Volledig scherm
© Stedelijk Museum Breda

De beelden Niels Lous vind je overal in Breda, nu ook in het museum

Stedelijk Museum Breda ruimt de patio in voor mystieke denkbeelden van Bredase beeldhouwer Niels Lous.

In het hoofd van iedere kunstenaar borrelt en broeit het. Een kettingreactie van ideeën, prikkels en impulsen. Als een brainstormende wetenschapper tracht de kunstenaar grip te krijgen op een zich langzaam ontvouwende creatie.

Het oeuvre van de 80-jarige Bredase kunstenaar en beeldhouwer Niels Lous laat zich lezen als een rondreis door het hoofd van een schepper. Beelden die wiskundige patronen, inventieve gedachtesprongen en natuurkundige groeiprocessen op een ontwapenende wijze blootleggen. Sculpturen die nooit zwaar aanvoelen maar eerder uitnodigen om rond te dwalen in een wereld vol verwondering.

In de binnenplaats van Stedelijk Museum Breda is een twintigtal sculpturen van Niels Lous bijeengebracht. Inwoners van Breda kennen het werk van Niels Lous wellicht al van zijn grote beelden die her en der in het straatbeeld opduiken. Zo wordt de Claudius Prinsenlaan opgesierd met het beeld De Kiem (1976) en is de grens tussen de oude en de nieuwe stad gemarkeerd met de sculptuur Evolutie (1972) aan de Graaf Hendrik III Laan. Monumentale beelden die in de open lucht flink indruk kunnen maken. Maar hier in de intimiteit van de museumbinnenplaats overheerst een geheel ander gevoel. Met alle beelden zo dicht op elkaar, zit je de gedachtewereld van Niels Lous letterlijk op de hielen.

Met een hoge perfectiegraad werkt Lous zijn beelden af. Niets lijkt aan het toeval overgelaten in deze mystieke, hermetische beeldenwereld. In de jaren vijftig en zestig volgde Lous zijn kunstenaarsopleiding in Breda, Tilburg en Den Bosch. Een kunstenaar die de afgelopen vijftig jaar zijn eigen koers uitstippelde en sporadisch prominent in de schijnwerpers stond. Vaak werkte Lous in opdracht van gemeente en particulieren. Daarom is het lovenswaardig dat Stedelijk Museum Breda zijn sculpturen uit heden en verleden nu extra in het zonnetje zet.

Ouroboros

Als je voor een beeld van Niels Lous staat, word je aangespoord een puzzel op te lossen. Welke geheimzinnige reeksen zijn erin verwerkt, of welk mystiek symbool is hier ontsluierd? Het stalen beeld Omloop is een uit het lood geslagen kubus waarbij het eind- en beginpunt in elkaar overlopen.

Vaker verwijst Lous naar de zogenaamde Ouroboros, een aloud, alchemistisch symbool van een slang die zichzelf opslokt, opgesloten in een eeuwige cirkelgang. Willekeurig denk je ook aan de wiskundige figuur, de Möbiusband, een oneindige, lintvormige structuur met maar één vlak en één rand.

Het sierlijke polyester beeldje Twee van een lijkt een eerbetoon aan deze magische structuur. Andere beelden verwijzen naar ontkiemende cellen of ontluikende bloemen. Invloeden van kunstrichtingen als De Stijl of Bauhaus zijn hier en daar aanwijsbaar, maar nooit op een opdringerige wijze.

Het werk van Lous heeft in de loop der jaren een wat speelser karakter gekregen. Met uitbundig kleurgebruik en een aanstekelijke ritmiek plaatst Lous de elementen tegenover elkaar. Zijn Levensboom uit 2017 verbeeldt de cyclus van het leven met onverwacht verspringende vormen, en de Explorer uit 1996 is een ingenieus zonnewagentje waarbij door hitte uitdijende metaalonderdelen voor beweging zorgen.

Het ontsluiten van kosmische geheimen is sowieso een terugkerend leidmotief. Van het ruimte-zeilschip Utopia dat de zwaartekracht wil tarten tot latere stalen beelden als Meditatie en Hoop/Schenking die een holistisch kijk op het leven verraden.

Niels Lous laat zich graag door zijn intuïtie en filosofische inborst leiden waardoor je als toeschouwer niet altijd even makkelijk vat krijgt op zijn dromerige, onpeilbare verbeeldingswereld. Bijzonder is het wel om te zien hoe Lous de uiteenlopendste materialen als cortenstaal, roestvrijstaal en polyster bijna vanzelfsprekend inzet om zijn ideeën zo perfect mogelijk vorm te geven. Er is hier een echte meester aan het werk, hoe persoonlijk en bedachtzaam zijn universum soms ook is.

‘Denkbeelden’, expositie van beeldhouwer Niels Lous: nog t/m 14 juni in Stedelijk Museum Breda (binnenplaats). Zondag wordt de bijbehorende publicatie ‘Niels Lous - Denkbeelden’ gepresenteerd in aanwezigheid van de kunstenaar.

In samenwerking met indebuurt Breda