Ongemerkt passeren we huizen die ooit van Joodse gezinnen waren

Ongemerkt passeren we woningen die 75 jaar geleden het thuis waren van Joodse gezinnen. Gezinnen die nooit meer terugkeerden.

Vandaag fietsen, wandelen en rijden mensen door heel gewone straten. Langs huizen waar niets vreemds aan is. Door Bredase straten als de Loopschansstraat, de Mauritstraat, Ridderstraat en Speelhuislaan. Over de Markt in Geertruidenberg, door de Oosterhoutse Klappeijstraat. Er fietsen en wandelen mensen. Heel gewoon.

Ook 75 jaar geleden waren er mensen in diezelfde straten. Oosterhouters, Bredanaars. Nietsvermoedend leefden ze hun leven van elke dag.

Een enkeling bleef stil staan voor één van de woningen. stak een sleutel in het slot, ging naar binnen.

Lees verder onder de video.

Volledig scherm
Nieuwe Ginnekenstraat 2, Breda. Samuel en Elisabeth zijn 29 jaar geworden, Barend net 1. Gestorven op 21 mei 1942 in kamp Sobibor. © Still uit video

Misschien was het een administrateur, zoals Samuel Cohen, toen 28 jaar, die in de Nieuwe Ginnekenstraat woonde. Kwam hij even thuis om zijn vrouw te begroeten, zijn pasgeboren zoon te knuffelen.

Zijn eerste kind, Barend, geboren in januari 1942. Hij zou net één jaar worden. Op 21 mei 1943 vonden Samuel, zijn vrouw Elisabeth en Barend de dood in vernietigingskamp Sobibor.

Volledig scherm
Vredenburchsingel 42, Breda. Jacob is 58 jaar, Saartje 61, Louis 26 en Estella 24 jaar wanneer zij op 9 april 1943 in Auschwitz worden gedood. © Still uit video

Of wellicht was het veehandelaar Victor Levie, die met zijn vrouw Henriëtte en jonge gezin 75 jaar geleden nog maar net in de nieuwbouw van de Belcrum woonde.

Niet lang erna verliet hij zijn woning voorgoed, Op 3 september 1942 werden Victor, zijn vrouw en drie kinderen vergast in Auschwitz. De jongste, Sonja, was nog geen vier jaar oud, de oudste Max was twaalf..

Volledig scherm
Wilhelminasingel 36, Breda. Sylvain stierf, 52 jaar oud, op 22 oktober 1942 in Auschwitz. Rosa (48) en hun dochters Leny (12) en Caroline (10) werden op 23 november 1942 in Auschwitz vermoord, Carolina (83) vond 30 april 1943 in kamp Sobibor de dood. © Still uit video

Hun huizen bleven achter. Verlaten, leeg. Ze werden verzegeld, later soms leeggehaald. Om op termijn opnieuw betrokken te worden, door anderen. Nieuwe bewoners die er hun leven leefden. Tot op de dag van vandaag.

Eén van die mensen is de Bredase fotografe Melanie Rijkers. Toen zij ontdekte dat zij met haar gezin in het huis van Victor Levie woont, ging ze, gegrepen door de geschiedenis, op zoek. Ze bracht veertig woningen in beeld waar in Breda in de oorlog een Joods gezin woonde.

Samen met filmmaakster Roos Breukel maakte ze een korte film Vanished Breda 1942|1943. Maar ze doet meer. Is momenteel bezig met een digitaal monument rond de Joodse huizen.

Volledig scherm
Julianalaan 103, Breda. Het hele gezin Roodveldt, Nathan (46) Johanna (40), Levie (13) en Selma (11) werd op 7 mei 1943 in kamp Sobibor gedood. © Still uit video

Zoals in Oosterhout en in Geertruidenberg voor de woningen waar 75 jaar geleden nog Joden woonden, stolpersteine zijn gelegd.

Kleine herinneringen in het plaveisel die even doen stilstaan bij wat ooit met de toenmalige bewoners is gebeurd. 

Wie vandaag door heel gewone straten wandelt, fietst in steden als Breda, als Oosterhout of Geertruidenberg, kan even omhoog kijken naar een gevel. En zich een tel realiseren.

Misschien woonde er 75 jaar geleden wel een heel gewoon gezin achter die ramen. Mensen die op een dag, 75, 74 jaar geleden, de deur achter zich dichttrokken om nooit meer terug te keren.

Ze werden gedood. Niet omdat ze iets verkeerd hadden gedaan, maar om maar één reden: ze waren Joods.

Meer informatie: Vanished, verdwenen Joodse inwoners van Breda 1942-1943: mery.nl/verdwenen. Donaties voor het digitaal monument: puurzien.nl

Volledig scherm
Ridderstraat 2, Breda. Hanna Hagens, winkeleigenaresse, werd op 23 november 1942 in Auschwitz gedood. Zij is 67 jaar geworden. © Still uit video
Volledig scherm
Julianalaan 73, Breda. Gerhard van de Rhoer vond net na zijn 58e verjaardag op 30 oktober 1942 de dood in kamp Mauthausen. Zijn echtgenote en kind hebben de oorlog overleefd. © Still uit video

In samenwerking met indebuurt Breda