Volledig scherm
Politiecursus Pro Actief Signaleren op en rond het station in Tilburg. Agenten in uniform zijn bewust zichtbaar aanwezig op het station. © Johan Wouters

Politie speciaal opgeleid voor beveiliging Koningsdag 'Een uniform als lokmiddel'

BREDA/TILBURG - De politie Zeeland-West-Brabant zet een nieuw wapen in tegen terroristen en criminelen: proactief signaleren. De 'super effectieve' methode wordt volgende week met Koningsdag in Tilburg al toegepast. 

Ze stelt politiemensen in staat om bijvoorbeeld burgers met kwade bedoelingen vroegtijdig uit een mensenmassa te pikken. Op het drukke NS-station in Breda stapt een tiener uit de trein. Plots ziet hij een rij geüniformeerde agenten op het perron. 

De jongen schrikt, aarzelt, draait om en loopt dan bij de politie vandaan. Twee agenten in burger zien de reactie en spreken de tiener meteen aan. Na een paar vragen valt hij al door de mand: de jongen is weggelopen uit een jeugdinstelling.

Triggers

Een toevallige vangst? Allesbehalve. De drie geüniformeerde agenten staan niet zo maar op het perron. Ze zijn zogeheten triggers, doelbewust en opvallend geposteerd.

Zo proberen ze (schrik)reacties uit te lokken van voorbijgangers die iets te verbergen hebben. Koppeltjes heimelijk opererende collega's in burger scannen intussen het publiek. Als deze spotters een opvallende of verdachte reactie waarnemen, spreken ze de voorbijganger aan. Kan die geen goede verklaring geven voor zijn gedrag, dan heeft hij een probleem.

De eerste resultaten bewijzen volgens de politie dat de uit Israël overgewaaide methode werkt. ,,Bij oefeningen op bijvoorbeeld NS-stations in Breda en Tilburg hebben agenten meteen al verdachten aangehouden, onder wie een winkeldief'', schetst politiedocent gevaarbeheersing Sjoerd van Seeters. 

Cursus

Alle 2.500 agenten van de politie Zeeland-West-Brabant krijgen de PAS-cursus dit jaar. In de eenheden Oost-Brabant en Rotterdam zijn de manschappen al opgeleid. Mogelijk volgt de rest van Nederland later.

Bijzonder aan PAS is dat de politie het publiek niet alleen gadeslaat, bijvoorbeeld bij evenementen met een veiligheidsrisico, maar zelf reacties uitlokt. Dat doet ze door geüniformeerde agenten opvallend te posteren en mensen die opvallend of verdacht reageren meteen te bevragen.

Positief

Volledig scherm
Politiecursus Pro Actief Signaleren op en rond het station in Tilburg. Twee jongens worden aangesproken door de spotters. © Johan Wouters

Bij recente oefeningen in Tilburg en Breda reageerde het publiek positief op de aanpak. Voorbijgangers die werden aangesproken op afwijkend gedrag en dat konden verklaren, toonden begrip. ,,Zo'n actie grijpt wel in in je privacy. Maar als dat voor de veiligheid nodig is, dan moet het maar'', was het meest  gehoorde commentaar.  

Het Openbaar Ministerie zegt geen algemeen oordeel te kunnen vellen over de rechtmatigheid van bijvoorbeeld aanhoudingen die voortvloeien uit de nieuwe opsporingsmethode. Woordvoerster Martine Pilaar: ,,Politiemensen kunnen iemand natuurlijk altijd aanspreken. Als zo'n gesprek leidt tot aanhoudingen bekijken we die van geval tot geval.''

Voor geregistreerde ongewenste vreemdeling die vorige week bij een PAS-oefening in Tilburg werd aangehouden, pakte die toets gunstig uit. De politie moest hem 's middags weer laten gaan omdat hij bij zijn aanhouding 'de wet niet had overtreden'', wat een voorwaarde is voor onmiddellijke uitzetting.

Volledig scherm
Politiecursus Pro Actief Signaleren op en rond het station in Tilburg. Op het buro wordt de ochtend geevalueerd. Wat ging er goed, wat kan er nog beter ? © Johan Wouters
Volledig scherm
Politiecursus Pro Actief Signaleren op en rond het station in Tilburg. Vanaf het buro kijken leidinggevenden mee op de camera’s. Links is te zien hoe de politie in uniform zich heeft opgesteld bij het station. © Johan Wouters