Volledig scherm
De gemeenteraad van Alphen-Chaam. © RAMON MANGOLD

Gemeenten die samenwerken, het levert maar weinig op

BREDA - Burgers zijn niet beter af in gemeenten die samenwerken op ambtelijk niveau, zoals Baarle-Nassau, Gilze en Rijen en Alphen-Chaam doen. Uit een onderzoek van het bureau Berenschot blijkt dat ‘de dienstverlening aan de samenleving niet aantoonbaar wordt verbetert’.

Dat is niet het enige dat tegenvalt. De hooggespannen verwachtingen dat er flink op de kosten kan worden bespaard worden ook al niet waargemaakt. Of, zoals Berenschot constateert: ‘de bedrijfsmatige voordelen worden in de praktijk beperkt of niet gerealiseerd’.

Baarle-Nassau, Gilze en Rijen en Alphen-Chaam werken sinds ruim twee jaar samen in een zogenaamde ‘bestuurlijke fusie’. Nederland telt 25 van dit soort constructies, waarbij 61 gemeenten zijn betrokken.

Goede redenen

Quote

Ambtelijke fusies leiden geregeld tot po­li­tiek-be­stuur­lijk ‘gedoe'.

Berenschot

Er zijn een paar goede redenen waarom de bestuurlijke samenwerking weinig geld oplevert. Zo wordt er nog vaak dubbel werk gedaan, omdat systemen nog steeds niet op elkaar zijn afgestemd. Bovendien moeten er meerdere colleges worden bediend en dat brengt extra regeldruk met zich mee. En als er dan toch wordt bezuinigd, dan verdwijnt de ‘winst’ vaak in manieren om de samenwerking in stand te houden. Einde van het verhaal is dat gemeenten die niet samenwerken met de buren even duur uit zijn als de fusiegemeenten.

De onderzoekers van Berenschot hebben de indruk dat de lokale politiek de ambtenaren van samenwerkende gemeenten vooral beschouwd al leverancier en niet als ‘eigen organisatie’. Ook zijn de verwachtingen vaak te hoog gespannen, zeker in de beginperiode van een samenwerkingsverband: ,,Ambtelijke fusies leiden daarom geregeld tot politiek-bestuurlijk ‘gedoe’.’’ Dat kan weer leiden tot navelstaren en zelfs verzwakking van de regionale positie van een gemeente.

Macht verruild voor invloed

Uit het rapport blijkt verder dat veel lokale politici zich zorgen maken over de autonomie van hun eigen raad. Daar moeten de fracties ook weer niet al te moeilijk over doen, zeggen de onderzoekers. Samenwerking betekent ook inleveren, ‘macht wordt verruild voor invloed’. Verontruste raadsleden hoeven niet bang te zijn dat hun beleid wordt gelijkgeschakeld met dat van de buren. In de praktijk gebeurt dit niet vaak, zegt Berenschot. Beter nog: een goede samenwerking zou gebaat zijn met gemeenteraden die bereid zouden zijn om meer autonomie af te staan.

In samenwerking met indebuurt Breda