belletjes in het oude, kilometers diepe ijs, ‘de tijdcapsules van onze oude atmosfeer’. ,,Zij kunnen ons opheldering geven over het gehalte aan CO2 zo’n miljoen jaar geleden, in een tijd dat het klimaat veranderde’’, aldus de glacioloog. Ruwweg een miljoen jaar geleden deed zich een grote verandering voor in het klimaatsysteem van de aarde, de Mid-Pleistocene Transitie. Daarvoor duurden ijstijden 40.000 jaar, daarna 100.000 jaar. ,,Dat zou kunnen zijn gebeurd onder invloed van de CO2’’, voegt Van Ommen eraan toe. ,,Met de informatie van toen willen we onderzoeken welke gevolgen de huidige, stijgende gehaltes van CO2 op de lange termijn kunnen hebben op ons klimaat.’’

De Australische boor, gemaakt van roestvrij staal, aluminium, brons en titanium, is geheel in Australië ontwikkeld. Intense kou, tot min 55 graden Celsius, is volgens de makers geen enkel probleem. Het karwei is er een van de lange adem. Naar verwachting zal het Australische team in 2021 beginnen met het boren. Pas vier jaar later zal de diepte van drie kilometer zijn bereikt. ,,Het wordt een ongelooflijk avontuur’’, zegt AAD-directeur Kim Ellis. ,,Het gaat hier om een van de meest extreme, afgelegen delen van de aarde.’’

Zeeniveau

Ook Europese wetenschappers uit tien landen treffen de voorbereidingen voor een diepe boring in het Zuidpool-ijs. Zij concentreren zich met hun project ‘Beyond Epica’, financieel ondersteund door de Europese Commissie,  op het gebied ‘Little Dome C’, in het oosten van Antarctica, op 3200 meter boven zeeniveau. Hun boringen beginnen al volgend jaar juni, een jaar eerder dan die van hun Australische collega’s. Die boring zal drie jaar duren.

Vijftien jaar geleden slaagden de Europese onderzoekers er al in om ijs te vinden van 800.000 jaar oud. Dat ijs liet een heel nauwe relatie zien tussen het CO2-gehalte en de temperatuur op aarde. ,,We kwamen toen ook te weten dat de concentraties van broeikasgassen die we vandaag kennen, veel hoger liggen dan ze de afgelopen 800.000 jaar ooit zijn geweest’’, aldus professor Raimund Muscheler van de universiteit van Lund in Zweden.

Volledig scherm
© AAD
Volledig scherm
Luchtbelletjes in een schijfje poolijs. © AAD
  1. Ewan (18) op randje van dood door e-sigaret: 'Dat ding heeft mijn leven verpest’

    Ewan (18) op randje van dood door e-sigaret: 'Dat ding heeft mijn leven verpest’

    Een 16-jarige jongen is in Engeland bijna overleden aan een zware longaandoening die in verband wordt gebracht met het gebruik van de elektronische sigaret. De nu 18-jarige Ewan Fisher belandde met hevige ademhalingsproblemen op de intensive care en keek de dood recht in de ogen. Leon van der Toorn, voorzitter van de Vereniging van Artsen voor Longziekten, vreest voor vergelijkbare gevallen in Nederland. ,,Dit gaat ook hier vaker voorkomen.”