Volledig scherm
Het eerste officiële Nederlands elftal dat op 30 april 1905 België versloeg (uitslag 1-4). Staand v.l.n.r., C.van Hasselt(secretaris), Bok de Korver, Guus Lutjens, NVB-bestuurder P. Havenith, Ben Stom, Dolk Kessler, Peet Stol, Eddy de Neve, grensrechter Willing, zittend, keeper Reinier Beeuwkes, Karel Gleenewinkel-Kamperdijk, Rein Boomsma, Dirk Lotsy en Willy de Vos. Antwerpen, 30 april 1905. . © Maarten Verkamman

Hoe een club uit Breda in de beginjaren hofleverancier was van Oranje

BREDA - Nu Virgil van Dijk is afgehaakt, krijgt Nederland-België vanavond geen Bredaas tintje. Hoe anders was dat meer dan honderd jaar geleden bij de eerste interland van Oranje in 1905 destijds ook tegen België. In Oranje speelden maar liefst drie spelers van de Bredase club Velocitas. Spits Eddy de Neve maakte in Antwerpen de eerste interlandgoal ooit voor Nederland en scoorde in de wedstrijd vier doelpunten. 

Naast De Neve stonden ook Velocitasspelers Guus Lutjens en Ben Stom in het eerste Oranje-elftal. De Bredase club leverde in 26 wedstrijden acht spelers aan Oranje.  Hoe kan het dat Breda in de beginperiode van het voetbal zoveel sterke spelers had?

Cadetten

Volgens Oranje-archivaris en schrijver Matty Verkamman komt dat, omdat het allemaal cadetten waren van de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Verkamman: ,,Dit waren de beste voetballers van Nederland. Er zat geen Brabander bij. Het waren allemaal militairen die voetbalervaring boven de Moerdijk hadden opgedaan. Het is het geluk van Breda geweest dat al die goede voetballers hier hun officiersopleiding volgden."

Volledig scherm
De spits van het Nederlands elftal in 1905, Eddy de Neve van de Bredase club Velocitas. Fotocredt: Maarten Verkamman. © Maarten Verkamman

De aanwezigheid van de toenmalige toppers zorgde voor groot enthousiasme in Breda en heeft er toe geleid dat er hier meer voetbalclubs werden opgericht dan in andere zuidelijke steden. ,,De eerste voetbalwedstrijden werden in Breda vanaf 1885 op het terrein van de KMA gespeeld. Burgers werden niet toegelaten, maar de Bredanaars keken vanaf de overkant van de singel naar de wedstrijden en werden erdoor aangestoken. De voetballers werden op straat ook herkend als de cadetten door de stad marcheerden. Allerlei clubs zagen het leven. Brabantia was in 1890 de eerste burgervoetbalclub van Brabant", zegt Wim Klinkert van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA). ,,Later volgden BVV, NOAD, de Ginnekensche Voetbalvereniging, Het Bredase Sparta en 't Zesde." 

Kwatta

De hoogleraar militaire geschiedenis heeft de voetbalgeschiedenis van Breda in kaart gebracht in een artikel voor geschied- en oudheidkundige kring De Oranjeboom (1995). ,,Voetbal sloeg aan in Breda. Vooral vanaf 1899 toen Velocitas ook aan de burgercompetitie mocht meedoen. Overal op straten, in wijken en parken vormden burgers voetbalteams. De Kwatta had een eigen club en in 1912 werd Bredania opgericht, de eerste katholieke voetbalclub van Nederland. En NAC natuurlijk in 1912 als fusieclub van NOAD en Advendo. De allereerste Bredase voetbalclub Quick werd in 1885 opgericht, maar daar weten we niet veel van. Dat was puur een interne cadettenclub. Quick is in 1895 opgegaan in Velocitas."

Bondselftal

Spelers van Velocitas als Paul de Groot, Steyn van Hensbroek en het bekende drietal Guus Lutjens, Eddy de Neve en Ben Stom, die door iedereen Jos werd genoemd, speelden in de jaren 1894-1905 al wedstrijden voor het zogeheten Bondselftal, de voorloper van Oranje. Op 30 april 1905 speelt het officiële Nederlands elftal de eerste interland. 

