Volledig scherm
© Ivo van Leeuwen

Top 10: dit waren de culturele hoogtepunten van Brabant in 2018

Top 10Terugblik - Noord-Brabant kende flink wat culturele hoogtepunten in 2018; van toffe festivals tot adembenemende theaterstukken. De cultuurjournalisten van de drie Brabantse kranten selecteerden hun favorieten. Dit is hun top 10.

Volledig scherm
© Kurt van der Elst

1. ‘Het verhaal van het verhaal’ door Artemis en Het Zuidelijk Toneel. Tour vanaf 17 september.

Weergaloze, even existentiële als ontregelende jeugdtheatertrip over Het Grote Niks. Met verf likkende oermensen, abstracte kunst en metershoge poppen van bekende figuren. De familievoorstelling is avontuurlijk, absurd in het kwadraat, prachtig en komisch. Het laat een brede glimlach achter, een tollend hoofd bovendien, want wat gebeurde er in hemelsnaam in dat dwaze universum op het podium? Wie is wie, wat is wat en wat is waar? De boodschap van deze indringende voorstelling: prikkel de verbeelding en zoek bij voorkeur het randje op.

Volledig scherm
© Tim Bugbee

2. ‘John Zorn Dag’, tijdens November Music Den Bosch, 5 november.

Ook vorig jaar stond de John Zorn Dag in de Brabant Top Tien, maar de tweede was nóg beter en nóg intenser dan die van vorig jaar. De Amerikaanse componist en musicus heeft een vrije geest. Stukken voor strijkkwartet werden afgewisseld met geïmproviseerde jazz en stukken voor gitaar. Zorn bespeelde ook weer het orgel van de Sint Jan. Absolute hoogtepunt was het optreden van sopraan Barbara Hannigan, die zich soms sissend als een kat maar altijd loepzuiver door Jumalatteret, een intens moeilijk liedcyclus werkte. Helaas was het voorlopig de laatste, Zorn komt komend jaar niet.

Volledig scherm
© Maarten van der Put

3. ‘We want more’, jubileumvoorstelling United Cowboys, 19 en 20 januari Parktheater, Eindhoven.

Dans, performance, beeld en muziek; United Cowboys mengt kunstdisciplines tot avontuurlijke uitvoeringen. Het Eindhovense gezelschap vierde in 2018 het 25-jarig bestaan en deed dat met de voorstelling ‘We want more’. Pauline Roelants en Maarten van der Put vormen de leiding van United Cowboys, het gezelschap dat zich beweegt op het vlak van - tja - eigenlijk alle kunstdisciplines die je je maar kunt voorstellen, maar vooral toch dans en performance, en maken daar nationaal en in toenemende mate ook steeds meer internationaal furore mee. Terecht.

Volledig scherm

4. Ann Veronica Janssens in De Pont, Tilburg. Nog te zien tot en met 31 maart.

Met Ann Veronica Janssens haalde De Pont opnieuw een Belgische kunstenaar in huis wier werk weinig in Nederland te zien was. Janssens past in het Tilburgse museum vooral goed bij de kunstwerken van lichtkunstenaar James Turrell en Anish Kapoor. Haar werk draait om licht, kleur en ruimte. Haar ‘mistruimte’ verwart en ontregelt. Gedesoriënteerd stuntelen bezoekers door een gekleurde mist. Ook haar lichtkunstwerken imponeren. Janssens wil dat bezoekers zich verliezen in kleur en licht en slaagt daar glansrijk in. Een topexpositie in het afscheidsjaar van directeur Hendrik Driessen.

Volledig scherm
© Foto Jan Stads / Pix4Profs

5. Film ‘Finity Calling’ van animator Jasper Kuipers. Première: 13 april.

Kuipers, geboren in Eindhoven, werkend vanuit Breda, werkte acht jaar lang aan deze verbluffende, experimentele stop motion-film. Over een kinky uitgedost gezin dat buitenaardse spijzen verorbert terwijl een kind onder de tafel zich aan al die eigenaardige rituelen wil onttrekken. Abstract maar sfeerrijk. De film viel internationaal in de prijzen, onder andere op Barcelona Short Film Festival, Stop Motion Mexico Festival en een nominatie op het Nederlands Film Festival. Tijdens het laatste Eindhoven Film Festival ging de film met de prijs Best Art Direction aan de haal.

