Volledig scherm
Ko Koens © Pix4Profs-Ron Magielse

‘Breda is slechts één Instagram-post verwijderd van overtoerisme’

INTERVIEWCitymarketing in Breda moet niet ‘marketen maar managen. “Ontwikkel vooral producten waar Bredanaars zelf gebruik van maken. Daar komen uiteindelijk dan ook toeristen op af die passen bij de stad,” aldus onderzoeker Ko Koens.

“Breda is slechts één Instagram-post verwijderd van overtoerisme. Als een beroemde vlogger opeens roept dat iedereen naar Breda moet komen, kan het snel gaan”, zegt Koens, senior docent/onderzoeker aan de BUas in Breda. “Of als Netflix een populaire serie zou maken over de Tachtigjarige Oorlog waarbij Breda als decor dient, kun je een Dubrovnik-effect krijgen. Mede doordat Game of Thrones daar is opgenomen, is het nu enorm druk in die stad.”

Giethoorn

De scenario’s die Koens schetst, zullen waarschijnlijk geen werkelijkheid worden. Maar hij wil er mee aangeven dat er genoeg voorbeelden zijn van plaatsen die overvallen zijn door een (te) sterke toestroom aan bezoekers. Of het nou Giethoorn is dat razend populair is bij Chinezen, of Amsterdam, waar in de marketing inmiddels vooral benadrukt wordt dat het buiten Amsterdam óók leuk is.

Gouden driehoek

Dichtbij huis - en meer vergelijkbaar met Breda - is Brugge een voorbeeld van een gezellige historische stad die een erg grote aanwas aan toeristen ervaart. “De gouden driehoek in het centrum van Brugge kan zo druk zijn dat sommige bewoners daar niet meer komen. Maar buiten dat gebied is het nog relatief rustig. Brugge stuurt dat op een goede manier, zoals ze dat ook in Gent en Leuven doen. In Vlaanderen benaderen ze toerisme als een integraal onderdeel van de economie en ruimtelijke ordening.”

Hotel Europa

(Over)toerisme is een actueel thema. De lokale bevolking van steden als Amsterdam, Barcelona, Lissabon en San Sebastian komt er tegen in opstand en in zijn succesroman Grand Hotel Europa schetst Ilja Leonard Pfeijffer onder meer de vernietigend gevolgen van het massatoerisme op Venetië.

Koens is gespecialiseerd in stedelijk toerisme en heeft diverse gezaghebbende publicaties op zijn naam staan die gaan over overtoerisme, hoewel hij zelf liever de term ‘bezoekersdruk’ gebruikt. “Het gaat niet zozeer om de aantallen toeristen, maar meer over de wijze waarop ze aanwezig zijn en de balans met het dagelijkse leven in een stad beïnvloeden.”

Quote

‘Toeristen uit China of de Verenigde Staten, wat heb je daar nu écht aan?’

Ko Koens, Onderzoeker BUas

Massatoerisme bestaat in feite al sinds de jaren zeventig toen de welvaart toenam en ook de ‘gewone man’ zich vakanties aan bijvoorbeeld de Spaanse Costa’s kon permitteren. Het werd lange tijd niet als een groot probleem gezien, en als het dat wel was, ging het vooral om de effecten op de natuur. De laatste jaren is er echter vooral aandacht voor overtoerisme in steden.

AirBnB

“Tijdens de crisis van een paar jaar geleden, hoorde je er minder over. Toerisme was een van de weinige sectoren in de economie die het nog goed deden. Maar nu is de crisis voorbij en maakt stedelijke toerisme een extra snelle spurt. Ondertussen zie je ook een sterke opkomst van AirBnB en groeien steden sowieso sterk. En dan is ook nog de lokale bevolking zelf veel vaker buitenhuis actief. Dat geeft samen een enorme druk op steden”, zegt Koens.

In Breda, de stad waar Koens zelf ook sinds zes jaar woont, valt het nog mee met de bezoekersdruk. “Maar die zal zeker toenemen. Daar hoef je niet zoveel voor te doen. De citymarketing-organisatie in Breda moet dan ook niet zozeer marketen maar managen.”

Quote

Ik geloof niet dat we Breda zit te wachten op Engelse vrijgezel­len­feest­jes

Ko Koens, Onderzoeker BUas

Volgens Koens moet citymarketing vooral in gesprek met de eigen bevolking. “Wat wil die doen in de stad? Voeg kwaliteit toe en ontwikkel producten waar Bredanaars zelf gebruik van maken. En stimuleer nieuwe initiatieven, ook buiten het centrum, zoals Pier15, Belcrum Beach en Blind Walls. Daar komen uiteindelijk dan ook toeristen op af die passen bij je stad.”

Als er dan toch aan marketing gedaan wordt, doe dat dan zorgvuldig, zegt hij. “Het is niet zo moeilijk om Breda in Engeland te promoten als stad waar het heel gezellig bierdrinken is. Maar dan heb je hier volgend jaar elke week tientallen Engelse vrijgezellen-feestjes. Ik geloof niet dat we daar op zitten te wachten.”

Sexy en internationaal

Volgens Koens kan Breda het beter dichter bij huis zoeken en mikken op mensen die de kwaliteit van de stad waarderen. In Nederland, België en wellicht Duitsland. “Dan krijg je ook mensen die zich makkelijk mengen in de stad. Dan ervaar je de bezoekersdruk minder. Je kunt je wel op toeristen uit Amerika of China richten. Dat klinkt dan sexy en internationaal, maar wat heb je daar nu écht aan? Veel van die toeristen kennen de informele regels niet. Dat werkt eerder verstorend dan dat het iets toevoegt.”

Volledig scherm
Buitelandse toeristen op een bierfiets door Amsterdam. Een beeld waarvan Ko Koens denkt dat Breda er niet echt op zit te wachten. © anp

In samenwerking met indebuurt Breda