Volledig scherm
Vlaamse friet op een Nederlandse fiets. In dit geval werd de friet gratis weggegeven. © Bram van de Biezen

Wat vinden de Belgen eigenlijk van ons?

BREDA - Commissaris van de Koning Wim van de Donk hamert op goede relaties met de Belgen. We doen vaak nog iets te neerbuigend tegen de zuiderburen. Hoe kijken de Vlamingen uit onze eigen grensstreek tegen ons aan? En wat zijn de fundamentele verschillen?

Het zijn de kleine dingen die het verschil maken. Daarom heeft Christel Verhulst van de Standaard Boekhandel in Essen speciaal voor Nederlandse klanten een rol met Sinterklaaspapier achter de kassa gezet. Belgen pakken hun cadeautjes namelijk niet in. Waarom niet? Geen idee. Dat doen ze gewoon niet…

Volledig scherm
Marc Vanroy, slager en schrijver uit Putte (B). © BN DeStem

Dat Nederlanders en Belgen in allerlei opzichten niet hetzelfde zijn blijkt al na een paar meter over de grens. ,,De mensen van hier zijn toch iets afstandelijker en formeler. Nederlanders zijn heel direct’’, zegt Verhulst.

Marc Vanroy uit Putte herkent dat beeld wel. Hij is ‘beenhouwer’ en werkt in Slagerij Di in de Ertbrandstraat, op een steenworp afstand van de landsgrens. Hij telt Nederlanders onder zijn beste klanten. En ook al wonen ze letterlijk om de hoek, er zijn grote verschillen, weet Vanroy. Want hij is niet alleen slager, hij schrijft ook boeken. De Vlaming heeft net De Ultieme Wraak op de markt gebracht. Hij wil er ook bij de noorderburen mee scoren, maar dat valt nog niet mee. ,,Nederlanders vinden het veel te Vlaams. Daar heb ik nooit bij stil gestaan. Nu heb ik twee mensen moeten inhuren om het boek te vernederlandsen’’, zegt Vanroy.

8 redenen waarom Nederlanders geen Belgen zijn.
En andersom...


Ze spreken bij benadering dezelfde taal, maar Nederlanders en Belgen zijn alles behalve hetzelfde. Zoek de verschillen.

1. Dezelfde taal, een andere woordenschat
Taal is een grotere barrière dan je zou verwachten. Zo beschouwt het typische Vlaamse schoenenbedrijf Torfs het Nederlands als een andere taal dan het Vlaams: ,,Als je vertrouwen wil kweken, dan is het belangrijk om adresgegevens, typische woorden en de taal van een bepaald land op de juiste manier te gebruiken.’’ Hetzelfde product kan in de spreektaal anders genoemd worden. Nederlanders spreken bijvoorbeeld van een grasmaaier, terwijl Vlamingen dat een grasmachine noemen. Wat Nederlanders klittenband noemen, is voor Vlamingen velcro. Dezelfde taal, niet dezelfde woordenschat.

2. Wetten en regels lopen uiteen
In België, een federale staat opgedeeld in verschillende regio’s, wemelt het van de wettelijke bepalingen. Maar ook in Nederland kunnen lokale overheden hun eigen regels opstellen. Dat is lastig voor ondernemers. Ze moeten boekhouders, advocaten en consultants inzetten. Dat is erg duur, niet efficiënt en leidt af van de echt belangrijke bezigheid: handeldrijven.

3. Verkapt protectionisme
In België kunnen medicijnen zonder recept alleen worden verkocht in apotheken. In Nederland zijn ze ook in drogisterijen te koop.

4. Andere normen
Doe-het-zelfketen Maxeda weet uit ervaring dat in deze branche bijna geen enkele norm dezelfde is. Dat leidt tot heel wat frustratie. Voorbeeld: in België zijn de normen voor kachels veel strenger dan in Nederland. Dus moet Maxeda beter presterende, en dus duurdere, kachels inkopen die alleen voor België zijn bestemd. Intussen kan de Belgische consument zijn kachel gewoon in Nederland kopen.

5. Uitverkoop en solden
In België zijn de koopjesperiodes (solden) wettelijk vastgesteld. Buiten deze periodes mogen winkels geen uitverkoop houden. Buitenlandse bedrijven mogen in Belgische media geen reclame maken voor koopjesacties. De sancties zijn keihard.

6. Rustige Belgen, mondige Hollanders
Belgen zijn makkelijker bij problemen en blijven doorgaans rustiger. De Nederlander is mondiger en staat al snel op zijn rechten. Nederlandse ondernemer worstelt met de lossere wetgevingscultuur in België, terwijl zijn Belgische collega het moeilijk heeft met de strikte wetgevingscultuur van Nederland.

7. Risicomijdend gedrag
Belgen nemen minder risico’s dan Nederlanders. Dat verklaart waarom Belgische consumenten een stuk minder via internet winkelen. Belgen zijn minder prijsgevoelig winkelen liever bij de winkel om de hoek en bij ondernemers die bekendstaan om hun goede service.

8. Rijk en arm, arm en rijk
België kent relatief rijke burgers en een arme overheid. Nederland kent relatief arme burgers en een rijke overheid.

De slager/schrijver zou best in Nederland willen wonen. ,,Ja hoor, aardige mensen. Maar ik ken landgenoten die de sprong hebben gemaakt en toch weer naar België zijn teruggekeerd. Hier zijn ze contenter. Al was het maar omdat bij ons het sociale vangnet veel beter is.’’

Burgemeester Leo van Tilburg van Baarle-Hertog is als weinig andere Belgen op de hoogte van de verschillen die de relatie tussen Nederland en België kleuren. Nergens is de landsgrens tenslotte zo opvallend aanwezig als in dit enclavedorp.

