Volledig scherm
Parende grutto's. © Riet Pijnappels

Natuurbeschermers gaan de strijd aan voor het behoud van weidevogels

Het boek ‘Met andere ogen - Natuur in de Baronie’ vertelt over de strijd van natuurbeschermers om te voorkomen dat bedreigde dieren-en plantensoorten voorgoed verdwijnen. In BN DeStem de komende weken een voorproefje van het boek. Vandaag deel 1: Weide- en rietvogels.

Quote

De grutto wordt liefkozend ‘de koning van de weide’ genoemd

Er broeden nog enkele paartjes grutto’s in de natte graslanden van Rooskensdonk, het kleineweidevogelreservaat, dat ingeklemd ligt tussen de A16 en de Mark. In het luchtruim klinkt ‘grut-too,grut-tooo, grut-tooo’, als een juichende overwinningskreet. 

De hoge tonen klinken vogelliefhebbers als muziek in de oren. Hoewel de populaties hard achteruit gaan, is de grote weidevogel met zijn lange snavel nog steeds een publiekslieveling. Niet voor niets wordt hij liefkozend 'de koning van de weide' genoemd.

Ganzenleger

Hoe anders is het met de grauwe ganzen, die met vele honderden in Rooskensdonk zijn neergestreken en, al gakkend en grazend, langzaam vooruit marcheren, als een oprukkend leger.

Zo geliefd als de grutto is, zo weinig populair zijn de grote ganzenfamilies. Natuurbeheerders zien de grote gakkers liever gaan dan komen. Ze verjagen andere vogels en poepen te veel, waardoor het reservaat minder geschikt wordt voor weidevogels.

Volledig scherm
Een kievitskuiken. © Riet Pijnappels

Het aantal weidevogels in West-Brabant neemt al jaren af. Op het platteland broeden steeds minder grutto's, kieviten, scholeksters en wulpen. En als ze al eieren leggen, dan lukt het niet of nauwelijks om de jongen groot te brengen. Veel kuikens gaan dood door gebrek aan voedsel.

Oorzaken

De oorzaken van de teruggang zijn bekend: droogte, intensieve landbouw, verstedelijking en de dramatische afname van insecten. Lange tijd werd Rooskensdonk gezien als het enige gruttoreservaat in de omgeving. In 2013 werden er nog zo'n dertig koppels geteld. In 2018 waren dat er nog maar acht. Dit voorjaar waarschijnlijk nog minder.

Quote

Het aantal weidevo­gels in West-Bra­bant neemt al jaren af. Op het platteland broeden steeds minder grutto's, kieviten, scholek­sters en wulpen

Er zijn echter ook lichtpuntjes. In een aantal natuurgebieden rondom Breda zijn of worden maatregelen getroffen om de weide- en rietvogels beter te beschermen. Zo is de Lage Vuchtpolder in Breda-Noord een goede stap voorwaarts. Ruim zestien jaar lang is hier gewerkt aan natuurherstel. 

Vandaag de dag is de Lage Vuchtpolder een open polder met veel sloten, dikke rietkragen en oude knotwilgen. Het is bovenal een plek waar weidevogels meer dan welkom zijn. De weilanden in de polder worden beheerd door de biologische boer Emiel Ansems uit Teteringen. Hij spant zich in om de vogels en hun nesten zo goed mogelijk te beschermen. En met succes. Hoewel mondjesmaat, groeide de afgelopen jaren het aantal steltlopers, zoals watersnip, grutto, tureluur, scholekster en kievit.

Volledig scherm
Natuurgebied de Matjens tussen Achtmaal en Nieuwmoer. © Riet Pijnappels

Rietmoeras

In het grensgebied, tussen Achtmaal en Nieuwmoer, ligt het natuurgebied de Matjens. Het is het meest zuidelijke rietmoeras van ons land. Landbouwgronden zijn teruggegeven aan de natuur en omgevormd tot natte gras-en rietlanden. Er broeden enkele paartjes grutto’s, kieviten en scholeksters. 

Hoewel de roerdomp inmiddels zeldzaam geworden in ons land, wordt hij in de Matjens weer gezien. Een belofte voor de toekomst is het poldergebied ten noorden van Breda, bekend onder de naam de Ettense en Haagse Beemden. Het is een kralensnoer van lage, natte polders. 

Veilige thuishaven

Quote

Het gebied moet een veilige thuishaven worden voor alle dieren en planten die van water houden

De ambitie is om van dit gebied een veilige thuishaven te maken voor alle dieren en planten die van water houden, met moerassen, rietkragen en open water. Het kan nog een aantal jaren duren, maar de boezemgebieden moeten weer een aantrekkelijke leefwereld worden voor schaarse planten zoals fonteinkruiden en krabbenscheer, en zeldzame vogels zoals de roerdomp, grote karekiet, baardmannetje en de zwarte stern.

Het fotoboek 'Met andere ogen - Natuur in de Baronie' wordt gemaakt door een aantal natuurfotografen uit West-Brabant, met steun van de gemeente Breda, provincie, Staatsbosbeheer,Brabants Landschap, Natuurmonumenten, het waterschap Brabantse Delta en het Prins BernhardCultuurfonds. Het verschijnt op 8 november.

In samenwerking met indebuurt Breda