Volledig scherm
rijsbergen-foto : ron magielse Frans Mathijssen heeft alle kapelletjes van Rijsbergen op schaal nagemaakt en exposeert ze in museum De Weeghreyse. © ron magielse / pix4profs

Rijsbergen gezegend met keur aan kapellen

RIJSBERGEN Het is waarschijnlijk het dorp met de grootste Mariakapellendichtheid: Rijsbergen. Er staan er maar liefst elf. In elk buurtschap één. En dan is er bij het kerkhof ook nog een replica van een Mariagrot: die van Lourdes. Alle elf kapellen en grot bouwde Frans Mathijssen uit Rijsbergen na. Op schaal. In nog geen half jaar tijd.

Volledig scherm
Het model dat Frans Mathijssen maakte van de Onze Lieve Vrouwe van Fatima-kapel aan de Kaarschotsestraat. © Edine Wijnands

Het zijn kapellen waar tot enkele decennia geleden in Mariamaand mei nog elke avond een Rozenkrans werd gebeden. Waar vandaag de dag nog steeds veel fietsers even stil houden om er een kaarsje aan te steken. Stille plekken in het land die uitnodigen tot bezinning.

Oorlogsgeweld

Maar waarom telt nou juist Rijsbergen zoveel Mariakapellen? Vraag het Charles Luijten, Rijsbergenaar in hart en nieren, en het antwoord laat niet lang op zich wachten. ,,De oorlog, hè", zegt hij. ,,Om beschermd te worden tegen oorlogsgeweld."

Een verklaring die deels klopt. In verschillende buurtschappen, drie in totaal, lieten bewoners in de jaren veertig inderdaad een kapel bouwen om zo in oorlogstijd bescherming af te dwingen.  Maar dat gold lang niet voor alle gebedshuisjes in Rijsbergen.

Volledig scherm
Het model dat Frans Mathijssen maakte van kapel Onze Lieve Vrouwe van de Rozenkrans aan de Breedschotsestraat © Edine Wijnands

Jeugd

De oudste, de Onze Lieve Vrouwe ter Mast in de Klein Oekelstraat, werd immers al in 1933 opgericht. Al snel gevolgd door de Onze Lieve Vrouwe van den Elzentak aan de Tiggelaarstraat. Initiatief kwam in beide gevallen van de Katholieke Jeugd Vereniging. De kapellen kwamen er ter bescherming van de jeugd.

Volledig scherm
Het model dat Frans Mathijssen maakte van de Onze Lieve Vrouw van Brabant aan de Ettenseweg. De schildering was oorspronkelijk van de Bredase kunstenaat Gerrit de Morée. Nadat het werk was versleten, heeft de Dominicaanse zuster An van der Putte de afbeelding opnieuw geschilderd. © Edine Wijnands

Drie kapellen werden tijdens de oorlog gebouwd (Hazeldonksestraat, Tiggelaarstraat en Kruispad). Maar vijf kwamen er vlak na, als dank voor de bescherming. De laatste in 1948. ,,Kapellen waar vooral ook werd gebeden voor een behouden terugkeer van Indiëgangers", weet Mathijssen.

Klein Seminarie

De Onze Lieve Vrouwe van de Mosten in Oekel had overigens een heel andere functie. Die kwam er op initiatief van het Klein Seminarie IJpelaar. Die had er elk jaar een kamp en wilde een kapel om in te bidden. Na de herindeling kwam deze kapel op Bredaas grondgebied te liggen. Na een lobby van heemkundekring De Drie Heerlijkheden werd het stukje grond waarop de kapel staat, in 2012 aan de gemeente Zundert teruggegeven.

Volledig scherm
Model dat Frans Mathijssen maakte van de Lieve Vrouw van de Mosten-kapel aan de Paandijksestraat © Edine Wijnands

En de grot? ,,Die was er al 1920", weet Luijten. Initiatief kwam van pastoor Verbunt. De man? ,,Ja, de grote man achter de bedevaart vanuit Nederland naar Lourdes." Verbunt, aha. Was hij het niet? ,,Ja, ja", weet Luijten: ,,Alle elf Mariakapellen kwamen in de tijd dat hij in Rijsbergen pastoor was."

Modellen

Voor Frans Mathijssen bleken de kapellen heel inspirerend. Hij bouwde ze allemaal nauwgezet na. Inclusief de nietigste details. ,,Op een schaal van één op twintig", vertelt hij. Tot en met eind juni zijn ze, ter ere van het 100-jarig bestaan van de Rijsbergse Sint Bavokerk te bewonderen in museum De Weeghreyse in Rijsbergen.

En voor wie ze in het echt wil zien? De dochter van Mathijssen zette, samen met anderen,  een fotopuzzel-fietstocht in elkaar. Langs kapellen, Maria-gevelstenen en, natuurlijk: de langs de grot. Dat spreekt.  

Volledig scherm
Model dat Frans Mathijssen maakte van de kapel Onze Lieve Vrouwe van de Vrede in de Oekelsestraat © Edine Wijnands
Volledig scherm
Het model dat Frans Mathijssen maakte van de kapel van de Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand aan het Kruispad © Edine Wijnands
BN DeStem gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Breda