Peter Derksen bij de troeteleik, begin 1989, tijdens de aanleg van de A58 onder Breda.
Volledig scherm
Peter Derksen bij de troeteleik, begin 1989, tijdens de aanleg van de A58 onder Breda. © Foto Archief BN DeStem/Johan van Gurp

Troeteleik behouden, 'het gaat om een uniek, groen, vitaal monument'

ULVENHOUT - De troeteleik in de middenberm van de A58 bij Ulvenhout blijft de gemoederen bezighouden. Na de Bomenstichting breekt nu ook de Stichting Nationale Boomfeestdag een lans voor behoud van het markante exemplaar van 180 jaar oud.

Peter Derksen is directeur van de Nationale Boomfeestdag. Dertig jaar geleden was hij landschapsarchitect bij Staatsbosbeheer. “We adviseerden Rijkswaterstaat bij alle landschappelijke aanpassingen aan rijkswegen. Toen het tracé voor de nieuwe A58 onder Breda was vastgesteld, ben ik met Rijkswaterstaat het gebied in gegaan waar de nieuwe weg zou komen. We stuitten op deze toen al waanzinnig oude boom. Ja maar, daar geen we écht geen kapvergunning voor afgeven, heb ik toen gezegd.”

De troeteleik, in de middenberm van de A58, ter hoogte van Ulvenhout.
Volledig scherm
De troeteleik, in de middenberm van de A58, ter hoogte van Ulvenhout. © Mark Kohn

Op het matje

Maar een boom in de middenberm van een snelweg? Dat kon niet, stelde Rijkswaterstaat. “Ik moest op het matje komen tot aan de hoogste baas van Rijkswaterstaat toe in Den Haag. Ze wilden per se een vergunning hebben. Maar wat bleek, de berm kwam hoger te liggen dan de weg waardoor de boom nauwelijks te lijden zou hebben van bijvoorbeeld zout dat op de weg wordt gestrooid. Ook de wortels vormden geen belemmering, want die bleken met de weg mee te lopen.”
Rijkswaterstaat ging uiteindelijk om en deed er vervolgens alles aan de eik, die toen op Landgoed Anneville schitterde,  te sparen. "Ik was er dwars voor gaan liggen als ze toch hadden willen kappen. Denkend aan prinses Irene: zo'n boom heeft ons zoveel te vertellen."

Viaduct

Een zoete overwinning destijds, Derksen ging op de foto bij de aanleg van de weg die in toenmalig dagblad De Stem werd afgedrukt. Maar dertig jaar later zit de eik in zijn laatste jaren. Hij moet wijken als de A58 in 2020 van vier naar zes stroken wordt verbreed.
Rijkswaterstaat heeft eerder al geconcludeerd dat het niet mogelijk is om de boom te laten staan. Omdat het nabijgelegen viaduct niet breed genoeg is, moet Rijkswaterstaat de middenberm gebruiken voor de uitbreiding.  Daar staat de eik in de weg. Een nieuw viaduct zou een optie zijn. Maar de kosten ervan bedragen meer dan 3,5 miljoen euro. Dat extra budget is er niet, de kosten wegen niet op tegen de maatschappelijke kosten, liet Rijkswaterstaat eerder weten.
Derksen:  "Ja, het kost geld. Maar op de totale begroting van Rijkswaterstaat, als je ziet wat ze jaarlijks uitgeven aan rijkswegen aan bouwwerken aan viaducten,  gaat het om peanuts."

Vitaal monument

Een boom is niet heilig voor Derksen. Hij snapt dat de weg verbreed moet worden om de filedruk te verminderen. "Maar ik vind dat er veel omzichtiger moet worden omgesprongen met deze eik. Honderdtachtig jaar! Dat is waanzinnig oud. Het gaat hier om een uniek groen, nog vitaal monument, niet alleen in Nederland, maar zelfs in Europa. Iedereen die terugkomt van vakantie,  uit de richting Antwerpen, komt er langs. Het is een landmark."
En daarom moet de troeteleik Boom van het Jaar worden, vindt Derksen. "Als dat inderdaad gebeurt, dan zal de boom op zijn plek worden gehuldigd. Dan kan heel Nederland de waarde ervan inzien."
Eerder al gaf de Bomenstichting hetzelfde stemadvies. De stichting is net als Derksen er niet van overtuigd dat de boom moet wijken. "Vandaar dat we de Technische Universiteit Delft verzocht hebben civieltechnisch onderzoek te doen naar de mogelijkheden om het viaduct aan te passen. We willen zeg maar een second opinion", aldus woordvoerster Hanna Hirsch.

Fysieke herinnering

Rijkswaterstaat is onwrikbaar, blijkt uit de reactie van woordvoerder Eric van Beerendonk. "Ons standpunt blijft zoals die was, ook al zou de Anneville-eik als winnaar uit de bus komen. Hij gaat weg. Wel willen met gemeente, omwonenden en natuurorganisaties in overleg over de wijze waarop de restanten van de boom behouden kunnen blijven. Met het hout ervan willen we een fysieke herinnering in de buurt van Ulvenhout creëren."

Boom van het Jaar-verkiezing

Stemmen op de troeteleik in de Boom van het Jaar-verkiezing kan nog tot 15 oktober op www.deboomvanhetjaar.nl

 

In samenwerking met indebuurt Breda