Volledig scherm
Het Nederlandse kamp bij Rijen tijdens Tiendaagse Veldtocht tegen de Belgen in 1831. © Erfgoed Tilburg
Volledig scherm
Burgemeester Leo van Tilburg van Baarle-Hertog © CHARLOTTE AKKERMANS

En ook al vond de Tiendaagse Veldtocht al meer dan anderhalve eeuw geleden plaats, de scheiding van 1830 is nog steeds voelbaar. Van Tilburg: ,,We hebben toen met elkaar gevochten en zijn met de rug naar elkaar gaan staan. Iedere natie heeft daarna zijn eigen wetgeving ontwikkeld en misschien hadden we dat niet moeten doen. Bovendien kun je je afvragen of de grens na 1830 op de goede plek is gelegd. Ik denk dat de verschillen tussen Brabant en het Nederland van boven de grote rivieren groter is dan tussen Brabant en Vlaanderen. Dat zal ook wel iets met het geloof te maken hebben.’’

Nederlanders zijn arrogant en Vlamingen laten het achterste van hun tong niet zijn. Het zijn stereotypen, maar Van Tilburg moet beamen dat ze een grond van waarheid hebben: ,,Nederlandse vertegenwoordigers hebben het heel moeilijk in België. Er is altijd dat wantrouwen bij Vlamingen: ‘Hij bedondert ons’. In de grensdorpen hoor je mensen klagen dat Hollanders alles opkopen. Maar als ze zelf een lap grond in de verkoop hebben telt maar een ding: wie betaalt het meest. En dat zijn meestal de Nederlanders.’’

Quote

Er is altijd dat wantrouwen bij Vlamingen: ‘Hij bedondert ons’.

Burgemeester Leo van Tilburg van Baarle-Hertog

De mondigheid van Nederlanders laat ook zijn sporen na in het verenigingsleven, zegt de Baarlese burgemeester. ,,Het is vrij normaal dat een vereniging die wordt opgericht door Belgen na een paar jaar een bestuur heeft dat louter uit Nederlanders bestaat’’, zegt Van Tilburg. ,,Zij steken hun vinger op tijdens bijeenkomsten en zijn daarna het eerste half uur aan het woord. Nederlanders praten veel beter dan wij. Een vijfjarig manneke uit Nederland spreekt beter dan een minister van bij ons. Wij maken dan de fout om te zeggen: ‘Er zit geen enkele Belg meer in ons bestuur’. Om daarna in een hoekje te gaan zitten grommen.’’

Quote

Het is vrij normaal dat een vereniging die wordt opgericht door Belgen na een paar jaar een bestuur heeft dat louter uit Nederlanders bestaat.

Burgemeester Leo van Tilburg van Baarle-Hertog

Belgen verwonderen zich ook over de strakke vergadercultuur van de noorderburen: ,,Een eerste en een tweede termijn met spreektijden in de gemeenteraad... In Baarle-Hertog doen we het, maar verderop in de Kempen lachen ze om dat systeem.’’

Volledig scherm
Burgemeester Tinne Rombouts van Hoogstraten © Vlaams Parlement

Het zijn eigenaardigheden die hun wortels hebben in het verleden. Je zou denken dat zowel de Belgen als de Nederlanders nu wel wat verder zouden zijn gekomen in hun contacten. Maar het verleden is dichter bij dan je denkt, zegt Van Tilburg: ,,Een jaar of 35 geleden was de grens nog helemaal dicht. Ik kon met de auto niet zo maar naar Zondereigen of Hoogstraten rijden. Dan moest ik via de ‘corridor’ richting Turnhout. Zo lang geleden is dat dus niet.’’

Tinne Rombouts, burgemeester van Hoogstraten, heeft regelmatig contact met haar collega’s aan de andere kant van de grens. Het is haar opgevallen dat de zaken in Nederland net iets formeler worden behandeld dan in België: ,,Het is erg functioneel, heel erg volgens de procedures. Wij zijn toch wat informeler.’’

Quote

Wij zijn toch wat informeler.

Burgemeester Tinne Rombouts van Hoogstraten

De Vlaamse burgemeester zegt dat er aan beide kanten van de grens een nadrukkelijke wil tot samenwerking bestaat. Zo wordt bij Hazeldonk gewerkt aan een grensoverschrijdend bedrijventerrein. Maar zulke plannen brengen wel hun eigen, specifieke problemen met zich mee. Rombouts: ,,Het is logisch dat de nutsvoorzieningen uit België komen. Maar wat doe je dan met het ‘vuil water’, dat vanuit Nederland in ons riool terecht komt? Dat zijn zaken waar je niet blind voor kunt zijn. Zoiets vergt extra aandacht. Maar dat hoeft geen probleem te zijn. Zolang je er maar rekening mee houdt.’’

Ook Rombouts Baarlese collega Van Tilburg benadrukt dat de verhoudingen met zijn Nederlandse buren prima is. ,,Maar het blijft vreemd dat je binnen die ene gemeenschap die Baarle eigenlijk is, toch van die grote cultuurverschillen tegenkomt. En het zal niet veranderen. Belgen zijn namelijk moeilijk te bewegen tot verandering.’’

Volledig scherm
Woningbouw in Vlaanderen © Ugly Belgian Houses

De Vlaamse boekenverkoopster Christel Verhulst uit Essen bevestigt dit. Ze zou niet naar Nederland willen verhuizen, behalve als het niet anders kan. Maar dat is niet omdat ze haar noorderburen van die vervelende types vindt: ,,Nee hoor, maar hier in Essen liggen mijn wortels. Aan die roots ben ik verknocht.’’