Inleven

Matty Verkamman: ,,Ik ben ontzettend lang bezig geweest om alles rond die wedstrijd en de eerste voetbaljaren uit te zoeken. Je kunt die tijd niet vergelijken met nu. Het kost veel inlevingsvermogen om je in die situatie te verplaatsen. We hebben er samen met de NOS ooit een documentaire van gemaakt waarbij we de wedstrijd zo waarheidsgetrouw mogelijk hebben laten naspelen met acteurs. De witte shirts met de rood, wit, blauwe strepen zijn hier speciaal voor gemaakt, de schoenen die destijds gedragen werden."

Goals

,,We hebben geprobeerd om de goals van De Neve te reconstrueren. En als je er zo intensief mee bezig bent, krijg je toch een beeld van hoe het geweest moet zijn. Alles ging in wandeltempo, maar de passie om te scoren zal niet minder geweest zijn dan nu. Of Eddy de Neve een groot talent was, valt nu niet meer te zeggen. Als je in een interland vier keer scoort, dan kun je wel iets. Dat is duidelijk. Hij heeft ook in andere wedstrijden geregeld gescoord, maar of hij een echte goaltjesdief was of een geslepen aanvaller? Ik durf het niet te zeggen. Daarvoor was zijn carrière te kort, omdat hij als militair naar Nederlands-Indië werd gestuurd. Je hoort vaak dat spelers als De Neve en later Abe Lenstra tegenwoordig niet mee zouden kunnen komen, maar dat bestrijd ik. Goede voetballers van toen zouden nu ook zorgen dat ze goed waren."    

Met Eddy de Neve is het niet goed afgelopen. Hij speelde slechts enkele wedstrijden voor Oranje en moest stoppen vanwege een knieblessure. De Neve is in Nederlands-Indië gestorven in een jappenkamp.

Voetbalgeschiedenis

De ontstaansgeschiedenis van het Nederlands elftal, met veel aandacht voor de eerste wedstrijden en voor Eddy de Neve, is terug te lezen in het boek Oranje Toen en Nu 1905-1914 van Matty Verkamman. Oranje Toen en Nu is inmiddels een serie van elf delen. 

De voetbalgeschiedenis van Breda is te lezen op de website van geschiedkundige kring De Oranjeboom in het jaarboek van 1995, https://deoranjeboom.nl

Vrijdag 19 oktober verschijnt het boek Hoe Voetbal Verscheen in Nederland. De sporthistorici Jan Luitzen en Wim Zonneveld hebben een reconstructie gemaakt van de introductie van het voetbal in Nederland tussen 1880 en 1910. Het boek is grotendeels gewijd aan cricketclub Rood en Zwart in Haarlem waar initiatiefnemer Pim Mulier zich naar Engels voorbeeld sterk maakte om voetbal te gaan spelen. Eind oktober 1881 gaat Rood en Zwart (later H.F.C. genoemd) van cricket over op rugby, en in december 1882 op voetbal. Voetbal was in de beginjaren iets voor de hogere klasse. Vooral op de militaire academies wordt cricket en later voetbal gezien als een goede manier om een sterk lichaam te kweken. Ook in Breda komt de eerste voetbalclub Quick voort uit de militaire cricketclub Volharding. 

Volledig scherm
Elftalfoto van vv Mastbosch in 1927. Uiterst rechts voorzitter Harry de Leeuw. Mastbosch zou in 1929 na de fusie met Bredania onder de nieuwe naam Baronie van start gaan in de tweede klasse van de Nederlandse Voetbalbond. © Willem Riemslag/vv Baronie

In samenwerking met indebuurt Breda

Poll

'Ruud Brood is de juiste man om NAC terug naar de eredivisie te brengen'

'Ruud Brood is de juiste man om NAC terug naar de eredivisie te brengen'

  • Ja (78%)
  • Nee (22%)
5675 stemmen