Volledig scherm
In 1969 vertrekken de zusters van de 'Congregatie van de Zusters Franciscanessen van de Onbevlekte Ontvangenis der Heilige Moeder Gods'. © Stadsarchief Breda

Inkijkje in de vroegere Klokkenberg

BREDA - In het Bredase Stadsarchief tikt Martin van der Valk enthousiast op een computerscherm. ,,Kijk”, zegt hij, terwijl hij een foto aanwijst waarop een man is te zien in een astronautenkostuum. ,,Dat is Cees, Cees Stoop. Dokter Stoop noemden we hem grappend bij de Klokkenberg. Maar hij was laborant.”

Van der Valk is voormalig werknemer van Medisch Centrum De Klokkenberg in Breda. Dik twintig jaar deed hij de salarisadministratie. Een behoorlijke klus: ,,Op het hoogtepunt werkten zo’n duizend mensen in de Klokkenberg.” Toch: ,,Voelde het intiem, de Klokkenberg was onderverdeeld in meerdere, kleinere klinieken. Dat maakte dat er toch een ons-kent-ons-sfeer hing.”

De Klokkenberg die in 1953 opende, is niet meer. Al vijftien jaar niet. Wat restte is monumentale bebouwing op een terrein van 43 hectare aan de oever van de Mark. En? ,,Ja”, lacht Joris Verhoeven van het Stadsarchief. ,,Een enorm archief met duizenden en duizenden foto’s.”

Onlangs zette het Stadsarchief die foto’s op de eigen website. Tienduizend in totaal. Waarvan er 7.400 van de hand van Onno van Wel, Klokkenbergmedewerker die zich had opgeworpen als huisfotograaf.

De foto’s zijn een feest van herkenning voor mensen als Rien Machielsen en Van der Valk. Oud-Klokkenbergers die het Stadsarchief hielpen bij de duiding van het materiaal. Met plezier, zegt Van der Valk en hij vertelt. Over de collectes en inzamelacties die in de jaren vijftig de bouw van de Klokkenberg mogelijk maakten. Over zusters die tot 1969 met ruisende habijten de patiënten verpleegden. Over hoog bezoek als dat van koningin Juliana en prinses Magriet. En over het personeel.

Hij kijkt naar een luchtfoto. Laat zien hoe het gebouw een flauwe ronding maakt. ,,Het doet me altijd denken aan van die satelliet schotels die je nog wel eens aan flats ziet hangen. Gericht op het zuidoosten. Zodat de tuberculosepatiënten liggend achter de ramen, zo veel mogelijk zon vingen.”

Die patiënten verdwenen eind jaren zestig. Tuberculose was succesvol bestreden. De Klokkenberg bood plaats aan kinderen met astma, aan mensen met longaandoeningen, aan epilepsiepatiënten en ga zo maar door. Allemaal in een eigen kliniek.

Het personeel had het onderling gezellig, herinnert Van der Valk zich. Hij scrollt door de foto’s. Veel recepties, sinterklaasfeesten, carnaval, kerstvieringen. En: activiteiten voor kinderen. Patiëntjes voor wie het verblijf dragelijk werd gehouden met evenementen variërend van Olympische Spelen tot kampeeruitjes. Compleet met kampvuur. Astma of geen astma.

Het foto-archief geeft een prachtig tijdsbeeld van meer dan een halve eeuw gezondheidszorg. Kijken en reageren kan via www.stadsarchief.breda.nl/klokkenberg. Op www.klokkenberg.nl zijn nog meer beelden te vinden.

Volledig scherm
Ook al werden in de Klokkenberg veel longpatiënten behandeld, roken was gewoon toegestaan. Zoals tijdens het werk op de afdeling röntgen. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
1974 of 1975: patiëntjes van de longkliniek van de Klokkenberg kamperen in het Mastbos. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda
Volledig scherm
Klokkenberg. © Stadsarchief Breda

In samenwerking met indebuurt Breda