Volledig scherm
De foto, genomen rond 1858. Het origineel is sterk verouderd; de afbeelding is bewerkt om hem helderder te maken. oudste foto van breda ongeveer 150 jaar oud 1858

Legerarts maakte als eerste een foto van Breda

BREDA - Dat Flip Bool vermoedelijk de oudste foto van Breda had gevonden, was al bekend. Maar dat de maker ervan waarschijnlijk de militaire arts Toon Bauduin (1820-1885) is geweest, ontdekte de Haagse kunsthistoricus pas na jaren diepgravend onderzoek. Deze week maakte hij zijn vondst bekend.

In 2011 vond Flip Bool, voormalig directeur van het Nederlands Foto-archief, snuffelend in een Haarlems antiquariaat een eenvoudig kantoorschriftje. Het bevatte zo'n 400 foto's die duidelijk stamden uit de begintijd van de fotografie.

Een prachtig album, vond hij meteen. Met portretten, stadsgezichten en microfoto's van insecten en dierlijk en menselijk weefsel. En, vanwege de ouderdom, uiterst zeldzaam. De foto's waren tussen 1855 en 1870 gemaakt.

Raadselachtig 

Maar : ,,Ook een raadselachtig album", vertelt Bool. Doordat bijschriften nagenoeg ontbraken, was lange tijd onduidelijk wie de fotograaf was, wat er precies was afgebeeld en wie er geportretteerd waren.

Van één stadsgezicht maakte Bool al in 2012 bekend dat het om een foto van de Bredase Vismarkt ging. Bool werkte destijds in Breda als lector fotografie bij kunstacademie Sint Joost. Hoewel niet zeker, werd toen gedacht dat de foto was gemaakt in 1858. Oudere foto's van Breda zijn vooralsnog niet gevonden.

Volledig scherm
In het album werden foto's aangetroffen die de Universiteit van Twente via biometrisch onderzoek aan de hand van zelfportretten kon benoemen als eveneens zelfportretten van legerarts Toon Bauduin © Flip Bool

Op dat moment was Bool nog maar net begonnen met een onderzoek dat hem jaren in de greep hield. Hij wilde meer weten over de foto's, riep via zoekjeplaatje.nl de hulp in van (amateur)historici en kwam stukje bij beetje meer aan de weet over de afbeeldingen. Maar wie was de fotograaf?

Japan 

Gezien de vele militaire onderwerpen, de microfoto's en de garnizoenssteden op de platen, vermoedde Bool dat de maker een militair arts of apotheker was. Nadat via een gefotografeerd visitekaartje een link was gelegd met Japan, ging het snel.

Bool ontdekte drie militaire artsen die in de negentiende eeuw niet alleen in Japan werkten, maar zich ook bezighielden met fotografie. Bij verder onderzoek kreeg hij hulp van de universiteiten van Nagasaki en Twente. Uiteindelijk concludeerde hij dat met 90 procent zekerheid de vooraanstaande legerarts Bauduin de maker moet zijn geweest.

Foundphotography.nl

Daarmee is zijn zoektocht nog niet ten einde, vertelt Bool. ,,Er zijn nog veel vragen over wat er precies op verschillende foto's staat." Hij heeft daarom het hele album geplaatst op foundphotography.nl. In de hoop dat veel mensen het bekijken en hem verder kunnen helpen met zijn onderzoek.  

Volledig scherm
In Nagasaki in Japan was legerarts dr. A.F. (Toon) Bauduin (1820-1985) zo beroemd dat er zelfs een standbeeld voor hem is opgericht © -

In samenwerking met indebuurt Breda