Volledig scherm
© Michiel Devijver

6. Els Dottermans in ‘Compassie. De geschiedenis van het machinegeweer’ van NT Gent.

De Belgische actrice Els Dottermans levert in deze bijna-monoloog (er is ook een kleinere rol voor Olga Mouak) een fantastische prestatie. Milo Rau slaat de bezoekers om de oren met een felle cynische tekst over het onvermogen van westerse hulpverleners in Afrika. Maar vooral dankzij Dottermans, die de schurende en ongemakkelijke voorstelling persoonlijk weet te maken, werd de voorstelling nooit onverdraaglijk. Het was de gedurfde openingsvoorstelling van de Boulevard in Den Bosch.

Volledig scherm
© Pix4Profs/Ron Magielse

7. BredaPhoto, 5 september t/m 21 oktober op diverse plekken in Breda.

Grandioos fotofestival dat steeds grandiozer wordt. De deelnemende fotografen verdiepten zich deze editie in wat technologie kan betekenen op het gebied van voeding, gezondheid, klimaat, biodiversiteit en oorlog. Hun werk was zorgwekkend (de ‘stralingsfoto’s’ van Masamichi Kagaya), hoopgevend (de kikkertjes van Peter Lipton) of simpelweg hilarisch (de ‘radiotorhoeren’ van Jan Dirk van der Burgs). Het aantal betalende bezoekers verdubbelde. Totaal 80.000 mensen bezochten het festival.

Volledig scherm
© Rob Schoonen

8. I-Classics, experimenteel concert door Philharmonie Zuidnederland, 11 oktober, Klokgebouw Eindhoven.

Voor een keer nu eens niet keurig in de rij zitten in een muziekgebouw en anderhalf uur ietwat braaf stilzitten en luisteren, maar rondlopen in een wereld vol onbekende klanken en wonderlijke kunst op de (vlakke) vloer. Waarbij de instrumentalisten door de zaal verspreid zitten, partituren kunnen worden meegelezen en je solisten kunt horen communiceren. Zo rondom (letterlijk) kan muziek dus ook worden beleefd. Goed initiatief van PhilZuid, dat op zoek naar vernieuwing nu iets anders bood dan klassiek in een ‘leuke’ combinatie.

Volledig scherm
© Marcel Wagenaar

9. Vince Staples op Best Kept Secret, Beekse Bergen Hilvarenbeek, 9 juni.

Niet The National, niet Arctic Monkeys maar de Amerikaanse rapper Vince Staples zorgde voor het beste optreden op festival Best Kept Secret in de Beekse Bergen in juni. Afgetekend tegen een enorme batterij aan beeldschermen die de vele lagen in zijn teksten onderstreepten, stuiterde hij semi-anoniem over het podium. Snoeihard, zonder concessies. Centraal in zijn oeuvre staat zijn persoonlijke worsteling hoe hij de ellende in zijn thuisstad Compton tot entertainment voor de massa kan maken, maar wie zulke optredens geeft, zorgt ervoor dat wegkijken onmogelijk is.

Volledig scherm
© Olaf Smit

10. Panama Pictures: ‘Requiem for Lost Things’ van choreografe Pia Meuthen.

Op en rond een fragiel ogend bouwwerk van buizen dansten de vijf mannen van Panama Pictures Requiem for Lost Things, een productie van de choreografe Pia Meuthen. Meuthen wist met haar gezelschap een nieuw genre te scheppen, ergens in het gebied tussen dans en acrobatiek. Met livemuziek van muzikanten van DAAU en haar vaste duo Strijbos en Van Rijswijk werd Requiem. een oogstrelende voorstelling vol passie en mededogen. Voor haar hele oeuvre ontving Meuthen op de premièreavond in oktober ook nog eens de Prins Bernhard Cultuurprijs van Brabant.

Aan deze top 10 werkten kunstredacteuren en medewerkers mee van BN DeStem, Brabants Dagblad en Eindhovens Dagblad: Dieter van den Bergh, Thijs Bonger, Jaap van der Doelen, Paul Geerts, Joost Goutziers, Cornélie Hoendervanger, Gerrit van den Hoven, Willem Jongeneelen, Frank van den Muijsenberg, René van Peer, Rob Schoonen, Marjolijn Sengers, Thomas Snoeijs en Mark van de Voort.