Volledig scherm
De jeugd van de Ermerweg in 1958. Tweede van rechts op de achterste rij is Peter van de Merwe. Kees Brans is de eerste van links op de voorste rij.

Emer weg: nostalgie van een verdwenen buurt

BREDA - Emerweg. Het is een straatnaam als een bijwoordelijke bepaling - en die is tamelijk nauwkeurig: Emer weg.

Van de oorspronkelijke weg is nog maar een heel klein stukje over. En als plattelandsbuurt is de Emer weggevaagd door de moderne infrastructuur en architectuur van de om zich heen grijpende stad. Onherkenbaar voor wie er, zeg, vijftien jaar niet is geweest.



Oud-bewoner Kees Brans schreef een boek over de 'nederzetting' aan de Emerweg, een groepje huizen dat van 1938-'95 op het terrein stond dat nu onder en direct rondom het NAC-stadion ligt. Volgende maand verschijnt in een bescheiden oplaag van 350 exemplaren zijn Emer en omgeving. Daarin documenteert de gepensioneerde ambtenaar zijn en andermans herinneringen aan zijn geboortegrond. Over hoe dat eruit zag en hoe het in zestig jaar veranderde, wie er woonden en wat zij beleefden. Geen wetenschappelijke verhandeling, maar talrijke met feiten en jaartallen gestaafde kleine anekdotes over mensen van vlees en bloed.



Zoals die over een familie aan de Leegstraat die tijdens de evacuatie van mei 1940 niet mee de stad uit vluchtte, omdat de duiven niet onverzorgd konden achterblijven. Over vader Brans die vijf jaar later de bevrijding vierde met oranje veters in zijn schoenen. Over een baby die in 1947 heel toepasselijk in een spruitenveld werd geboren. Over jong en oud die zich in 1950 kwamen vergapen aan een in een keurig zwart pak gestoken lijk, dat zomaar ineens op Tweede Paasdag in een ondiepe sloot langs het Huifakkerstraatje lag, zijn hoed netjes naast hem. Over het oudste stuk waterleiding dat tot de dag van heden onder de spoorbaan naar Etten-Leur bewaard is gebleven. En over de populairste jongens van de buurt, de voetballers.



Om precies te zijn: de latere NAC-doelman Peter van de Merwe en de broertjes Frans (NAC) en Wim (The Gunners) van Deuren, zoons van de uitbater van het huiskamercafé aan de Emerweg 121. Tegenover hun deur lag lang vóór de bouw van het NAC-stadion het allereerste voetbalveld van de Emer. Naast het stadion resteert nu nog één kastanjeboom uit die verleden jaren.



D'n Emmere, noemden de toenmalige bewoners het gebied zelf. Kees Brans werd er kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog geboren. Op d'n Emmere kenden ze toen nog geen stromend water, riolering en gas. Die moderniteiten deden er pas in respectievelijk 1954, '65 en de jaren'70 hun intrede. In de loop van de jaren'40 kwam er wel elektra. Maar toen op 2 februari 1940 Kees op nummer 115 werd geboren als zoon van de voormalig vrachtrijder en stationschef Janus Brans, droeg de Emerweg die straatnaam nog niet eens.



De huizen hadden allemaal de eeuwenoude, naar een heidegebied verwijzende veldnaam Buurstede Heike als adres, en dan volgde een letter-en cijfercombinatie. Zo werd Kees Brans officieel op Buurstede Heike K32b geboren.



Pas op 1 januari 1942 - toen de gemeente Princenhage, waar de buurtschap deel van uitmaakte, bij Breda werd ingelijfd - kreeg het gebied échte straatnamen: Zuilenstraat, Leursebaan, Huifakkerstraat, Eemerstraat, Elsstraat, Kwakkelhutstraat, Leegstraat, Hoge (later Hoog-)straat, Slingerweg en de Tuinzichtlaanlaan (aanvankelijk met -ch en níet met de huidige -g geschreven!). En de rest werd allemaal Emerweg.



Tegenwoordig is die laatste nog maar een paar honderd meter lang en scheidt Tuinzigt van Westerpark. Loopt van de kruising Meidoornstraat,Tuinzigtlaan, Tijmblauwtje naar het noorden, langs het Markenhage College en het woonwagenparkje, om al bij de spoorlijn Breda-Roosendaal te eindigen. Alleen de knotwilgen langs het nieuwe fietspad heeft de Emerweg nog als souvenirs van het verleden overgehouden.



Maar vroeger was de Emerweg bepaald geen kinderachtig paadje, al was ie dan - tot 1935 - een zandweg. Die begon even voorbij de Princenhaagse dorpskern, waar hij op de (oude) Zuilenstraat aansloot. Voorbij de dubbele spoorlijn boog hij naar het oosten en voerde vervolgens over de huidige Emerparklaan en Mijkenbroek de (tot 1977) ongerepte Haagse Beemden in, helemaal tot aan de Rietdijk. Je kunt ook zeggen dat de Emerweg globaal van 't Witte Schaap naar de Texas Hoeve liep.



De zandweg, die benoorden de spoorlijnen pas in 1950 werd bestraat, voerde de boeren van het aloude Buurstede Heike naar hun akkers en weilanden in de drassige rivierpolder waaraan de Haagse Beemden (= de natte graslanden van Hage) haar naam ontleent. Zelfs Ulvenhoutse boeren hadden daar weidegronden, in de buurt van het landgoed IJzer Hek. Op hun twee uur durende tocht daarheen kwamen ze tot in de jaren 1960 met hun paarden en wagens door het tuinders- en werkmansbuurtje waar Kees Brans opgroeide. Dezelfde man die op zijn levensavond een 120 pagina's tellend boek vol stille nostalgie toevoegt aan de weinige Emer-souvenirs, zoals de oude knotwilligen langs de resterende Emerweg en die ene kastanjeboom net buiten het stadion.







'Emerweg en omgeving' - Kees Brans; uitg. Hollaers van Elckerzee ( € 7,50)

Volledig scherm
Er is maar weinig overgebleven van het aloude Buurtstede Heike. In 1998 ging deze boerderij aan de Huifakkerstraat 61 tegen de grond. foto Stadsarchief Breda /Alle overige foto’s boek Kees Brans
Volledig scherm
Precies tussen de wijken Tuinzigt en Westerpark ligt het enige bewaard gebleven stukje Emerweg, met de knotwilgen als souvernirs... foto Kees Brans
Volledig scherm
Plattelandsidylle. Met een schop en een blik vol uitgegraven aardappels, treft Rika Brans-Broos voorbereidingen voor het avondeten.
Volledig scherm
1950, de Emerweg wordt bestraat. Links het café van Van Deuren. Aan de overkant van de weg lag toen al jaren het voetbalveldje waar Peter van de Merwe en de broertjes Van Deuren hun talent ontwikkelden.

In samenwerking met indebuurt Breda

Poll

'Ruud Brood is de juiste man om NAC terug naar de eredivisie te brengen'

'Ruud Brood is de juiste man om NAC terug naar de eredivisie te brengen'

  • Ja (78%)
  • Nee (22%)
5640 stemmen